AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή «…Στρατόν σώσατε, πολίτας εγκαταλείψατε»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά
Δυτικά παράλια. Κουτσουκουγιού
(Μαρτυρία Πολύβιου Ναρλιώτη – αποσπάσματα)
 |
|
Το Κουτσουκουγιού (μικρό πηγάδι), χωριό με 200 περίπου κατοίκους Έλληνες και |
Το 1922, με την Καταστροφή της Σμύρνης και την υποχώρηση του ελληνικού
στρατού, άρχισε το μεγάλο κακό. Κατέβαιναν σ’ όλα τα χωριά οι λεγόμενοι
Τσέτες, άτακτος δηλαδή στρατός, που κατέστρεφε, λεηλατούσε, έκαιγε χωριά,
βίαζε γυναίκες, σκότωνε ανθρώπους. Ούτε στις τούρκικες αρχές δεν υπακούανε
αυτοί. Είχανε τους δικούς τους καπετάνιους και κάνανε ό,τι θέλανε. Δυστυχώς
αυτοί ήτανε δημιούργημα του Κεμάλ. Αυτός είχε ανοίξει τις φυλακές και είχε
βγάλει όλους τους εγκληματίες και τους κακούργους, τα αποβράσματα της
κοινωνίας και τους έδωσε όπλα για να έχει δύναμη δική του.
Στη δική μας περιοχή βρίσκονταν ένας λόχος, από τον υποχωρούντα ελληνικό
στρατό, με λοχαγό το Γιώργο Βατίδη.
Κάθε μέρα διατρέχαμε τον κίνδυνο από τις επιθέσεις των Τσετέδων. Άμαχος
πληθυσμός και ελληνικός στρατός διατρέχανε κίνδυνο.
Στο Γιώργο Βατίδη ήρθε τηλεγράφημα από τους ανωτέρους του, το οποίο επί λέξει
έγραφε: «Στρατόν σώσατε, πολίτας εγκαταλείψατε». H θέση μας ήτανε πραγματικά
δεινή. Μέσα για να φύγει ο κόσμος δεν υπήρχαν.
 |
|
Ο συνταγματάρχης Νίκος Ζαφειρίου και το επιτελείο του, ακολουθεί τμήμα του |
Ο πατέρας μου έστειλε έναν ψαρά δικό μας να πάει στο Μοσχονήσι, να ναυλώσει
βενζινάκατο και να ‘ρθει να μας πάρει. Αυτός πήγε εκεί, το ‘ριξε στο πιοτό και
ξέχασε τον καπετάνιο και την εντολή που είχε.
Στο μεταξύ το Κουτσουκουγιού, όπως και τ’ άλλα χωριά της παραλίας,
κινδυνεύανε. Οι Τσέτες είχανε κατεβεί και κυκλώσανε τα χωριά. Ο κόσμος έφευγε
προς το Άκτσαϊ. Εκεί είχε πάει και ο ελληνικός λόχος, μπαίνανε σε πλεούμενα
μικρά για να πάνε στο Αϊβαλί κι από κει να φύγουνε για τα ελληνικά χώματα.
Όπως ήτανε η διαταγή από τους ανώτερους έπρεπε να φύγει πρώτα ο στρατός, να
σωθεί, και ύστερα οι πολίτες. Ελάχιστοι πρόλαβαν να φύγουνε και να γλυτώσουνε.
Τους βρήκανε εκεί στο Άκτσαϊ, οι Τούρκοι Τσέτες, και τους έσφαξαν όλους,
άντρες, γυναίκες, παιδιά.
Στο Κουτσουκουγιού, όπως και στ’ άλλα γιαλόχωρα*, βάλανε φωτιά και τα κάψανε.
Ο πατέρας μου είχε ειδοποιηθεί και από τον Βατίδη αλλά και από Τούρκους φίλους
για τον κίνδυνο που πλησίαζε και, επειδή έβλεπε πως ο καπετάνιος που έστειλε
να ειδοποιήσει δεν έρχονταν, μας έβαλε σε μια ψαρόβαρκα· μπήκανε και δυο-τρεις
οικογένειες ακόμη και φύγαμε.
Φεύγαμε με τη βάρκα και τα βλήματα των Τούρκων Τσετέδων πέφτανε στη θάλασσα
κοντά μας. Στα μισά του δρόμου συναντήσαμε τη βενζινάκατο που είχε στείλει να
ναυλώσει ο πατέρας μου από το Μοσχονήσι. Αφού ξεμέθυσε ο άνθρωπος που
στείλαμε, θυμήθηκε τον καπετάνιο και τον ειδοποίησε. Περάσαμε τότε όλοι στη
βενζινάκατο. Θυμούμαι ακόμη και το όνομά της· «Ελευθερία» ήτανε γραμμένο στο
σκαρί της, με μεγάλα κόκκινα γράμματα…
Φύγαμε μισή ώρα πριν αρχίσει η σφαγή
Πήγαμε στο Μοσχονήσι. Μείναμε εκεί έντεκα μέρες σ’ ένα καφενείο. H ίδια αγωνία
κι εκεί. Από ώρα σε ώρα περίμεναν κι εκεί την καταστροφή τους οι Έλληνες.
Στη Μυτιλήνη είχαμε φίλο στενό οικογενειακό, τον γιατρό Ηλία Ζαφειράκη, από
την Πέτρα. Όταν έμαθε λοιπόν τον κίνδυνο που μας περίμενε, έστειλε με το
πλεούμενό του τον Κώστα Λημνιό και δυο ναυτικούς μαζί και μας πήρε. Φύγαμε
κρυφά από τη βόρεια παραλία του Μοσχονησιού, μισή ώρα ακριβώς πριν αρχίσει η
σφαγή.
Πήγαμε κατευθείαν στην Πέτρα της Μυτιλήνης όπου μας δέχτηκε και μας φιλοξένησε
όλο τον πρώτο καιρό ο Ηλίας Ζαφειράκης, ο γιατρός. Εκεί στην Πέτρα ήρθε σε
λίγες μέρες και μας βρήκε και ο πατέρας μου.
Όταν φύγαμε εμείς με τη βάρκα από το Κουτσουκουγιού, εκείνος είχε μείνει. Δεν
ήθελε να πιάσει θέση που χρειάζονταν για γυναίκες και παιδιά.
Κατόρθωσε κι ενώθηκε με τον ελληνικό στρατό κι ένας φίλος του αξιωματικός, ο
Δασκαλάκης, δεν ξεχνούμε το όνομά του, γιατί του οφείλομε τη σωτηρία του
πατέρα μας, του έδωσε μια στολή Έλληνα στρατιώτη κι έτσι έφυγε μαζί τους από
το Αϊβαλί και ήρθε και μας βρήκε, όταν εμείς νομίζαμε ότι θα έχει σφαγεί από
τους Τούρκους. Μείναμε στην Πέτρα της Μυτιλήνης ως το 1933. Στη Μυτιλήνη
τελειώσαμε το Γυμνάσιο κι εγώ κι ο μακαρίτης νεότερος αδελφός μου.
Έφυγα πολύ νέος από την πατρίδα μου τη Μικρασία, δεκαπέντε χρονώ παιδί, αλλά η
ανάμνησή της μένει ολοκάθαρη και ολοζώντανη. Το όνειρό μου είναι να μπορέσω να
ξαναπάω, να την επισκεφθώ πριν τελειώσω τη ζωή μου.
* Χωριά του γιαλού, της παραλίας.
Google news
