Kίνδυνος για διπλάσιο έλλειμμα το 2003

Αυξημένες κατά 18,6%, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2002, είναι οι
πρωτογενείς δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού για το πρώτο τετράμηνο του
2003, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, έναντι στόχου αύξησής
τους κατά 6%. Το υπουργείο Οικονομικών, βεβαίως, υποστηρίζει ότι αυτό
οφείλεται σε μισθολογικές αυξήσεις που δόθηκαν πέρυσι μετά τον Ιούνιο και,
επομένως, το δεύτερο εξάμηνο η ροή των δαπανών θα εξομαλυνθεί, αφού η βάση
σύγκρισης θα είναι υψηλότερη.

Όμως, στο μεταξύ, έχουν αναληφθεί και άλλες υποχρεώσεις για αυξήσεις μισθών
και παροχές, οι οποίες θα επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό το δεύτερο εξάμηνο.
Επίσης, οι δαπάνες του προϋπολογισμού θα επιβαρυνθούν από τις αποζημιώσεις που
θα δοθούν για τις φυσικές καταστροφές των πρώτων μηνών του χρόνου. Επιπλέον,
είναι πολύ πιθανό να επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός και από τις υπερβάσεις στους
προϋπολογισμούς των έργων των Ολυμπιακών Αγώνων.

Στο υπουργείο Οικονομικών αναγνωρίζουν ότι μια υπέρβαση των δαπανών είναι
αναπόφευκτη, αλλά υποστηρίζουν ότι αυτή θα είναι «στο πλαίσιο του
φυσιολογικού», περίπου 1% – 2%. Δηλαδή, αντί να αυξηθούν οι δαπάνες με ρυθμό
6%, θα αυξηθούν κατά 7% – 8%. Ακόμη και αυτή η «φυσιολογική υπέρβαση», όμως,
μεταφράζεται σε ένα ποσό 280 – 560 εκατ. ευρώ. Αν είναι λίγο μεγαλύτερη, για
παράδειγμα, αν οι δαπάνες αυξηθούν κατά 9% όπως υπολογίζουν άλλοι παρατηρητές
(Alpha Bank, Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων 4/6/2003), η υπέρβαση θα
φτάσει τα 850 εκατ. ευρώ.

Μειωμένα έσοδα

Οι εξελίξεις δεν είναι ευοίωνες ούτε στο μέτωπο των εσόδων, αφού κατά το
τετράμηνο Ιανουαρίου – Απριλίου ήταν μειωμένα κατά 0,5%. Αυτό οφείλεται,
βεβαίως, σε μεγάλο βαθμό στο ότι τον περασμένο χρόνο είχαν εισπραχθεί έκτακτα
έσοδα από την εισαγωγή των κερμάτων ευρώ. Αν αφαιρεθούν αυτά τα έκτακτα έσοδα,
η πορεία των φετινών εσόδων εμφανίζεται αυξημένη κατά 5,9%, έναντι ετήσιου
στόχου για 4,9%. Ταυτόχρονα, όμως, εμφανίζουν μεγάλη αύξηση οι επιστροφές
φόρων (42,1%). Στο υπουργείο Οικονομικών δεν κρύβουν την ανησυχία τους για την
πορεία των εσόδων τον Μάιο και τον Ιούνιο, ακριβώς για τον λόγο αυτό: δηλαδή,
επειδή φοβούνται ότι θα αυξηθούν οι επιστροφές φόρων.

Τα έσοδα από ΦΠΑ

Το χειρότερο, όμως, είναι ότι ενδέχεται να τεθεί σε κίνδυνο και το κονδύλι των
εσόδων από ΦΠΑ, που είναι το μόνο στο οποίο βασίζεται η όποια αισιοδοξία της
κυβέρνησης. Κι αυτό, λόγω της αναμενόμενης υποχώρησης του ρυθμού ανάπτυξης.
Όπως χαρακτηριστικα λένε στο υπουργείο Οικονομίας, «όταν σε ολόκληρη την
Ευρωπαϊκή Ένωση ο ρυθμός ανάπτυξης μετά βίας υπολογίζεται ότι θα φτάσει το 1%
και στη Γερμανία το 0,5% – 0,7%, είναι υπερβολικά αισιόδοξο να υπολογίζει
κανείς ότι στην Ελλάδα θα μείνουμε ανεπηρέαστοι και θα κινηθούμε με ρυθμό
3,8%». Άλλωστε, επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, ήδη έχουμε αρνητικά δείγματα στον
τομέα του τουρισμού, στο δίμηνο Απριλίου – Μαΐου.

H κυβέρνηση προβλέπει για φέτος έλλειμμα 0,9% του ΑΕΠ. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή
εκτιμά ότι θα φτάσει το 1,1%. Άλλες εκτιμήσεις το ανεβάζουν πολύ υψηλότερα (η
Alpha Bank στο 1,6%).

Επιπλήξεις

Πρέπει να σημειωθεί ότι η κυβέρνηση έχει υποχρέωση έναντι της Ευρωπαϊκής
Ένωσης να περιορίζει το διαρθρωτικό της έλλειμμα κατά 0,5% του ΑΕΠ κάθε χρόνο.
Αν αντί γι’ αυτό αυξήσει το έλλειμμα, είτε το 2002 είτε το 2003, ή και τα δύο
αυτά χρόνια, θα δεχθεί σίγουρα επιπλήξεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ δεν
θα της χαριστούν ούτε και οι άλλοι διεθνείς οργανισμοί, των οποίων οι εκθέσεις
θα δημοσιευθούν την άνοιξη του 2004, δηλαδή λίγο πριν από τις εκλογές.

Πληρώνουμε και το ΚΠΣ

Σε ό,τι αφορά το έλλειμμα του 2002, ο κίνδυνος προέρχεται από τους πόρους
του B’ ΚΠΣ που δεν εισπράχθηκαν. Συνολικά, η κυβέρνηση είχε υπολογίσει και
είχε περιλάβει στον προϋπολογισμό ένα κονδύλι 1.500 εκατ. ευρώ ως έσοδα από
την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το ποσό αυτό εισπράχθηκαν στην πραγματικότητα μόνο
200 εκατ. ευρώ περίπου. Τα 500 εκατ. ευρώ δεν τα ζήτησε καν η Ελλάδα, όπως
είναι γνωστό, επειδή τα σχετικά προγράμματα είχαν προβλήματα – κυρίως
υπερβάσεις – και δεν επρόκειτο να εγκριθούν, σύμφωνα με την κυβέρνηση. Τα
υπόλοιπα 800 εκατ. ευρώ εξακολουθούν να είναι σε εκκρεμότητα και, πάντως, δεν
έχουν περιληφθεί στην εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2002.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία έχει θέσει το θέμα
στην κυβέρνηση, ζητώντας της να προσαρμόσει αντίστοιχα την εκτέλεση του
προϋπολογισμού.

H κυβέρνηση, όμως, όπως αναφέρουν πηγές του υπουργείου Οικονομικών,
προσπαθεί να αποφύγει τον κίνδυνο, με το επιχείρημα ότι το σχετικό ποσό το
έχει καταβάλει ο εθνικός προϋπολογισμός, που έχει έτσι εμμέσως «δανειοδοτήσει»
τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Συνεπώς, επειδή το «δάνειο» θα επιστραφεί, δεν
μπορεί να μετρήσει στο έλλειμμα.

Δεν μπορεί, ακόμη, κανένας να προβλέψει αν το επιχείρημα αυτό θα περάσει
στο Λουξεμβούργο, όπου εδρεύει η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία. Αν δεν
περάσει, το έλλειμμα θα επιβαρυνθεί κατά 1% του ΑΕΠ περίπου και σχεδόν θα
διπλασιαστεί από το 1,1% του ΑΕΠ που υποτίθεται ότι είχε κλείσει κατ’ αρχάς με
την προϋπόθεση ότι θα εισπράτταμε τα κοινοτικά κονδύλια.