Όλοι πήραν κάτι από τη συμφωνία

Την έμμεση μόνον αναγνώριση της Κύπρου, μέσω της επέκτασης του Πρωτοκόλλου
για την Τελωνειακή Ένωση, προβλέπει και πάλι το νέο σχέδιο συμπερασμάτων που
διένειμε χθες η ολλανδική προεδρία.

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος θα ζητήσει σήμερα από τον Ολλανδό πρωθυπουργό Ζαν Πέτερ Μπαλκενέντε (με τον οποίο ανταλλάσσει χειραψία σε παλαιότερη συνάντηση) να περιληφθούν στα τελικά συμπεράσματα αναφορές που να υποδεικνύουν στην Άγκυρα την υποχρέωση να αναγνωρίσει και να ομαλοποιήσει τις σχέσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία

Προβλέπει ακόμη την υπό μορφή ευχολογίου διατύπωση για την επίλυση των
ελληνοτουρκικών διαφορών αλλά κι ένα εξαιρετικά αυστηρό πλαίσιο για τις
διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ένωση.

Οι τελευταίες πινελιές στο κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της
17ης Δεκεμβρίου, που θα κρίνει το ευρωπαϊκό μέλλον της Τουρκίας, μπαίνουν
σήμερα και αύριο, καθώς ο Ολλανδός πρωθυπουργός – και προεδρεύων του
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – κ. Μπαλκενέντε συναντάται σήμερα με τον Κώστα
Καραμανλή στην Αθήνα, με τον Τάσσο Παπαδόπουλο στη Λευκωσία και στη συνέχεια
με τον Τούρκο πρωθυπουργό κ. Ερντογάν στην Άγκυρα.

Έτοιμη

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η συμφωνία της 17ης Δεκεμβρίου είναι πλέον
έτοιμη, παρά τις δηλώσεις εκατέρωθεν, και αποτελεί ένα συμβιβαστικό κείμενο
από το οποίο όλες οι πλευρές φαίνεται να έχουν κάτι κερδίσει. Έτσι, η Τουρκία
έχει δεχθεί να αναγνωρίσει ντε φάκτο την Κύπρο, διά της επεκτάσεως του
Πρωτοκόλλου της Τελωνειακής Ένωσης πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.

H Κυπριακή Δημοκρατία έχει διαβεβαιώσει τους εταίρους της ότι θα συμβάλλει
εποικοδομητικά ώστε να προχωρήσει η υλοποίηση των δύο κανονισμών για τους
Τουρκοκυπρίους – που προβλέπουν μεταξύ άλλων και τις απευθείας επαφές των
κατεχομένων με τις χώρες της Ένωσης. H ημερομηνία έναρξης των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων τοποθετείται στο δεύτερο εξάμηνο του 2005, επί βρετανικής
προεδρίας – παρότι το σχέδιο των συμπερασμάτων έχει αφήσει κενό το
συγκεκριμένο σημείο. Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων – οι οποίες θα
διεξάγονται σε διακυβερνητική βάση – θα κριθεί εάν η Τουρκία θα γίνει πλήρες
μέλος ή όχι. Αποφεύγεται έτσι η ρητή αναφορά στο ενδεχόμενο «ειδικής σχέσης»,
που η Άγκυρα δεν ήθελε με κανέναν τρόπο να δεχθεί. Στα ελληνοτουρκικά, τέλος,
δεν υπάρχει ρητή αναφορά στο Ελσίνκι και την υποχρεωτική παραπομπή των
συνοριακών διαφορών της Τουρκίας με την Ελλάδα στο Διεθνές Δικαστήριο της
Χάγης.

Οι σχέσεις με τους γείτονες

H τελευταία διατύπωση που περιλαμβάνεται στο σχέδιο συμπερασμάτων αναφέρει
συγκεκριμένα στην παράγραφο 20: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει τη
βελτίωση στις σχέσεις της Τουρκίας με τους γείτονές της και την αμέριστη
δέσμευση της Τουρκίας στις καλές γειτονικές σχέσεις και την ετοιμότητά της να
συνεχίσει να εργάζεται με χώρες-μέλη στην κατεύθυνση της επίλυσης των
συνοριακών διαφορών, σύμφωνα με την αρχή της ειρηνικής διευθέτησης των
διαφορών, στη βάση της Χάρτας των Ηνωμένων Εθνών. Σύμφωνα με προηγούμενα
συμπεράσματά του, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανεξέτασε την κατάσταση σχετικά με
τις εκκρεμείς διαφορές. Σε αυτό το πλαίσιο επιβεβαίωσε την άποψή του ότι
ανεπίλυτα διμερή ζητήματα, τα οποία μπορεί να έχουν συνέπειες στη διαδικασία
ένταξης, θα έπρεπε εάν κριθεί αναγκαίο να παραπεμφθούν στο Διεθνές Δικαστήριο
της Χάγης για διευθέτηση».

Και Χάγη

H παράγραφος αυτή – σύμφωνα με διπλωματικές πηγές -είναι βελτιωμένη σε σχέση
με την προηγούμενη, καθώς περιλαμβάνει το Δικαστήριο της Χάγης. Ωστόσο, δεν
περιλαμβάνει τη σαφή δέσμευση της Τουρκίας πως θα προσφύγει στο Δικαστήριο
εντός σαφούς χρονοδιαγράμματος εάν δεν επιλύσει τις διαφορές που έχει με την
Ελλάδα.

Παρ’ όλα αυτά, συνεχίσθηκε και χθες το μπαράζ δηλώσεων εκ μέρους Τούρκων
κυρίως, αλλά και Ευρωπαίων αξιωματούχων. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών,
Αμπντουλάχ Γκιούλ, για παράδειγμα, επέμεινε πως «εάν η Τουρκία δεν ενταχθεί
στην E.E., αυτό δεν είναι το τέλος του κόσμου. Αυτός που θα χάσει θα είναι η
E.E.».

Φόρμουλα Γκιούλ

Τουρκικά δημοσιεύματα, βέβαια, υποστηρίζουν ότι ο κ. Γκιούλ έχει ήδη δώσει
οδηγίες για τη φόρμουλα αναγνώρισης της «ρωμαίικης διοίκησης». Σύμφωνα με
αυτές, η Άγκυρα δεν θα επιτρέψει το άνοιγμα πρεσβείας της Κύπρου στην τουρκική
πρωτεύουσα, ωστόσο θα συνάψει «σχέσεις», διότι – όπως ανέφερε χαρακτηριστικά
τουρκική διπλωματική πηγή – «οι Ελληνοκύπριοι είναι μέλη της E.E. Αυτό δεν
ισοδυναμεί με αναγνώριση, άλλωστε το ίδιο έχει γίνει στη σχέση μας με την
Αρμενία».

Πάντως, αν και η Τουρκία απέφυγε να γίνει αναφορά στο ενδεχόμενο «ειδικής
σχέσης» της με την Ένωση, κάτι το οποίο ζητούσαν επιμόνως κάποιες χώρες-μέλη,
δεν απέφυγε την ακόμα πιο αυστηρή διατύπωση του κειμένου σε δύο σημεία: το ένα
είναι αυτό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασανιστηρίων. Και το άλλο είναι
η δυνατότητα της Κομισιόν και «κρατών-μελών» – χωρίς να προσδιορίζεται ο
αριθμός τους – να διακόψουν τις διαπραγματεύσεις εάν διαπιστωθεί υπαναχώρηση
της Τουρκίας από τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.