[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Έντονη ανησυχία προκαλεί στην Ευρώπη το νέο δόγμα εξωτερικής πολιτικής που
μόλις ανήγγειλε ο πρόεδρος Μπους. Με τίτλο «Η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των
Ηνωμένων Πολιτειών», το νέο δόγμα αναγγέλλει τη «στρατηγική της προληπτικής
δράσης» («preemptive action») σε αντικατάσταση της αναχαίτισης (containment)
που ίσχυσε από το τέλος του πολέμου. Η νέα στρατηγική σημαίνει ότι εάν οι ΗΠΑ
υποπτεύονται ή εκτιμούν ότι μια χώρα κατασκευάζει όπλα μαζικής καταστροφής,
τότε θα αναλαμβάνουν προληπτική δράση προκειμένου να σταματήσει την παραγωγή
των όπλων αυτών. Δεν θα περιμένουν δηλαδή μέχρις ότου εκδηλωθεί η απειλή με τη
χρήση των όπλων αυτών. Οι Ευρωπαίοι εκτιμούν ως ιδιαίτερα επικίνδυνη τη
στρατηγική αυτή. Εκφράζει πρώτα απ’ όλα την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ να
εμπεδώσουν την ηγεμονική θέση τους αποτρέποντας την εμφάνιση οποιασδήποτε
άλλης υπερδύναμης που θα μπορούσε να τις ανταγωνισθεί (βλέπε F. Fitzgerald,
«George Bush and the World», The New York Review of Books, 26 Σεπτεμβρίου
2002). Έτσι η επιθυμία της Ευρώπης να αναδειχθεί σε «υπερδύναμη» – έστω
πολιτική – για τη δημιουργία ενός πολυπολικού συστήματος έρχεται σε πλήρη
αντίθεση με τη στρατηγική των ΗΠΑ. Οι τελευταίες βλέπουν περισσότερο τον κόσμο
σε όρους «αυτοκρατορίας» με πρότυπο την αρχαία Ρώμη (βλέπε J. Freedland, «Is
America the New Rome?», The Guardian, 18 Σεπτεμβρίου 2002). Είναι
χαρακτηριστικό ότι στο σχετικό κείμενο των ΗΠΑ οι Ευρωπαίοι μνημονεύονται μόνο
ως «εταίροι για την προώθηση της ελευθερίας του εμπορίου». Οι Ευρωπαίοι,
συνεπώς, έχουν αρχίσει να ανησυχούν σοβαρά. Η νέα στρατηγική ασφαλείας των ΗΠΑ
εκτιμάται ότι μπορεί να ενθαρρύνει άλλες χώρες να πράξουν το ίδιο, με
αποτέλεσμα να οδηγηθούμε σε έναν άναρχο κόσμο που δεν θα στηρίζεται σε
αναγνωρισμένους κανόνες, αρχές και θεσμούς (π.χ. ΟΗΕ). Οι Ευρωπαίοι
υπενθυμίζουν ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τελικά κατέρρευσε γιατί «ο ισχυρός δεν
είναι ποτέ τόσο ισχυρός για να είναι κυρίαρχος παρά μόνο εάν μετατρέψει την
ισχύ σε δίκαιο και την υπακοή σε καθήκον» (J.J. Rousseau).

Ο καθηγητής Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου
Ευρωπαϊκών Μελετών ( ΕΚΕΜ) και αναπληρωματικό μέλος της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης.