Tο Παρατηρητήριο δεν θα ρίξει τις τιμές

Παρά την αισιοδοξία που θέλησε να εμπνεύσει κατά τη συζήτηση στη Βουλή την
περασμένη Τετάρτη το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, έχει αρκετούς λόγους
να ανησυχεί για την οικονομία.

Οι δαπάνες του προϋπολογισμού, για παράδειγμα, κινούνται με πολύ ταχύτερο
ρυθμό από τον προβλεπόμενο και το έλλειμμα έχει μια τάση να διογκωθεί αντί να
μειωθεί.

Ο τουρισμός και οι εξαγωγές υποφέρουν εξαιτίας της ύφεσης στην Ευρώπη και
εξαιτίας του ισχυρού ευρώ.

Και η άλλη ελπίδα για την ανάπτυξη, τα προγράμματα του Κοινοτικού Πλαισίου
Στήριξης, δεν έχουν ακόμη αποκτήσει τη δυναμική που χρειάζεται για να τονώσουν
την οικονομική δραστηριότητα.

Εκείνες οι εξελίξεις, όμως, που είναι αισθητές σε όλη την κοινωνία και που
κυρίως ευθύνονται για το αρνητικό κλίμα σε ό,τι αφορά τον χειρισμό της
οικονομικής πολιτικής, είναι κυρίως δύο άλλες: η ανεργία και η ακρίβεια.

H ανεργία

Σε ό,τι αφορά την ανεργία, ναι μεν μειώνεται, όπως σωστά είπε ο Πρωθυπουργός,
αλλά παραμένει υψηλή – κοντά στο 10%, η δεύτερη υψηλότερη στην Ευρώπη – και
είναι απελπιστικά μεγάλη σε ορισμένες κατηγορίες του πληθυσμού. Γυναίκες, νέοι
και μακροπρόθεσμα άνεργοι είναι σχεδόν καταδικασμένοι, όπως δείχνουν τα
στοιχεία, να περιμένουν πολύ για να βρουν δουλειά και κάποιοι από αυτούς στο
τέλος εγκαταλείπουν την προσπάθεια. Σχεδόν κάθε οικογένεια, με την ευρύτερη
έννοια, έχει έναν τέτοιο άνεργο: ένα νέο παιδί, συχνά με πτυχίο κάποιας
Σχολής, μια μητέρα ανήλικου παιδιού, πωλήτρια μέχρι χθες σε εμπορική αλυσίδα
που συρρικνώθηκε ή έκλεισε. Και κάθε τέτοια οικογένεια είναι υποχρεωμένη να
απευθύνεται σε φίλους και γνωστούς, κάθε «γνωριμία» που μπορεί να βοηθήσει για
να εξασφαλισθεί αυτή η πολύτιμη θέση εργασίας. Είναι, σίγουρα, μια κατάσταση
που δεν δυσαρεστεί μόνο τον ίδιο τον άνεργο, αλλά ολόκληρη την οικογένειά του,
η οποία εν τέλει καλείται να συνεισφέρει και οικονομικά στη στήριξή του, εν
είδει άτυπου ταμείου ανεργίας.

H ακρίβεια

Με την ακρίβεια, τον υψηλό πληθωρισμό, το πρόβλημα είναι ακόμη ευρύτερο, γιατί
δεν υπάρχει σχεδόν κανένας εργαζόμενος που να μην την αισθάνεται και να μη
διαμαρτύρεται γι’ αυτήν. Το 4%, που ανακοινώνει η Στατιστική Υπηρεσία, δεν
είναι, βεβαίως, τραγικό. Όμως, ακόμη και όσοι θυμούνται τον πληθωρισμό σε
επίπεδα πάνω από 20%, βρίσκουν υπερβολικές τις αυξήσεις τώρα, με τον δείκτη
στο 4%. Προφανώς, επειδή το ποσοστό αυτό δεν αντιπροσωπεύει τις μεγάλες
αυξήσεις που έγιναν σε ορισμένα προϊόντα, τα οποία, ίσως, σταθμίζονται χαμηλά
από την ΕΣΥΕ, αλλά πολύ ψηλά από τους καταναλωτές στην κλίμακα των καθημερινών
τους αναγκών. Ακόμη και ο ίδιος ο υπουργός Οικονομίας κ. Νίκος Χριστοδουλάκης
μιλά, πλέον, για «άγριες τιμολογήσεις» σε ορισμένα προϊόντα, όπου οι έμποροι ή
οι επαγγελματίες περιμένουν απλώς την αφορμή για να δράσουν αυξάνοντας τα
περιθώρια κέρδους τους.

Νεόπτωχοι

Στα οπωροκηπευτικά, την αφορμή αυτή την έδωσε η κακοκαιρία. Σε άλλα προϊόντα
και υπηρεσίες ήταν η εισαγωγή του ευρώ που έδωσε την αφορμή να εκτιναχθούν οι
τιμές στα ύψη. Αυτό έγινε αισθητό κυρίως στα προϊόντα χαμηλής αξίας, όπου
λειτούργησε η λογική ότι οι αυξήσεις «δεν φαίνονται». Έτσι, από την τυρόπιτα
μέχρι το πάρκινγκ και από τον καφέ στην καφετέρια μέχρι τις τσίχλες στα
περίπτερα, οι τιμές έκαναν άλματα της τάξης του 30%. Τι κι αν οι ηλεκτρονικοί
υπολογιστές δεν ακρίβυναν; Λίγοι το εκτίμησαν. Αντίθετα, οι περισσότεροι
μισθωτοί, που δεν έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόσουν την αμοιβή τους ανάλογα
με την άνοδο των τιμών που αντιμετωπίζουν, αισθάνονται περίπου νεόπτωχοι.

Δεν αρκεί το Παρατηρητήριο

Θα ήταν λάθος να μην εστιάσει η κυβέρνηση την οικονομική πολιτική της στα δύο
αυτά προβλήματα, στον χρόνο που της απομένει. Κι αν στο θέμα της ανεργίας
απαιτείται πιο μακροχρόνιος ορίζοντας, η ακρίβεια θα μπορούσε, ίσως, να
αντιμετωπισθεί με δραστικές και άμεσες πρωτοβουλίες. Οπωσδήποτε, δεν νοείται
να συνεχίζει να στηρίζει την πολιτική της στο Παρατηρητήριο Τιμών, τα
αποτελέσματα του οποίου ελάχιστοι μπορούν να αξιοποιήσουν. Αν επιχειρήσει
ρήξεις με κυκλώματα της αγοράς, κανένας δεν θα δυσαρεστηθεί. Αντίθετα, πολλοί
θα ανακουφιστούν.