ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα κοιτάσματα της Κεντρικής Ασίας

Οι βομβαρδισμοί θα συνεχιστούν μέχρι να επιτευχθούν οι στόχοι τους, δήλωσε
ο νέος Αμερικανός απεσταλμένος στην Καμπούλ. Να εννοεί άραγε τον αγωγό φυσικού
αερίου, τον οποίο διακαώς προωθεί;

«Αφού σάς λένε ότι δεν υπάρχει πια τίποτα για να καταστρέψετε!» (του Wiaz, από τον «Νουβέλ Ομπζερβατέρ»)

Μόνον όσοι αρέσκονται στις θεωρίες γεωπολιτικής συνωμοσίας θα μπορούσαν να
υποστηρίξουν ότι ο πόλεμος στο Αφγανιστάν έγινε για το πετρέλαιο. Μόνον όσοι
μένουν στην επιφάνεια των πραγμάτων θα μπορούσαν όμως και να αγνοήσουν τις
σημαντικές επιπτώσεις της αμερικανικής επέμβασης στην εκμετάλλευση των
κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Κεντρικής Ασίας. Πολύ
περισσότερο, μάλιστα, που η κυβέρνηση Μπους αποτελείται από έμπειρους
πετρελαιάδες: ο πρόεδρος ξεκίνησε την καριέρα του με πετρελαϊκές υποθέσεις στο
Τέξας, ο αντιπρόεδρος υπήρξε διευθυντής της μεγάλης πετρελαϊκής εταιρείας
Halliburton, ενώ η σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Κοντολίζα Ράις ήταν μέλος του
διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας Chevron. Την παρέα συμπληρώνει ο
αφγανικής καταγωγής Αμερικανός Ζαλμάι Χαλιλζάντ, πρώην σύμβουλος της
πετρελαϊκής εταιρείας Unocal, που ορίστηκε πρόσφατα νέος ειδικός απεσταλμένος
του πλανητάρχη στο Αφγανιστάν.

Σε άρθρο του με τίτλο «Αφγανιστάν: Η εδραίωση ενός απείθαρχου κράτους», που
δημοσιεύτηκε τον χειμώνα του 2000 στο περιοδικό The Washington
Quarterly, ο Χαλιλζάντ υποστήριζε πως το καθεστώς των Ταλιμπάν πρέπει να
αποσταθεροποιηθεί για τέσσερις λόγους: λόγω της παρουσίας του Μπιν Λάντεν, του
εμπορίου οπίου, της καταπίεσης του αφγανικού λαού και του πετρελαίου. Ο
αρθρογράφος ήξερε για τι μιλούσε, αφού ήταν υπεύθυνος ενός προγράμματος
μεταφοράς φυσικού αερίου που θα συνέδεε το Τουρκμενιστάν με το Πακιστάν μέσω
Αφγανιστάν, ενώ θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ακόμη και την Ινδία. Το 1997, με
την υποστήριξη της κυβέρνησης Κλίντον και των πακιστανικών μυστικών υπηρεσιών,
η Unocal ήλθε σε επαφή με τους Ταλιμπάν. Και το πρόγραμμα θα είχε προχωρήσει,
αν δεν ανατρέπονταν τα δεδομένα με τις επιθέσεις του Αυγούστου του 1998
εναντίον των αμερικανικών πρεσβειών στην Τανζανία και στην Κένυα.

Μετά την εγκατάσταση φιλικής κυβέρνησης στην Καμπούλ, γράφει ο Πασκάλ Ρισέ στη
Λιμπερασιόν, η ιδέα αυτή επανέρχεται στο προσκήνιο. Οι Ηνωμένες
Πολιτείες δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους υδρογονάνθρακες της Κασπίας,
ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις χώρες του ΟΠΕΚ, και το ενδιαφέρον
αυτό έχει μεγαλώσει ακόμη περισσότερο μετά τη νέα έξαρση της βίας στη Μέση
Ανατολή. Τα γνωστά κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν, του Καζαχστάν, του
Τουρκμενιστάν και του Ουζμπεκιστάν είναι μεγαλύτερα από τα κοιτάσματα της
Βόρειας Θάλασσας. Το πρόγραμμα της Unocal δεν είναι όμως η μόνη λύση, αφού η
προσέγγιση της Ρωσίας και του Ιράν με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο του
«πολέμου κατά της τρομοκρατίας» προσφέρει νέες, επαναστατικές δυνατότητες. Δεν
είναι τυχαίο ότι στη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου Χαταμί στη Νέα Υόρκη
για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τον περασμένο Νοέμβριο, οι πρόεδροι πολλών
αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών έσπευσαν να τον συναντήσουν και να του
δώσουν την κάρτα τους…