Τι πινγκ-πονγκ, τι ποδόσφαιρο…

Τον Μάρτιο του 1971 μια ομάδα Αμερικανών αθλητών του πινγκ-πονγκ
επισκέφθηκε το Πεκίνο. Κανονικά, οι αγώνες μεταξύ Αμερικανών και Κινέζων θα
περνούσαν στα «ψιλά» της ειδησεογραφίας. Ωστόσο, η επίσκεψη έσπαγε τον «πάγο»
τριών δεκαετιών, αφού η Ουάσιγκτον δεν αναγνώριζε ως τότε τη Λαϊκή Δημοκρατία
της Κίνας, αλλά την… Ταϊβάν.

Το 1971-72 Αμερικανοί και Κινέζοι πέρασαν από το τραπέζι του πινγκ-πονγκ στα τραπεζώματα και τις προπόσεις. Στη φωτογραφία, Ρίτσαρντ Νίξον και Τσου Εν Λάι κατά την ιστορική συνάντησή τους στο Πεκίνο, όταν «έσπασε ο πάγος» είκοσι χρόνων

Τους πινγκπονίστες τούς ακολούθησε ο Χένρι Κίσινγκερ και μετά ο ίδιος πρόεδρος
Νίξον για συνομιλίες με τον Μάο και την κινεζική ηγεσία. Το αμερικανικό
«άνοιγμα» προς την Κίνα, ένα από τα μεγάλα σοκ του Ψυχρού Πολέμου, αποκαλείται
έκτοτε «διπλωματία του πινγκ-πονγκ».

Με ποδόσφαιρο. Η απόσταση από τη Θάλασσα της Κίνας μέχρι το Αιγαίο
μπορεί να είναι μεγάλη. Ωστόσο, η «διπλωματία του πινγκ-πονγκ» βρήκε εφαρμογή
και στα Ελληνοτουρκικά. Η ελληνική κυβέρνηση αναζητούσε από το καλοκαίρι του
2000 κάτι που θα «έδινε ρυθμό» στην προσέγγιση με την Άγκυρα. Μια ιδέα ήταν οι
επαφές μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων επιχειρηματιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η
έμπνευση για κοινή διοργάνωση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου του
2008 από την Ελλάδα και την Τουρκία προήλθε από αυτούς τους κύκλους.

Θρυμματίστηκε. Την ποδοσφαιρική αισιοδοξία τη θρυμμάτισαν την περασμένη
εβδομάδα οι δηλώσεις του πρωθυπουργού της Άγκυρας και «δεινοσαύρου» της
τουρκικής πολιτικής ζωής Μπουλέντ Ετζεβίτ. Ο Τούρκος πρωθυπουργός εισήγαγε
βιαίως το Κυπριακό στο Εύρω 2008, λέγοντας ότι η Τουρκία δεν συναινεί στη
συνδιοργάνωση, αν δεν γίνουν ματς και στο ψευδοκράτος Ντενκτάς.

Εκκρεμές. Πώς ερμηνεύεται η δήλωση Ετζεβίτ; Παρά την απογοήτευσή της, η
Αθήνα δεν εγκαταλείπει τις ελπίδες της. Τελών χρέη κυβερνητικού εκπροσώπου, ο
κ. Τηλ. Χυτήρης είπε ότι «η δήλωση είναι για εσωτερική κατανάλωση». Ο
υπαινιγμός αφορά το πολιτικό παιχνίδι στην Τουρκία, όπου οι «σκληροί» της
παλιάς φρουράς (Ετζεβίτ, Μπαχτσελί, Ντενκτάς) βλέπουν περίπου ως ανάθεμα την
προσέγγιση με την Αθήνα που προωθούν πρόσωπα όπως ο υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ
Τζεμ και ο υπουργός Οικονομικών Κεμάλ Ντερβίς ­ ο οποίος έκανε μάλιστα
δηλώσεις υπέρ της διοργάνωσης. Ανάλογη είναι η εκτίμηση Ευρωπαίων διπλωματών
στην Αθήνα που βλέπουν μάλιστα την τουρκική εξωτερική πολιτική ως εκκρεμές:
«Έτσι», λένε, «έγινε και στις συνομιλίες για το Κυπριακό. Στην αρχή ο Ντενκτάς
δεν πήγαινε καν στο τραπέζι και τώρα οι συζητήσεις είναι σοβαρότερες παρά
ποτέ».

Διελκυστίνδα. Η αντίληψη αυτή, που τη συμμερίζονται και αμερικανικές
διπλωματικές πηγές, αρνείται να δει την Τουρκία ως «μονόλιθο». Αντιθέτως,
διαβλέπει μια εσωτερική διελκυστίνδα μεταξύ αντιπάλων ομάδων. Μάλιστα, οι
«εκσυγχρονιστές» της κυβέρνησης Σημίτη αρέσκονται να βλέπουν κάποιους
πολιτικούς «παίκτες» στην τουρκική σκακιέρα ως «ευρωπαϊστές». Θα δικαιωθεί
αυτή η προσέγγιση; Ή μήπως ο συντηρητισμός του κεμαλικού κατεστημένου θα
υπερισχύσει άλλη μια φορά και η Άγκυρα θα δείξει τελικά το σκληρό της πρόσωπο;
Κάποιοι λένε ότι η Τουρκία δεν χωράει στο ευρωπαϊκό «κοστούμι». Μάλλον
ενδιαφέρεται για προνομιακή σχέση με την Ε.Ε. από έξω.

Αποτυχία. Σημειωτέον ότι η «διπλωματία του αθλητισμού» δεν εξασφαλίζει
πάντοτε αποτελέσματα – ιδίως αν δεν υπάρχουν ουσιαστικές συγκλίσεις
συμφερόντων μεταξύ των δύο πλευρών. Το ’98 ένας Αμερικανός παλαιστής
αγωνίστηκε «τυχαία» στο Ιράν. Το ματς το παρακολούθησαν 12.000 Ιρανοί στην
Τεχεράνη που στο τέλος φώναζαν ρυθμικά «Αμερική-Αμερική» (αντί για το πιο
συνηθισμένο «Θάνατος στον Μεγάλο Σατανά»). Η Ουάσιγκτον φλέρταρε τότε με την
ιδέα της προσέγγισης των ρεφορμιστών του Χαταμί. Τέσσερα χρόνια αργότερα, οι
Ιρανοί μεταρρυθμιστές δεν έχουν κερδίσει τη μάχη με τους μουλάδες του προέδρου
Χαμενεΐ. Χωρίς κανένα δισταγμό ο πρόεδρος Μπους ενέταξε το Ιράν στον «άξονα
του κακού», στέλνοντας τις σχέσεις των δύο χωρών πίσω στα Τάρταρα. Άλλο
πράγμα, προφανώς, η πολιτική και άλλο το πινγκ-πονγκ, η πάλη ή το ποδόσφαιρο.