Το «καμπανάκι» της Φρανκφούρτης για το ελληνικό έλλειμμα

Πέρασε απαρατήρητη, αλλά ήταν σοβαρή η επισήμανση για την Ελλάδα στην ετήσια
έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που παρουσίασε ο αντιπρόεδρός της κ.
Λουκάς Παπαδήμος την περασμένη Τρίτη. Η Ελλάδα, σημειωνόταν στην έκθεση, δεν
θα μπορέσει να ανταποκριθεί στην υποχρέωση που έχει να μειώσει το έλλειμμά της
κατά 0,5% του ΑΕΠ της το 2003.

Όλες οι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εμφανίζουν δημοσιονομικές
ανισορροπίες ανέλαβαν από πέρυσι την υποχρέωση να μειώνουν τα ελλείμματά τους
κατά 0,5% του ΑΕΠ, κάθε χρόνο, αρχής γενομένης από το 2003. Αλλά η Ελλάδα,
όπως και η Γαλλία και η Ιταλία, δεν θα φανούν συνεπείς σε αυτή τη δέσμευση,
όπως εκτιμά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Πρόκειται, στην πραγματικότητα, για το πρώτο καμπανάκι που χτυπά για την
Ελλάδα σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική της συμπεριφορά έπειτα από χρόνια. Η
μείωση των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού της τα προηγούμενα χρόνια είχε ως
αποτέλεσμα να περάσει στο απυρόβλητο των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το
ενδιαφέρον είχε μετατοπιστεί στις διαρθρωτικές αλλαγές, που βραδυπορούσαν, ενώ
φυσικά δεν έπαψε ποτέ να απασχολεί το πρόβλημα του υψηλού δημοσίου χρέους, που
επίσης αποκλιμακώνεται με βραδύ ρυθμό.

Ανοίγει θέμα ελλείμματος

Τώρα, όμως, διαφαίνεται ο κίνδυνος να ανοίξει και πάλι θέμα ελλείμματος. Η
επισήμανση στην έκθεση που παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας κ. Λουκάς Παπαδήμος δεν πρόκειται να μείνει χωρίς συνέχεια. Αντίθετα,
είναι σίγουρο ότι το θέμα θα συζητηθεί σε επόμενη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής και του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομίας, όταν θα εξετασθεί σε ποιο
βαθμό τα κράτη – μέλη της Ένωσης ανταποκρίθηκαν στις δεσμεύσεις που είχαν
αναλάβει για τη μείωση των ελλειμμάτων τους.

Άλλωστε, δεν ήταν ανάγκη να ακούσουμε τον κ. Παπαδήμο για να διαπιστώσουμε ότι
κάτι δεν πάει καλά με τα δημοσιονομικά μας. Μια μόλις ημέρα μετά τη
δημοσιοποίηση της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ήρθε η επιβεβαίωση
των ανησυχιών της από το ίδιο το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου που παρουσίασε το Λογιστήριο, οι
δαπάνες ξεπέρασαν κάθε όριο και έτρεχαν με ρυθμό σχεδόν 25% έναντι ετήσιου
στόχου για αύξηση 6% περίπου. Σύμφωνα, βεβαίως, με το ίδιο το Λογιστήριο, η
εικόνα αυτή θα αλλάξει τους επόμενους μήνες, όταν θα εξομαλυνθεί η ροή των
δαπανών. Γεγονός παραμένει, όμως, ότι το κράτος έχει φορτωθεί με αρκετές
εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ πρόσθετες δαπάνες για επιδόματα δημοσίων
υπαλλήλων και κάλυψη ασφαλιστικών αναγκών του Δημοσίου, από τα οποία δεν θα
απαλλαγεί. Απλώς, σε λίγους μήνες, η σύγκριση θα γίνεται από υψηλότερη βάση,
οπότε δεν θα δείχνει μεγάλη η αύξηση.

Επιπλέον δαπάνες

Το χειρότερο είναι ότι στις δαπάνες αυτές θα προστεθούν και άλλες το προσεχές
διάστημα. Πρώτα πρώτα, η μάχη των επιδομάτων δεν έχει τελειώσει ακόμη. Αρκετοί
κλάδοι υπαλλήλων του Δημοσίου διεκδικούν αυτή τη στιγμή αυξημένο μερίδιο από
την πίτα του προϋπολογισμού.

Ακολουθεί η μεγάλη υπόθεση του ενιαίου μισθολογίου, που θα τεθεί στο τραπέζι
αυτό τον μήνα και θα συνοδεύεται ασφαλώς από αιτήματα για καλύτερες αποδοχές,
έστω κι αν αυτές είναι συνδεδεμένες με την παραγωγικότητα ή την αξιοκρατία.

Τρίτη αναπόφευκτη πηγή εκροών θα είναι οι προσλήψεις. Από τις 14.900 που έχουν
ανακοινωθεί, το ένα τρίτο θα γίνουν εντός του 2003, αν και πιθανότατα θα
υλοποιηθούν το 2004.

Οι επικείμενες εκλογές του 2004 περιορίζουν τις πιθανότητες να ανασταλούν οι
παραπάνω δαπάνες. Οι πιέσεις που θα ασκηθούν στο έλλειμμα, το οποίο προβλέπει
ο προϋπολογισμός να συγκρατηθεί στο 0,9% του ΑΕΠ, θα είναι ασφυκτικές. Αν,
μάλιστα, σε αυτές προστεθεί και η αναμφισβήτητη, πλέον, υπέρβαση των δαπανών
των Ολυμπιακών Αγώνων, γίνεται φανερό ότι το «καμπανάκι» της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας θα αποδειχθεί προφητικό.

Και άλλος κίνδυνος

Υπάρχει, εξάλλου, και ο κίνδυνος να ανατραπεί ολοσχερώς η εικόνα της
δημοσιονομικής πειθαρχίας που εμφάνιζε τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, με μια
νέα παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, η οποία αμφισβητεί τον
τρόπο (μη) εμφάνισης στον προϋπολογισμό των επενδυτικών δαπανών για την άμυνα.
Αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα…

Η πιθανή κατάρρευση της δημοσιονομικής πειθαρχίας δεν θα έβλαπτε μόνο το κύρος
της χώρας διεθνώς. Στην πραγματικότητα, θα ανέτρεπε όλη την προσπάθεια για
πραγματική σύγκλιση, αφού θα στερούσε πόρους από την κοινωνική πολιτική και
δεν θα επέτρεπε τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης.

Γι’ αυτό έχει σημασία για το ελληνικό έλλειμμα το καμπανάκι που χτύπησε στη
Φρανκφούρτη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.