H προσφυγή στη Xάγη μπορεί να περιμένει

Έπεσαν από τα σύννεφα στο υπουργείο Εξωτερικών από τις δηλώσεις
Σπηλιωτόπουλου στην τουρκική «Χουριέτ». Όχι μόνο – όπως λένε – γιατί ο
υπουργός Άμυνας έφτανε σε μία συνέντευξη να μιλάει – αναρμοδίως – για όσα
συζητούνται κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας
και Τουρκίας. Αλλά κυρίως, όπως υπογραμμίζουν, επειδή το αρμόδιο υπουργείο
Εξωτερικών κινείται πολιτικά στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν που
σκιαγράφησε με την συνέντευξή του ο κ. Σπηλιωτόπουλος.

Καραμανλής – Ερντογάν. H ελληνική κυβέρνηση έχει προσανατολισθεί να παραπεμφθεί το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας στις καλένδες, ενώ η Τουρκία δεν έχει καμία αντίρρηση υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι το ζήτημα δεν θα αποτελέσει εμπόδιο στο να λάβει ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων τον Δεκέμβριο

H Αθήνα έχει πλέον προσανατολισθεί – σύμφωνα με διπλωματικές πηγές – στο να
μην επιμείνει σε ταχεία προσφυγή στη Χάγη για την υφαλοκρηπίδα. Και η Τουρκία
δεν έχει αντίρρηση – απ’ ό,τι δείχνουν οι ώς τώρα επαφές των δύο υπουργείων
Εξωτερικών – να παραπεμφθεί το όλο ζήτημα στις καλένδες, υπό την προϋπόθεση
βέβαια ότι το ζήτημα δεν θα αποτελέσει εμπόδιο στο να λάβει ημερομηνία έναρξης
ενταξιακών διαπραγματεύσεων τον Δεκέμβριο.

Το ερώτημα που προκύπτει, βέβαια, είναι γιατί η νυν κυβέρνηση «απεμπολεί»
τρόπον τινά μια κατάκτηση της προηγούμενης κυβέρνησης – την προσφυγή στη Χάγη
έναντι ημερομηνίας ενταξιακών. H απάντηση μπορεί να βρίσκεται σε έναν ογκώδη
φάκελο που άφησε κληρονομιά η προηγούμενη κυβέρνηση στη νυν – και ο οποίος
βρίσκεται στα χέρια του κ. Σκοπελίτη και της ηγεσίας του υπουργείου
Εξωτερικών.

H γνώμη των ειδικών. Πρόκειται για τις γνωμοδοτήσεις τις οποίες έχουν
κάνει εννέα διεθνούς φήμης νομικοί ειδικευμένοι στο Διεθνές Δίκαιο και με
πείρα στο Δικαστήριο της Χάγης, είτε ως εκπροσωπούντες προσφεύγοντες είτε ως
δικαστές διαφόρων ειδικοτήτων – Αμερικανοί, Άγγλοι, Γάλλοι, Ιταλοί ακόμη και
Πολωνοί. «Οι καλύτεροι στον κόσμο», κατά τη γνώμη Έλληνα συναδέλφου τους. Οι
άνθρωποι αυτοί κλήθηκαν να απαντήσουν σε μια σειρά ερωτήματα – ο καθείς
ανάλογα με την ειδίκευσή του – που αφορούσαν την έκβαση μιας προσφυγής στο
Δικαστήριο της Χάγης για την υφαλοκρηπίδα και τα συνδεόμενα με αυτήν θέματα.
Μεταξύ τους δεν είχαν καμιά επικοινωνία και συνολικά αμείφθηκαν γύρω στα
300.000 δολάρια. Φυσικά λίγους μήνες μετά, η Τουρκία έσπευσε να κάνει την ίδια
δουλειά – χρησιμοποιώντας όμως μονάχα δυο – τρεις διεθνείς νομικούς, που δεν
ήταν καν του επιπέδου που επέλεξε η Αθήνα.

Οι απαντήσεις τους παρουσιάζουν φυσικά πολύ μεγάλο ενδιαφέρον – μολονότι
ώθησαν σε διαφορετική κατεύθυνση την κυβέρνηση Σημίτη και σε διαφορετική
κατεύθυνση την κυβέρνηση Καραμανλή. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η
απόφαση στην οποία θα οδηγούνταν το Δικαστήριο για τις γκρίζες ζώνες. Σύμφωνα
με την άποψη του νομικού που ερωτήθη η θέση της Ελλάδας είναι εξαιρετικά
ισχυρή – και η δικαίωσή της θα ήταν εκτός απροόπτου βέβαιη.

Πιο ισχυρή η Ελλάδα. Αντιθέτως, για το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, ο
νομικός που ρωτήθηκε σημειώνει χαρακτηριστικά: «Στις περιπτώσεις οριοθέτησης
υφαλοκρηπίδας, το κράτος που έχει 100% δίκαιο βρίσκεται σε πιο αδύναμη θέση,
διότι δεν θα δικαιωθεί 100%. H θέση της Ελλάδας είναι πιο ισχυρή από αυτήν της
Τουρκίας. Αλλά έχει λίγες πιθανότητες να γίνει δεκτή, αφού το Δικαστήριο θα
πρέπει να λάβει υπόψη του τις θέσεις της Τουρκίας… H νομική θέση της Ελλάδας
παραείναι καλή».

Από την παραπάνω γνωμοδότηση προκύπτει ότι η Αθήνα θα έβγαινε χαμένη στο
ζήτημα της υφαλοκρηπίδας – όμως, όπως σημειώνουν οι νομικοί, αυτή η απώλεια θα
μπορούσε να «ισοφαρισθεί» από το κέρδος που θα είχε σε αιγιαλίτιδα ζώνη. Το
κέρδος αυτό, με τη σειρά του, θα προϋπέθετε μια κίνηση που ουδείς μέχρι
στιγμής έχει αποφασίσει – την μονομερή επέκταση των χωρικών υδάτων στα εννέα ή
τα δέκα ναυτικά μίλια, δικαίωμα που παρέχεται από το Διεθνές Δίκαιο της
Θάλασσας. H κίνηση αυτή είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη, δεδομένου ότι η Τουρκία
έχει απειλήσει ότι θα κάνει πόλεμο σε αυτήν την περίπτωση.

Τα… μυστικά θέματα. Στα παραπάνω ζητήματα υπάρχει ένα κεφάλαιο για το
οποίο οι διεθνείς νομικοί δεν ρωτήθηκαν – και το οποίο η ελληνική πλευρά δεν
περιλαμβάνει και στις διερευνητικές επαφές: το ζήτημα του εναέριου χώρου – και
για την ακρίβεια η ασυμβατότητά του με τα χωρικά ύδατα (σήμερα τα χωρικά ύδατα
είναι έξι μίλια κι ο εναέριος χώρος 10). Το… μυστικό που δεν ετέθη έχει και
πάλι να κάνει με το Διεθνές Δίκαιο – απλούστατα, η Τουρκία έχει δικαίωμα να
προσφύγει για αυτό το θέμα στο Δικαστήριο από μόνη της.

H περιπλοκότητα, ως εκ τούτου, των ζητημάτων του Αιγαίου, είναι επίσης ένας
από τους λόγους που έκαναν την νυν ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών να
ανατρέψει ουσιαστικά την πολιτική Σημίτη – που προέβλεπε την οριστική επίλυση
όλων των ζητημάτων με θεσμικές αποφάσεις – και να προσανατολίζεται σε μια νέα
στρατηγική, που μιλά για «ύπνωση» των διαφορών των δύο χωρών και βελτίωση των
διμερών σχέσεων. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά κορυφαίος παράγων του υπουργείου
Εξωτερικών, «μπορούμε να ζήσουμε με τις διαφορές μας».