[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ στη Ρώμη το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, το πρώτο υπερεθνικό
Σύνταγμα στην ιστορία της ανθρωπότητας. H υπογραφή του, που προέκυψε από την
καινοτόμο διαδικασία της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης (αναπληρωματικό μέλος της
οποίας υπήρξε ο γράφων), αποτελεί μια σαφώς θετική εξέλιξη για τη διευρυμένη
Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς συμβάλλει στην ενίσχυση της δημοκρατικότητας και
αποτελεσματικότητάς της. Το ερώτημα είναι εάν βεβαίως το Σύνταγμα θα
επικυρωθεί και εφαρμοσθεί. Και στο σημείο αυτό, οι προοπτικές δεν είναι και
τόσο ευοίωνες. Ένδεκα από τις είκοσι πέντε χώρες – μέλη θα διεξαγάγουν
δημοψηφίσματα για την επικύρωση με προοπτικές εντελώς αβέβαιες. Αλλά είτε
εφαρμοσθεί είτε όχι, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η διαδικασία της
ευρωπαϊκής ενοποίησης δεν πρόκειται να εξαφανισθούν.

Πέρα από το Σύνταγμα, αυτό που απαιτείται είναι η ουσιαστική αναζωογόνηση του
«ευρωπαϊκού σχεδίου», του πακέτου δηλαδή πολιτικών στόχων που προωθεί η
Ευρωπαϊκή Ένωση. H διαδικασία της ενοποίησης έχει πολιτικοποιηθεί. Αποτελεί
αντικείμενο ενδιαφέροντος και αντιπαράθεσης στην ευρωπαϊκή κοινωνία. Και η
ενοποιητική διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει ερήμην της κοινωνίας με
προωθητική δύναμη μόνο ορισμένες στρατηγικά τοποθετημένες οικονομικές ή
γραφειοκρατικές ομάδες. H κοινωνία θέλει να έχει λόγο και ρόλο. Για να
κερδίσει, επομένως, την υποστήριξη της κοινωνίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει
να εμφανισθεί ως συντελεστής που ανταποκρίνεται στα αιτήματα, τις αγωνίες και
τις προσδοκίες της ως παράγων επίλυσης προβλημάτων. Για τον σκοπό αυτό, η
Ένωση θα πρέπει να εστιάσει τη δράση της σε μια στρατηγική με δύο κυρίως
άξονες: τον κοινωνικό και της ασφάλειας. Το «κοινωνικό έλλειμμα» σε επίπεδο
Ένωσης είναι γνωστό. Το Σύνταγμα κάνει μια κάποια προσπάθεια να το καλύψει
αναγνωρίζοντας π.χ. τον στόχο της «πλήρους απασχόλησης». Θα πρέπει, όμως, να
γίνουν περισσότερα προκειμένου η Ένωση να εμφανισθεί ως ο καταλυτικός
«παράγοντας ανάπτυξης και ευημερίας» για την Ευρώπη. Στον τομέα της ασφάλειας
η Ένωση θα πρέπει να αναδείξει τον (αυτόνομο) ρόλο της στη διαχείριση κρίσεων
και στην επίλυση συγκρούσεων καθώς και στην προώθηση της διεθνούς δημοκρατικής
διακυβέρνησης για τη διαχείριση της παγκοσμιοποίησης.

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.