Γερμανία: η αρχή του τέλους των συλλογικών συμβάσεων

Περίπου 3.500 νέοι εργαζόμενοι της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen θα απασχολούνται με ευέλικτα ωράρια εργασίας

Επιτυγχάνοντας ένα καίριο πλήγμα στους δύσκαμπτους κανόνες εργασίας στη
Γερμανία, η αυτοκινητοβιομηχανία Volkswagen υπέγραψε την Τρίτη μια σημαντική
συμφωνία με το μεγαλύτερη εργατικό σωματείο της χώρας. Η συμφωνία αυτή
επιτρέπει στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία να απαιτεί από τους εργαζομένους
περισσότερες ώρες εργασίας εβδομαδιαίως και υψηλότερη παραγωγικότητα.

Με βάση τα αμερικανικά δεδομένα, η συμφωνία είναι περιορισμένης σημασίας και
αφορά μόνο έναν περιορισμένο αριθμό των εργαζομένων της Volkswagen. Οι
προοπτικές όμως που ανοίγει είναι πολύ σημαντικές, καθώς αποτελεί ένα καίριο
πλήγμα στις εθνικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας της Γερμανίας και ανοίγει
τον δρόμο σε άλλες επιχειρήσεις να υπογράφουν επιμέρους συμβάσεις εργασίας με
τους εργαζομένους τους.

Η σημασία της μπορεί να είναι ακόμη πιο σημαντική, αλλά από αρνητική άποψη: ο
Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ φοβόταν ότι αν οι επικεφαλής των
γερμανικών εργατικών συνδικάτων τορπίλιζαν τις συνομιλίες με τη γερμανική
αυτοκινητοβιομηχανία και χάνονταν περίπου 3.500 θέσεις εργασίας, η Γερμανία να
έστελνε ένα αρνητικό μήνυμα στους Γερμανούς και στους διεθνείς επενδυτές. Η
ανεργία στη Γερμανία, αν και καθ’ όλη τη διάρκεια του 2000 κινήθηκε πτωτικά,
σκαρφάλωσε τον περασμένο Ιούλιο στο 9,2% του εργατικού δυναμικού. Η πρόσφατη
συμφωνία της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας με το συνδικάτο των εργαζομένων
ήρθε αφού είχαν ναυαγήσει οι σχετικές συνομιλίες τον Ιούνιο και μετά την
προσωπική πίεση που άσκησε ο Γκέρχαρντ Σρέντερ στις δυο πλευρές για να
επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο κ. Σρέντερ, ο οποίος τον
επόμενο χρόνο θα αντιμετωπίσει τις βουλευτικές εκλογές, δεν αναμένεται να
πετύχει τον στόχο του για μείωση του αριθμού των ανέργων στα 3,5 εκατομμύρια
έως το τέλος του φετινού χρόνου. Και παρά το γεγονός ότι δεσμεύτηκε να μειώσει
την ανεργία μέσω τριμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ των εργοδοτών, των
εργαζομένων και της κυβέρνησης, οι διαπραγματεύσεις αυτές παρήγαγαν μόνο
εντάσεις στις μεταξύ τους σχέσεις.

Οι προτάσεις της εργοδοσίας

Οι διαπραγματεύσεις της Volkswagen με τους εργαζομένους άρχισαν στις αρχές του
χρόνου, όταν η διοίκηση της αυτοκινητοβιομηχανίας πρότεινε την εφαρμογή του
προγράμματος «5.000 για 5.000», το οποίο προέβλεπε την πρόσληψη 5.000
εργαζομένων που ο καθένας τους θα έπαιρνε μηνιαίο μισθό 5.000 μάρκων, (περίπου
870.000 δραχμών).

Αυτό που βρήκε κατηγορηματικά αντίθετους τους εργαζομένους ήταν ότι η
Volkswagen ζητούσε πολύ μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο εργασίας, σε σχέση με
αυτήν που συνήθως απαιτούσε. Ήθελε να αποκτήσει το δικαίωμα να μην πληρώνει
υπερωρίες για εργασία έως 42 ώρες εβδομαδιαίως και να συνδέσει μέρος της
αμοιβής με την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων παραγωγής του εργοστασίου.

Το IG Metall, το συνδικάτο που αντιπροσωπεύει περισσότερους από τρία
εκατομμύρια εργαζομένους στη βιομηχανία μετάλλου και ηλεκτρισμού, χαρακτήρισε
πολλές από αυτές τις προτάσεις απαράδεκτες και οι συνομιλίες ναυάγησαν. Στις
αρχές Αυγούστου έγινε επανεκκίνηση των συνομιλιών μετά την παρέμβαση του
Γερμανού καγκελάριου, ο οποίος πιέζει και τις δυο πλευρές να επιστρέψουν στις
διαπραγματεύσεις. Ο κ. Σρέντερ έχει στενούς δεσμούς και με τις δυο πλευρές.
Πριν γίνει καγκελάριος, ο κ. Σρέντερ ήταν πρωθυπουργός του κρατιδίου της Κάτω
Σαξονίας, όπου εδρεύει η Volkswagen. Επίσης, σημειώνεται ότι η τοπική
κυβέρνηση διαθέτει το 20% της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Ως
πρωθυπουργός ήταν μέλος του εποπτικού συμβουλίου της Volkswagen και πολύ συχνά
δρούσε υπέρ των συμφερόντων της εταιρείας. Ωστόσο, το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα,
το κόμμα του κ. Σρέντερ, έχει πολύ στενούς δεσμούς με τα σωματεία των
εργαζομένων και κυρίως με το IG Metall, το μεγαλύτερο συνδικάτο της Γερμανίας.
Ο υπουργός Εργασίας ήταν στο παρελθόν αντιπρόεδρος του IG Metall.

Η πρόσφατη συμφωνία επετεύχθη έπειτα από μια δραματική διαπραγμάτευση των δυο
πλευρών που διήρκεσε 17 ώρες και ολοκληρώθηκε το πρωί της Τρίτης. Η συμφωνία
αυτή αφορά μόνο 3.500 εργαζομένους, επειδή οι δυο πλευρές δεν μπόρεσαν να
καταλήξουν σε συμφωνία για τις προϋποθέσεις εργασίας άλλων 1.500 εργαζομένων
στο Ανόβερο. Η συμφωνία που υπεγράφη προβλέπει ότι η Volkswagen θα προσλάβει
3.500 εργαζομένους, οι οποίοι θα απασχοληθούν στην κατασκευή μικρών φορτηγών
σε ένα νέο εργοστάσιο της εταιρείας στο Βόλφσμπουργκ. Η εταιρεία θα έχει το
δικαίωμα να απαιτήσει από τους εργαζομένους να απασχοληθούν συνολικά έως 42
ώρες την εβδομάδα, χωρίς να καταβάλει υπερωρίες. Η σύμβαση εργασίας για τους
«παλιούς» εργαζομένους της εταιρεία προβλέπει ότι, αν απασχοληθούν
περισσότερες από 35 ώρες εβδομαδιαίως, οι επιπλέον ώρες θα πληρωθούν ως
υπερωρίες.

Οι εργαζόμενοι θα αμείβονται μέσω ενός συστήματος που θα αποκαλείται
«λογαριασμοί ωρών εργασίας». Το σύστημα αυτό θα δίνει τη δυνατότητα στη
βιομηχανία να απαιτεί από τους εργαζομένους να απασχολούνται επιπλέον 200 ώρες
τον χρόνο, πέρα από την καθιερωμένη εργασία των 35 ωρών την εβδομάδα. Αυτό
σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος μπορεί να φθάσει να εργάζεται ακόμη και 30
Σάββατα τον χρόνο. Η συμφωνία προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι θα απασχολούνται
λιγότερες ώρες κάποιες χρονικές περιόδους, έτσι ώστε κατά μέσο όρο να
εργάζονται 35 ώρες την εβδομάδα. Το νέο σύστημα δεν θα αυξήσει τις συνολικές
ώρες απασχόλησης, αλλά θα προσφέρει τη δυνατότητα στη Volkswagen να συντονίζει
αποτελεσματικότερα την παραγωγή, καλύπτοντας με χαμηλότερο κόστος τις
διακυμάνσεις της ζήτησης.

Παλιά ιδέα

Η ιδέα του λογαριασμού ωρών εργασίας δεν είναι κάτι καινούργιο. Έχει
υιοθετηθεί από πολλές επιχειρήσεις με διαφορετικές μορφές, όπως από τη BMW, τη
γερμανική κατασκευάστρια πολυτελών αυτοκινήτων που εδρεύει στο Μόναχο. Ωστόσο,
η Volkswagen είναι πολύ μεγαλύτερη και περισσότερο συντηρητική επιχείρηση και
τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεών της με το σωματείο εργαζομένων
παρακολουθούνται από το μεγαλύτερο μέρος του γερμανικού επιχειρηματικού
κόσμου. Θεωρητικά, αν οι εργαζόμενοι δεν «πιάσουν» τους στόχους παραγωγής θα
χρειαστεί να εργαστούν έως και 42 ώρες την εβδομάδα, χωρίς να πληρωθούν τις
επιπλέον ώρες. Αυτό όμως είναι απίθανο να συμβεί, αφού το σωματείο σε αυτήν
την περίπτωση θα αποδώσει την αδυναμία επίτευξης των στόχων στα προβλήματα
παραγωγής της επιχείρησης.