Οι δύο όψεις του ίδιου θανάτου

Ο Σαϊφουλάχ καταγόταν από το Τουρανγκζάι του Πακιστάν. Είχε πτυχίο master
αραβικών και ισλαμικών σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Πεσαβάρ, πτυχίο θετικών
επιστημών από το Ισλάμια Κόλετζ και άδεια διδασκαλίας. Σπούδαζε με υποτροφία
φιλοσοφία στο Αλ Αζάρ του Καΐρου, το παλαιότερο πανεπιστήμιο του αραβικού
κόσμου. Μιλούσε άπταιστα αγγλικά, καθώς και περσικά και τη μητρική του γλώσσα,
τα παστού. Αγαπούσε την ποίηση και την ιστορία και ετοιμαζόταν, αν και λίγο
απρόθυμα όπως ομολογεί η οικογένειά του, να νυμφευτεί. Ο πατέρας του,
Χενταγιατουλάχ, είναι ιατρός, ο μικρότερος αδελφός του σπουδάζει λογιστικά.

Φυσικά, ουδείς εκτός ­ και λίγοι εντός ­ του Πακιστάν είχε ακούσει ποτέ για
τον Σαϊφουλάχ. Σε αυτά τα χωριά των Παστούν, στα βορειοδυτικά σύνορα, πολλές
οικογένειες δεν έχουν καν επώνυμα. Ο Σαϊφουλάχ δεν ήταν πολιτικός ηγέτης. Ο
50χρονος πατέρας του λέει ότι ο πρωτότοκός του ήταν ανθρωπιστής, όχι
πολεμιστής. Ο αδελφός του, Μαχαζουλάχ, λέει το ίδιο. «Ήταν ανέκαθεν άνθρωπος
ειρηνικός, φιλήσυχος, ήθελε απλώς να προστατεύσει τον λαό του Αφγανιστάν, τον
θεωρούσε θύμα της τρομοκρατίας». Όλοι πάντως συμφωνούν στο πώς πέθανε.

Σκοτώθηκε στις 22 Οκτωβρίου, όταν πέντε αμερικανικοί πύραυλοι Κρουζ
εξερράγησαν πάνω σε ένα κτίριο του προαστίου Νταρουλαμάν της Καμπούλ, όπου
βρίσκονταν ο Σαϊφουλάχ και 35 ακόμα άνθρωποι. Η οικογένειά του τον ονομάζει
σήμερα σαχίντ ­ μάρτυρα. Ο Χενταγιατουλάχ φιλά κάθε άνθρωπο που επισκέπτεται
το φτιαγμένο από τσιμέντο και λάσπη σπίτι του, προσφέρει ψητό κοτόπουλο και
μίτα, γλυκά, γάλα και τσάι, και επιμένει να δέχεται «συγχαρητήρια» για τον γιο
του, που πέθανε για τα πιστεύω του. Μερικές κότες πηγαινοέρχονται στην αυλή
και μια παλιά, έγχρωμη αφίσα, που απεικονίζει ένα Καλάσνικοφ με τη λέξη
τζιχάντ (ιερός αγώνας) από πάνω, είναι κολλημένη στον τοίχο. Η λέξη που
εκστομίζει πιο συχνά από όλες η οικογένεια, όμως, είναι «ειρήνη».

Ο Σαϊφουλάχ είχε πάει στην Καμπούλ για να προσφέρει απλώς κάποια χρήματα στους
δοκιμαζόμενους Αφγανούς, λέει ο Μαχαζουλάχ, ίσως λιγότερο από 20.000 ρουπίες
(περίπου 1.500 δραχμές) τις οποία είχε μαζέψει με τη βοήθεια των φοιτητών
φίλων του.

Η εκδοχή των Αμερικανών είναι, φυσικά, διαφορετική. Παραπαίοντας ανάμεσα στους
χάρτες με τους στόχους του και σκοτώνοντας μέρα με τη μέρα ολοένα και
περισσότερους αθώους πολίτες, το Πεντάγωνο καυχήθηκε ότι οι πύραυλοι του
Νταρουλαμάν είχαν στόχο τους «ξένους μαχητές» των Ταλιμπάν, κάποιοι από τους
οποίους ήταν Πακιστανοί, ένας από τους οποίους ήταν και ο Σαϊφουλάχ.

Στα παστού, το αραβικό του όνομα σημαίνει «Ξίφος του Θεού». Ο Μαχαζουλάχ
απορρίπτει τους ισχυρισμούς των Αμερικανών. Μόνον όταν υπαινίσσομαι ότι δεν θα
ήταν, ίσως, παράξενο για έναν νεαρό μουσουλμάνο με τις απόψεις του Σαϊφουλάχ
να πήρε ένα όπλο προκειμένου να υπερασπιστεί το Αφγανιστάν, λέει, κοφτά, ότι ο
αδελφός του «μπορεί να υπήρξε μαχητής».

Ο καλύτερος φίλος του Σαϊφουλάχ, ένας χαμογελαστός, αμούστακος νεαρός με
γαλανά μάτια, μου λέει ότι του τηλεφώνησε στις 16 Οκτωβρίου, δύο ημέρες προτού
φύγει για το Αφγανιστάν, έξι ημέρες πριν πεθάνει. «Τον ρώτησα αν θα πήγαινε
στο Αφγανιστάν και μου είπε ναι ­ αλλά μόνο για να πάει χρήματα στους
Αφγανούς. Μου είπε: “Αν το θέλει ο Θεός, θα επιστρέψω σε 10 ημέρες”. Του είπα
ότι ήταν πολύ επικίνδυνο. Τον παρακάλεσα να μην πάει, μου επανέλαβε ότι ήθελε
απλώς να πάει τα χρήματα. Μου είπε: “Ξέρω ότι η ζωή μου θα κινδυνεύσει, αλλά
δεν πάω να πολεμήσω. Τι μπορώ να κάνω εγώ; Οι Αμερικανοί είναι εκτός
βεληνεκούς”. Είπε ότι ήθελε απλώς να προσφέρει ηθική στήριξη».

Ο Σαϊφουλάχ περνούσε ώρες μπροστά στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του και από ό,τι
φαίνεται, αγαπούσε πολύ τον εθνικό ποιητή του Πακιστάν, Αλάμ Μοχάμεντ Ικμπάλ ­
Σερ Μοχάμεντ Ικμπάλ αφότου στέφθηκε ιππότης από τη Βρετανία. Σύμφωνα με τον
Μαχαζουλάχ, ενδιαφερόταν και για τις θρησκείες του κόσμου.

«Μιλούσε πολύ για το πρόβλημα της Βόρειας Ιρλανδίας, για τους Προτεστάντες και
τους Καθολικούς. Πίστευε ότι το Ισλάμ είναι η θρησκεία που προωθεί,
περισσότερο από όλες, την παγκόσμια ειρήνη. Συνήθιζε να λέει ότι ο Προφήτης
μάς δίδαξε πως ακόμα κι αν βρισκόμαστε σε πόλεμο με κάποιον, δεν πρέπει να του
επιτιθέμεθα αν δεν έχει προτεταμένο το όπλο.

Μόνο τον άνθρωπο που σου επιτίθεται μπορείς να πολεμήσεις. Ο Σαϊφουλάχ πίστευε
ότι κάθε πολίτης πρέπει να βοηθήσει τους Αφγανούς, διότι δέχονται επίθεση. Δεν
είμαστε όμως εξτρεμιστές ούτε τρομοκράτες, όπως λένε τα ΜΜΕ».

«Έχε μου εμπιστοσύνη», είπε ο Σαϊφουλάχ στον πατέρα του λίγο προτού φύγει για
το Αφγανιστάν. Ίσως είχε στο μυαλό του την ώρα εκείνη έναν από τους
διασημότερους στίχους του Ικμπάλ: «Της εντολής του Θεού, γνωρίζεις το βαθύτερο
νόημα; Να ζεις σε διαρκή κίνδυνο, αυτό είναι, πράγματι, ζωή».