Γιώργος – Άντα εκ βαθέων…

– Σας έλκει η εξουσία;

«Θέλω να έχω όση απόσταση μπορώ από την έννοια “εξουσιάζω”».

– Εσείς τι λέτε, κυρία Παπανδρέου;

«Μου είναι αδύνατο να ταυτίσω τη λέξη “εξουσία” με τον Γιώργο. Παρότι έχει
εξουσία, είναι αντιεξουσιαστικός…».

Γιώργος και Άντα Παπανδρέου. Εκείνη, κόρη γνωστού δικηγόρου της Πάτρας, στελέχους της Δημοκρατικής Παράταξης. Εκείνος, γιος του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ. Πήγε σε μία ομιλία του το καλοκαίρι του ’85 – και από τότε η πορεία τους είναι κοινή…

Γιώργος και Άντα Παπανδρέου. Στην πρώτη τους κοινή συνέντευξη, στον Νίκο
Αντωνιάδη, στον «Ταχυδρόμο», τον Μάρτιο του 2000, λίγο πριν από τις εκλογές.
Μίλησαν για τον έρωτα, τη ζήλεια, την ειλικρίνεια, το βάρος που φέρει το όνομα
Παπανδρέου. Την πολιτική, τον διάλογο, τους νέους. Για τη μέρα που ο Γιώργος
θα μπορούσε να γίνει ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ. Και διαφώνησαν για τις… κομματικές
προτιμήσεις του Μάρξ!..

Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν έκρυψε τα οράματά του και τις ανησυχίες του σ’ εκείνη
τη συνέντευξη, μόνο που σήμερα όσα είχε πει τότε μπορεί να δείχνουν το μέλλον
της Ελλάδας. «Υπάρχει κάτι σήμερα που να σας βασανίζει;», ήταν το ερώτημα στον
υπουργό Εξωτερικών.

«Υπάρχει. “Πόσο αξίζει ο διάλογος;”. Ο διάλογος που τώρα δεν τον βρίσκω όσο θα
ήθελα. Πολλές φορές έθεσα ζητήματα που προκάλεσαν συζητήσεις. Νομίζω πως είναι
ό,τι δημοκρατικότερο μπόρεσα να κάνω».

Έχω την αίσθηση ότι πολλές φορές το κάνετε επίτηδες.

«Επίτηδες το κάνω. Συνειδητά, όμως. Το κάνω γιατί πιστεύω ότι το να ανοίξει
κανείς μια συζήτηση είναι ό,τι δημοκρατικότερο και υγιέστερο μπορεί να κάνει.
Είναι δείγμα ελάχιστου σεβασμού σε μια σκεπτόμενη κοινωνία. Αν αυτό δεν το
σεβαστείς, δεν το αντιληφθείς, δεν είσαι απλώς ασεβής ή δογματικός. Πολύ απλά,
είσαι τυφλός. Και αυτό είναι μάλλον πολύ χειρότερο. Λένε σήμερα πολλοί, για
παράδειγμα, ότι δεν υπάρχει ενδιαφέρον για την πολιτική. Και όμως βλέπω ότι
υπάρχει ένα ενισχυμένο ενδιαφέρον στη νεολαία. Κάνουμε λάθος όταν λέμε ότι η
νεολαία δεν έχει ευαισθησίες. Ίσως εμείς αποφεύγουμε να αντιμετωπίσουμε τη
δικιά τους ευαισθησία.

«Προκατάληψη»

Για παράδειγμα, ότι ο ελληνικός λαός πρέπει να είναι τουρκοφάγος δεν είναι μια
προκατάληψη που εμείς την είχαμε ενσωματώσει στη σκέψη μας; Δεν ήταν λάθος,
δεν ήταν απλή προκατάληψη; Χρειάστηκε μια διαφορετική προσέγγιση και οι
σεισμοί για να αποκαλύψουμε μια πλάνη που υπήρχε. Ο λαός σοφά διαχώρισε τα
προβλήματα που έχουμε με την Τουρκία από τον τουρκικό λαό. Πιστεύω βαθιά ότι
όσο μπορεί κανείς να είναι ειλικρινής με τον εαυτό του κατ’ αρχήν και με τη
συνείδησή του, δημιουργεί μια σχέση ειλικρίνειας και με τον πολίτη.

Έστω και αν ο πολίτης διαφωνεί;

«Φυσικά. Ο πολίτης μπορεί να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει, αλλά έτσι κι αλλιώς
έχει ένα μεγάλο προσόν. Ξέρει ποιον έχει απέναντί του. Και για να συμβεί αυτό,
το πρωταρχικό είναι ο σεβασμός του πολιτικού προς τον πολίτη παρά το
αντίστροφο. H αναζήτησή του για όλα αυτά τα νέα διλήμματα, του περιβάλλοντος,
της τροφής, της υγείας, της παγκοσμιοποίησης, του ρατσισμού, έχει και μια
ακόμα σημαντικότατη πτυχή. Πολλές φορές νιώθουμε ότι το μόνο που εισπράττουμε
από την εξίσωση του αύριο είναι ο άγνωστος Χ. Έτσι ο πολίτης αισθάνεται
αδύναμος και τελικά αφήνει τον εαυτό του στη μοιρολατρία. Ευθύνη ενός
δημοκρατικού πολιτικού είναι να κάνει ό,τι μπορεί ώστε ο πολίτης να βρει τα
εργαλεία, τις ευκαιρίες, τη γνώση, τη δύναμη και την αυτοπεποίθησή του. Έτσι
γίνεται κυρίαρχος της τύχης του. Ο πολίτης πρέπει συνεχώς να “απογαλακτίζεται”
από τον πολιτικό – να αναλαμβάνει ευθύνες, αλλά να αισθάνεται και ικανός να
προωθεί τους στόχους του».

Εσείς, κυρία Παπανδρέου, πού νομίζετε ότι μπορεί να βρίσκεται η λύση της
εξίσωσης;

«Στους νέους ανθρώπους. Προβληματίζονται, αναζητούν, σκέπτονται».

H ΓΝΩΡΙΜΙΑ

Όταν άρχισε να μιλάει, είπα: «Συμπαθητικός είναι… »

H γνωριμία

«Πρωτοβρεθήκαμε όταν εγώ ήμουν δέκα ετών. Βγάλαμε, μάλιστα, φωτογραφία μαζί με
όλα τα αδέλφια του Γιώργου. Θυμάμαι ότι ο Γιώργος δεν με είχε εντυπωσιάσει
τότε γιατί δεν ήταν ξανθός, σε αντίθεση με τη Σοφία και τον Αντρίκο…», είπε
για την πρώτη γνωριμία η Άντα Παπανδρέου, αλλά ο έρωτας ήρθε κάποια χρόνια
αργότερα, το 1985.

«Καλοκαίρι του ’85 σε μια ομιλία του Γιώργου στην Πάτρα. H Πάτρα είναι η πόλη
μου. Εκεί γεννήθηκα και μεγάλωσα. Ήμουν μάλιστα αρνητικά προκατειλημμένη.
Έλεγα, είναι ο Ανδρέας στην πολιτική, τι θέλει να μπει και ο Γιώργος».

Νιώσατε αμέσως μέσα σας ότι επρόκειτο γι’ αυτό που λέμε «ο άνθρωπος της
ζωής μου»;

«Πολύ γρήγορα. Ακριβώς της ζωής μου δεν θα έλεγα, αλλά ότι μ’ ενδιέφερε πολύ,
σίγουρα (χαμογελάει)».

Γιατί χαμογελάτε;

«Όταν τον άκουσα να μιλάει, ήμουν μαζί με τον Γιάννη Διακογιάννη, τον
συνάδελφό σας, με τον οποίο ήμασταν μαζί στην Πολυτεχνική τότε και μας είχαν
απομακρύνει πειθαρχικά από τη Νεολαία ΠΑΣΟΚ. Καθόμασταν στο ίδιο τραπέζι με
τον Γιάννη και όταν άρχισε να μιλάει ο Γιώργος, του λέω “συμπαθητικός είναι”».

Θυμάστε την πρώτη φορά που συναντηθήκατε με τα πεθερικά σας;

«H πρώτη συνάντηση με τους γονείς του Γιώργου ήταν στο σπίτι της Μελίνας και
του Ντασσέν, στην Επίδαυρο. Αν θυμάμαι καλά, ήταν το Πάσχα του 1986».

Πώς ήταν;

«Πολύ φιλικοί. Ομολογώ ότι αμέσως ένιωσα αυτή την ιδιαίτερη θερμότητα της
αγάπης και από τους δύο».

Μέσα από μια πολιτική συγκέντρωση ξεκίνησε μια σχέση, που δεν συνάντησε
εμπόδια, ούτε σε επίπεδο πολιτικών ιδεών.

«Θεωρώ ότι ο Γιώργος έχει μια πολιτική ενόραση και ότι μπορεί να βλέπει
μακριά. Ακόμα και στις πιο τολμηρές του αποφάσεις τον εμπιστεύομαι»,
ξεκαθαρίζει για το ζήτημα η κ. Παπανδρέου.

Για έναν άνθρωπο σαν τον σύζυγό σας, μεγαλύτερη σημασία,
λέτε, έχουν αυτά που αποπνέει ή αυτά που πραγματικά κάνει;

«Αυτά που κάνει».

«Ίσως ο Μαρξ να ψήφιζε ΠΑΣΟΚ…»

H ερώτηση θα μπορούσε να είχε τεθεί στον Γιώργο Παπανδρέου και πριν από δύο
εβδομάδες…

Είναι φυσικό, λέτε, που πολύς κόσμος σάς θεωρεί μελλοντικό αρχηγό του
ΠΑΣΟΚ;

«Νομίζω ότι ο καθένας κρίνει και αξιολογεί το στελεχικό δυναμικό που υπάρχει.
Φυσιολογικά το τοποθετεί εκεί που θεωρεί ότι πρέπει να είναι. Μη βγάλετε όμως
εύκολα συμπεράσματα. Αυτό άλλοι το κρίνουν».

H δημόσια εικόνα σας, κύριε Παπανδρέου, στηρίζεται περισσότερο στο καλό
μάρκετινγκ ή στο πολιτικό ένστικτο;

«Ναι (μικρή παύση). Στο πολιτικό ένστικτο. Δεν ξέρω εάν είναι λάθος η λέξη
“ένστικτο”. Καθώς δουλεύει κανείς στην πολιτική, αποκτά εμπειρίες, ενισχύει το
αίσθημα των αντιδράσεών του (παύση). Ειλικρινά, πάντως, θα σας πω ότι
περισσότερο απ’ όλα με καθορίζει η διάθεση τού να ψάχνω τα πράγματα, να μην
είμαι δογματικός, να μην είμαι προαποφασισμένος, να μην επιχειρώ πράγματα που
δεν πιστεύω. Δεν θέλω να προωθήσω μια εικόνα. Με ενδιαφέρει περισσότερο το
προϊόν. Εξάλλου, δεν συμφωνείτε ότι το καλό προϊόν πάντα διευκολύνει το
επιτυχημένο μάρκετινγκ;»

Αν είχατε τη δυνατότητα να δραπετεύσετε για 24 ώρες από τη ζωή που κάνετε,
πού θα πηγαίνατε;

«Θα πήγαινα με την Άντα σε μια ερημική παραλία. Οι δυο μας».

Αν τώρα θέλατε να ζήσετε μια ονειρεμένη βραδιά με τον σύζυγό σας, πού θα
τον πηγαίνατε;

«Μια βραδιά στο σπίτι, διαβάζοντας και συζητώντας, είναι μια ωραία βραδιά».

Είναι κάτι στη σημερινή Ελλάδα που σας στενοχωρεί βαθιά, κυρία Παπανδρέου;

«Θα σας πω τι έχει συμβεί. Παλιότερα το πιθανότερο είναι ότι θα σας απαντούσα
“όχι κάτι, αλλά πολλά”. Νομίζω ότι με έχει επηρεάσει τόσο ο Γιώργος με την
αισιοδοξία του, που θα δυσκολευόμουν να βρω κάτι σήμερα. Ελπίζω να διαρκέσει».

Να ρωτήσω αυτό που μου έρχεται τώρα στο μυαλό; (Ερώτηση στον Γ. Παπανδρέου)

«Γιατί όχι;»

Αν σήμερα ζούσε ο Μαρξ, θα ψήφιζε ΠΑΣΟΚ (χαμογελάει);

«Μπορεί».

Εσείς τι λέτε;

«Ειλικρινά (μικρή παύση): Νομίζω, δεν θα ψήφιζε καθόλου (χαμογελάει)».

Πείτε μου, η ψυχή σας τι έχει ανάγκη σήμερα, περισσότερο Γιώργο ή
περισσότερο ΠΑΣΟΚ; (Ερώτηση στην Άντα Παπανδρέου)

«Για μένα και τα δύο είναι σημαντικά».