Οι Τούρκοι λογοκρίνουν τον Νόαμ Τσόμσκι

Το τουρκικό χουντικό Σύνταγμα του 1982, τροποποιήθηκε προς το δημοκρατικότερο
εδώ και τέσσερις μήνες, αλλά ακόμη και οι «απλούστερες» ελευθερίες παραμένουν,
για την ώρα, μακρινό όνειρο για τους πολίτες αυτής της χώρας.

«Μεμονωμένα αστυνομικά όργανα χρησιμοποιούν βία από την αγωνία τους, άλλως η
αστυνομία δεν κακοποιεί από πρόθεση», απάντησε εγγράφως, την περασμένη
εβδομάδα, ο Τούρκος υπουργός Εσωτερικών Ρουστού Γιουτζελέν σε επερώτηση
βουλευτή σχετικά με τη βίαιη καταστολή διαμαρτυρίας φοιτητών στην
Κωνσταντινούπολη, οι οποίοι ζητούσαν την κατάργηση του Συμβουλίου Ανωτάτης
Παιδείας.

Σε άλλη επερώτηση, ο ίδιος υπουργός απάντησε ότι «τα τελευταία πέντε χρόνια η
αστυνομία συνέλαβε και ανέκρινε ένα εκατομμύριο επτακόσιες σαράντα χιλιάδες
εβδομήντα άτομα (1.740.070) και εξήντα δύο (62) από αυτά έχασαν τη ζωή τους
κατά τη διάρκεια της κράτησης». Αυτοκτόνησαν, λέει συγκεκριμένα ο Γιουτζελέν.
Και σχολιάζει: «Πρόκειται για ελάχιστο ποσοστό (3 στα εκατό χιλιάδες άτομα)
συγκρινόμενο με το ποσοστό αυτοκτονιών στην τουρκική κοινωνία (2,5 στα δέκα
χιλιάδες)».

Ίσως είναι καλύτερα στην Τουρκία να είναι κανείς «μέσα»; Μάλλον όχι, αν
σκεφθεί κανείς την απάντηση που έδωσε, στην αρχή του φετινού ακαδημαϊκού
έτους, το 98% των φοιτητών της Σχολής Αστυνομίας, στην ερώτηση «Θα θέλατε να
προσαχθεί μέλος της οικογένειάς σας σε αστυνομικό τμήμα;». «Καλύτερα όχι».

Μερικές χιλιάδες άλλοι φοιτητές, όμως, αντιμετωπίζουν τώρα κίνδυνο αποβολής
από τις σχολές που φοιτούν, επειδή ζητούν να συμπεριληφθεί η κουρδική γλώσσα
στα μαθήματα επιλογής των τουρκικών πανεπιστημίων. Η εκστρατεία «Εκπαίδευση
στα Κουρδικά» άρχισε με διακόσιες αιτήσεις που υπέβαλαν φοιτητές στο
Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και έχει φθάσει μέχρι σήμερα τις επτά
χιλιάδες (7.000) αιτήσεις σε όλα τα τουρκικά πανεπιστήμια.

Η Πρωτοβουλία Κούρδων Φοιτητών, που συγκροτήθηκε πρόσφατα, στηρίζει την
ενέργειά της στο γεγονός ότι δεν υπάρχει πλέον στο τουρκικό Σύνταγμα διάταξη
που να απαγορεύει την κουρδική γλώσσα, καθώς και στο ότι «τα κριτήρια της
Κοπεγχάγης δεν αφήνουν περιθώρια απαγόρευσης των κουρδικών». Δεν είναι,
προφανώς, της ιδίας άποψης το Συμβούλιο Ανωτάτης Παιδείας ­ θεσμός που
ιδρύθηκε από τη χούντα του Κενάν Εβρέν (12.9.1980) και διατηρείται καλού κακού
­, το οποίο ήδη απέστειλε στους πρυτάνεις απόφαση να αποβάλλονται οι φοιτητές
που υποβάλλουν τέτοια αίτηση.

Για να ισχύσουν οι πολυδιαφημισμένες ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης
τροποποιήσεις τριάντα τριών άρθρων του τουρκικού Συντάγματος, πρέπει να
εναρμονισθεί προς αυτές το Δίκαιο. Η αλλαγή περίπου χιλίων νόμων παίρνει
χρόνο. Έτσι δικαιολογείται ο εισαγγελέας του 3ου Δικαστηρίου Κρατικής
Ασφάλειας Κωνσταντινούπολης να υποβάλει μήνυση και να ζητεί τη διετή φυλάκιση
του εκδότη Φατίχ Τας, ο οποίος εξέδωσε βιβλίο του Νόαμ Τσόμσκι με τίτλο
«Αμερικανικός Παρεμβατισμός», όπου μιλάει για «πόλεμο του τουρκικού κράτους
κατά του κουρδικού λαού». Η έκφραση σκέψης, ιδέας, άποψης στην Τουρκία
εξακολουθεί να αποτελεί αδίκημα ­ αυτό ξέρει ο εισαγγελέας και αυτό θα
υποστηρίξει στις 13.2.2002, που θα γίνει η δίκη.

Δεν αλλάζει τίποτα στην Τουρκία; Αλλάζει. Η σημερινή κρίση δεν είναι, νομίζω,
απλώς οικονομική, είναι κρίση δομική. Αυτό δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά,
είναι όμως σαφές ότι δεν υπάρχει πια η μονοφωνία που υπήρχε παλιότερα, ούτε
στα θέματα εσωτερικής ούτε στα θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αρθρώνεται έντονη
διαφωνία από ανθρώπους που μέχρι πριν από λίγο καιρό προτιμούσαν να σιγούν και
θα έλεγα ότι έχουν πέσει σε «δυσμένεια» τα παντοτινά γεράκια. (Το κλίμα αυτό,
που έχει ενδιαφέρον, θα προσπαθήσω, εν καιρώ, να το μεταφέρω εδώ).

Σε μια χώρα εβδομήντα οκτώ ετών, που πέρασε το μεγαλύτερο διάστημα του βίου
της στο κλίμα του Ψυχρού Πολέμου και σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της μέσα στον
διπολικό κόσμο, η αναμέτρηση ανάμεσα στην καθεστηκυία τάξη και τις δυνάμεις
της αλλαγής είναι σκληρή, βρίσκεται ακόμη στο «βάθος», αλλά έχει αρχίσει.