[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Με τη δικαιολογημένη κυριαρχία των πολεμικών επιχειρήσεων στην επικαιρότητα,
έχει περάσει σχεδόν απαρατήρητο ότι σήμερα, 19 Οκτωβρίου, πραγματοποιείται στη
Γάνδη του Βελγίου έκτακτη διάσκεψη των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο). Η θεματολογία του Συμβουλίου περιλαμβάνει μια σειρά από κρίσιμα
ζητήματα, ανάμεσά τους βέβαια και οι επιχειρήσεις για την πάταξη της
τρομοκρατίας. Ωστόσο το κύριο θέμα της Διάσκεψης είναι το μέλλον της Ευρώπης,
ένα θέμα που απέκτησε πρόσθετη σημασία μετά τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα που
επαναπροσδιορίζουν ρόλους, σχέσεις, ισορροπίες σε παγκόσμιο και περιφερειακό
επίπεδο. Όπως γράφει ο St. Hoffman στο τελευταίο τεύχος του New York Review of
Books, τα γεγονότα επιβεβαίωσαν με δραματικό τρόπο ότι το κράτος έπαψε να
είναι ο κεντρικός παίκτης στο παγκόσμιο σύστημα λόγω ακριβώς της αδυναμίας του
να αντιμετωπίσει τα τρέχοντα προβλήματα, προκλήσεις και απειλές. Μπροστά στην
αδυναμία αυτή του κράτους, ο ρόλος των διεθνών και περιφερειακών θεσμών
ολοκλήρωσης καθίσταται ολοένα και σημαντικότερος. Η συζήτηση επομένως για το
μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκτά κρίσιμη σημασία, πολύ περισσότερο που η
συζήτηση αυτή πρόκειται να καταλήξει σε νέα Διακυβερνητική Διάσκεψη (Δ.Δ.) για
τη θεσμική συγκρότηση της διευρυμένης Ε.Ε.

Αλλά το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι πριν από τη σύγκληση της νέας
Δ.Δ. θα προηγηθεί η εξέταση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων από Συνέλευση στην
οποία, εκτός από τις κυβερνήσεις, θα συμμετέχουν εκπρόσωποι των Κοινοβουλίων
των κρατών-μελών (και υποψήφιων για ένταξη χωρών), καθώς και εκπρόσωποι των
οργάνων της Ε.Ε. (Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Είναι η πρώτη φορά στην
ιστορία της που η Ε.Ε. επιχειρεί να προωθήσει θεσμικές και πολιτικές
μεταρρυθμίσεις μέσα από δημοκρατικές, συμμετοχικές διαδικασίες. Τούτο αποτελεί
εξέλιξη ιστορικής σημασίας. Αποτελεί όμως και μία απολύτως αναγκαία προϋπόθεση
για τον εκδημοκρατισμό του συστήματος και διαδικασιών της ευρωπαϊκής
ενοποίησης. Γιατί χωρίς τη μετεξέλιξή της σε ένα δημοκρατικό πολιτικό σύστημα
που θα υποστηρίζεται ενεργά από τους Ευρωπαίους πολίτες, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν
θα μπορέσει να ανταποκριθεί αποτελεσματικά ούτε στην πρόκληση της διεύρυνσης
ούτε στον χειρισμό των διεθνικών προβλημάτων και κρίσεων.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).