Στο έλεος των τιμών του πετρελαίου η ελληνική οικονομία

Την ώρα που η πορεία των τιμολογίων της ΔΕΗ προοιωνίζεται ανοδική, οι
οικογενειακοί προϋπολογισμοί και οι ελληνικές επιχειρήσεις πληρώνουν ακριβά
την κούρσα των τιμών του μαύρου χρυσού. Το κόστος αυτό, μάλιστα, είναι κατά
πολύ μεγαλύτερο σε σύγκριση με αυτό που καταβάλλουν τα νοικοκυριά και οι
επιχειρήσεις των εταίρων μας στην ευρωζώνη, λόγω της μεγαλύτερης εξάρτησης που
έχει η Ελλάδα από το πετρέλαιο. Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής
Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η κατανάλωση πετρελαιοειδών στην Ελλάδα
αντιστοιχεί σε 2,8% του Ακαθαρίστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ), σε αντίθεση με
άλλες χώρες, όπως η Ελβετία, η Δανία, η Νορβηγία και η Σουηδία, όπου οι
εισαγωγές πετρελαιοειδών δεν υπερβαίνουν το 1% του ΑΕΠ.

Και 60 δολάρια!

Το γεγονός αυτό αναμένεται να στοιχίσει ακριβά στην οικονομία και τους Έλληνες
καταναλωτές τα επόμενα χρόνια. Και αυτό καθώς – με βάση όλες τις εκτιμήσεις –
οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα τα επόμενα
χρόνια. H διεθνής τιμή του πετρελαίου στο Λονδίνο διαμορφώνεται ήδη στα 49
δολάρια το βαρέλι, ενώ στη Νέα Υόρκη «άγγιξε» πρόσφατα τα 55 δολάρια, γεγονός
που έχει οδηγήσει τη λιανική τιμή πώλησης της αμόλυβδης άνω των 86 λεπτών το
λίτρο (μέση τιμή) στην Ελλάδα, το πετρέλαιο θέρμανσης στα 46 – 54 λεπτά το
λίτρο (αύξηση 40% σε σχέση με πέρυσι) και το πετρέλαιο κίνησης άνω των 80
λεπτών το λίτρο. Οι προβλέψεις για τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου δεν
αποκλείουν περαιτέρω αύξησή τους ακόμη και σε επίπεδα υψηλότερα των 60
δολαρίων το βαρέλι, γεγονός που θα συμπαρασύρει σε υψηλότερα επίπεδα τις
εγχώριες λιανικές τιμές πώλησης.

«Πρωταθλήτρια»

Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η Ελλάδα είναι και θα
παραμείνει καιρό ακόμη «πρωταθλήτρια» στην κατανάλωση πετρελαιοειδών. Το 2001
κάλυπτε τις πρωτογενείς ενεργειακές ανάγκες της κατά 55,1% από πετρέλαιο,
μόλις κατά 5,9% από φυσικό αέριο και κατά 5,6% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
(υδροηλεκτρικά, αιολικά πάρκα κτλ.). Αυτό το υψηλό ποσοστό εξάρτησης της
Ελλάδας από το πετρέλαιο είναι συγκρίσιμο μόνο με το αντίστοιχο της
Πορτογαλίας (64,3%) και της Ιρλανδίας (55,5%). Αντίθετα, σε χώρες όπως η
Γερμανία τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 3,8%, 21,8% και 3,3% (χωρίς να
υπολογίζεται η σημαντική κατανάλωση πυρηνικής ενέργειας), ενώ ακόμη και η
γειτονική μας Τουρκία, που βρίσκεται εκτός E.E., καλύπτει μεγάλο μέρος των
ενεργειακών αναγκών της με φυσικό αέριο (16,4%) και με ανανεώσιμες πηγές
ενέργειας (12,9%). Για να αυξηθεί, πάντως, η κατανάλωση φυσικού αερίου – που
σήμερα αφορά μόνο 60.000 νοικοκυριά σε σύνολο 1,2 εκατομμυρίων – πρέπει,
σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, η τιμή του σε σύγκριση με το πετρέλαιο θέρμανσης και το
ηλεκτρικό ρεύμα να πέσει σε επίπεδα χαμηλότερα από τα σημερινά.

Μονοπωλιακή αγορά

Επομένως, το κύριο καύσιμο για τα ελληνικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις
παραμένει και θα παραμείνει ακόμη πολλά χρόνια το πετρέλαιο, σημειώνει το
ΚΕΠΕ. Και σαν να μην έφτανε η σχεδόν απόλυτη εξάρτηση της οικονομίας από τον
μαύρο χρυσό, οι Έλληνες όχι μόνον επιβαρύνονται από τις υψηλές τιμές του
πετρελαίου, αλλά επιπλέον πληρώνουν τα υψηλά περιθώρια κέρδους του κυκλώματος
διύλισης και εμπορίας, όπως σημειώνεται στη μελέτη του ΚΕΠΕ. Μάλιστα, το ΚΕΠΕ
κάνει λόγο για μονοπωλιακή διάρθρωση της αγοράς (έλεγχος της διύλισης και
εμπορίας από λίγες μεγάλες εταιρείες), ενώ αφήνει να εννοηθεί ότι στην αγορά
δρουν κυκλώματα κερδοσκοπίας, αισχροκέρδειας και νοθείας εις βάρος των καταναλωτών.

Απόλυτη εξάρτηση από τον «μαύρο χρυσό»

Αν και η Ελλάδα βρίσκεται στη ζώνη των πλέον ευάλωτων χωρών της Ευρώπης
απέναντι στις μικρές και μεγάλες ανατιμήσεις του πετρελαίου, οι επιδόσεις της
σε πολιτικές που θα αντικαθιστούσαν μέρος της εξάρτησής της από τον μαύρο
χρυσό με άλλες πηγές ενέργειας (φυσικό αέριο, αιολικά πάρκα, κτλ.) είναι
πενιχρές, όπως σημειώνεται σε μελέτη του ΚΕΠΕ. Στη μελέτη αναφέρεται ότι τη
δεκαετία 1990 – 2000 η Ελλάδα αύξησε με πολύ μεγαλύτερο ρυθμό τις καθαρές
εισαγωγές πετρελαίου σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ενδεικτικό είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΕΠΕ τη δεκαετία 1990-2000 ο
μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των καθαρών εισαγωγών πετρελαίου στην Ελλάδα ήταν
της τάξης του 3% ενώ ο μέσος ευρωπαϊκός όρος κυμάνθηκε στο 0,3%. H Ελλάδα
σημείωσε μετά την Ισπανία τη μεγαλύτερη αύξηση εισαγωγών πετρελαίου σε ετήσια
βάση στο διάστημα αυτό. «Η εξάρτηση της οικονομίας της χώρας από τις
διακυμάνσεις των διεθνών τιμών πετρελαίου οφείλεται στο γεγονός ότι η
ενεργειακή πολιτική της δεν έχει στηριχθεί, σε σύγκριση με άλλες χώρες, σε
άλλα είδη καυσίμων, όπως είναι το φυσικό αέριο και τα αιολικά πάρκα, που
σκοντάφτουν στις χρονοβόρες διαδικασίες έκδοσης αδειών», επισημαίνεται
χαρακτηριστικά.

H εξάρτηση της χώρας από το πετρέλαιο θα αποτελεί ολοένα μεγαλύτερο πονοκέφαλο
για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, αν ληφθούν υπόψη οι επίσημες
εκτιμήσεις για την αύξηση στη ζήτηση προϊόντων πετρελαίου μέχρι το 2010, η
οποία θα είναι της τάξεως του 3,5% ετησίως.