[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Οι διαδηλώσεις στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, η απόρριψη της Συνθήκης της
Νίκαιας από το εκλογικό σώμα της Ιρλανδίας σε σχετικό δημοψήφισμα, η δημόσια
συζήτηση για το «Μέλλον της Ευρώπης», όλα αυτά τα φαινομενικώς ασύνδετα
γεγονότα έχουν έναν κοινό παρονομαστή: σηματοδοτούν την επιστροφή της
πολιτικής στην Ευρώπη, φαινόμενο που παρατηρείται τελευταία και στην Ελλάδα.
Επιστροφή της πολιτικής σημαίνει αντιπαράθεση ιδεών, αξιών, απόψεων,
προτάσεων, προγραμμάτων, οραμάτων για το μέλλον της κοινωνίας, για τον τρόπο
επίλυσης των προβλημάτων, για την οργάνωση του κοινωνικού χώρου.

Το φαινόμενο είναι εξαιρετικά θετικό. Υπογραμμίζει ότι μπορεί να υπάρχουν
εναλλακτικές προτάσεις για τα κοινωνικά φαινόμενα, για τη μελλοντική
συγκρότηση της Ευρώπης, για το διεθνές σύστημα. Υπενθυμίζει ότι, παρά τις
οποιεσδήποτε συγκλίσεις, η πολιτική υπάρχει και μαζί με την πολιτική υπάρχει η
«Δεξιά» και η «Αριστερά» ως εναλλακτικές προτάσεις πολιτικού λόγου. Αν και
χωρίς την αιχμηρότητα του παρελθόντος, οι διαχωριστικές γραμμές ως εκφράσεις
διαφορετικών αξιών και προτάσεων, υπάρχουν και καλώς υπάρχουν. Ούτε το τέλος
λοιπόν της πολιτικής ήλθε ούτε φυσικά το «τέλος της ιστορίας», όπως προέβλεπε
πριν από λίγα χρόνια ο Φ. Φουκουγιάμα. Πολιτική και ιστορία επανέρχονται στο
προσκήνιο με την αναμενόμενη εκδικητικότητα.

Ωστόσο, επιστροφή στην πολιτική δεν σημαίνει ­ δεν πρέπει και δεν μπορεί να
σημαίνει ­ και επιστροφή στο παρελθόν, στις ιδέες και έννοιες του παρελθόντος.
Η επιστροφή στην πολιτική μπορεί να σημαίνει και για τη Δεξιά αλλά κυρίως για
την Αριστερά «επιστροφή στο μέλλον» με νέες εκσυγχρονιστικές ιδέες, απόψεις,
έννοιες. Επιστροφή στο παρελθόν οδηγεί την πολιτική στον θάνατο και τις
κοινωνίες στο αδιέξοδο και την ακινησία. Ο καθηγητής Α. Giddens άνοιξε μια
ενδιαφέρουσα συζήτηση για το περιεχόμενο της νέας πολιτικής με το δοκίμιό του
για τον «Τρίτο Δρόμο». Η συζήτηση αυτή καρποφορεί (σχετικά βλέπε Ant. Giddens,
The Global Third Way Debate/Η Παγκόσμια Συζήτηση για τον Τρίτο Δρόμο, Λονδίνο,
Polity Press, 2001). Η συζήτηση δείχνει πως μπορεί να γονιμοποιηθεί πολιτικά
μια νέα Κεντροαριστερά με αναφορά στο μέλλον και όχι στο παρελθόν, όπως
επιδιώκουν ορισμένοι στην Ελλάδα.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).