[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

«Αυτό που ζητάμε από το τουρκικό καθεστώς είναι να αυτοκτονήσει, κάτι που
μάλλον είναι απίθανο να συμβεί», σχολίαζε τον Ιανουάριο του 2000 τις αποφάσεις
του Ελσίνκι ο Καρλ Λάμερς. Γνωρίζαμε ότι δεν είναι τυχαίος ­ η εξωτερική
πολιτική του Γερμανικού Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος φέρει την υπογραφή του.
Η ανάλυση όμως επαληθεύτηκε ταχύτερα από ό,τι περιμέναμε.

Το μεγάλο ερωτηματικό στο Ελσίνκι ήταν από την αρχή το «μέγεθος του καρότου».
Με άλλα λόγια, το πόσο σημαντική είναι η ευρωπαϊκή προοπτική για την τουρκική
«κυβερνητική τάξη», ώστε να αποδεχτεί όρους που κλονίζουν την ηγεμονική της
θέση στην τουρκική κοινωνία. Σε σύγκριση με αυτό, η επίλυση του Κυπριακού και
η εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι δευτερεύοντα ζητήματα.

Η τουρκική ελίτ δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει ότι «η Ευρώπη είναι μια
γεωπολιτική αναγκαιότητα», όπως είπε πρόσφατα ο στρατηγός Κιβρίκογλου. Η
ιστορία όμως δείχνει ότι τα καθεστώτα δεν αυτοκτονούν για την εξωτερική
πολιτική. Όσο το χρονοδιάγραμμα του Ελσίνκι τρέχει τόσο αυξάνεται η
νευρικότητα του κατεστημένου. Σε αυτό το συναίσθημα έδωσε φωνή ο γ.γ. του
τουρκικού Συμβουλίου Ασφαλείας, στρατηγός Κίλιντς: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι
αρνητική στα εθνικά μας συμφέροντα. Επιβάλλεται να αναζητήσουμε εναλλακτικές
λύσεις». Τόσο έντονα δεν είχε αμφισβητηθεί ποτέ η ευρωπαϊκή προοπτική μέσα
στην Τουρκία. Οι παλαιότεροι ίσως όμως θυμούνται ότι η γείτων προτίμησε να μη
θέσει υποψηφιότητα την ευνοϊκή δεκαετία του ’70, πάλι για εσωτερικούς λόγους.
Με αυτά τα δεδομένα, το σημαντικότερο ρίσκο για την ελληνική εξωτερική
πολιτική στο Ελσίνκι είναι ο τρόπος που θα επιλέξει η τουρκική ελίτ να
τορπιλίσει τις συμφωνίες αν καταλήξει ότι δεν τη συμφέρουν.

Ενδείξεις ήδη υπάρχουν ότι θα ακολουθήσει την πεπατημένη. Οξύνοντας το κλίμα
στο Αιγαίο, απειλώντας στην Κύπρο, με σκοπό να αναγορεύσει τα δευτερεύοντα σε
πρωτεύοντα, να χρεώσει στην Ελλάδα την ευθύνη για την αδυναμία να ανταποκριθεί
στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο, η Αθήνα χρειάζεται
μια στρατηγική απεμπλοκής.