Το αρχαιότερο… στερεότυπο στον κόσμο
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
10 λεπτά  |
Με τα πράσινα μάτια, τα κόκκινα μαλλιά και το χλωμό της πρόσωπο θα μπορούσε
να είναι μια από τις ηρωίδες του Τουλούζ Λοτρέκ.
Η αλήθεια είναι πως ο ζωγράφος εμπνεύστηκε από τις αρτίστες του παρισινού
Καν-Καν ορισμένους από τους πιο θεατρικούς του πίνακες εξ ου και η ομοιότητα
δεν είναι τυχαία. Τα χαρακτηριστικά ανήκουν στην ηθοποιό Νικόλ Κίντμαν, η
οποία υποδύεται μια παραστρατημένη καλλιτέχνιδα στην κινηματογραφική ταινία
«Μουλέν Ρουζ», που έκανε ήδη πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών. Η εμφάνισή της
συμπυκνώνει όλα τα ρομαντικά κλισέ για τα κατ’ ευφημισμόν «εργαζόμενα
κορίτσια». Η παρουσία τους είναι αιθέρια στη λάμψη της νύχτας, αλλά
μελαγχολική στο φως της ημέρας. Η προκλητική τους ομορφιά υποκρύπτει συχνά
χαμηλή αυτοεκτίμηση. Δηλώνουν ανεξάρτητες, πολλές φορές όμως κάποιος τις
εκμεταλλεύεται συνήθως με τρόπο βίαιο.
Η πορνεία βρίθει από στερεότυπα. Τα περισσότερα είναι απατηλά. Παραδείγματος
χάριν, αναφέρεται μονίμως ως το «αρχαιότερο επάγγελμα στον κόσμο», αλλά αυτή
δεν είναι μια διαπίστωση με την οποία συμφωνούν όλοι. Όπως επισημαίνουν,
παραδείγματος χάριν, οι υπέρμαχοι των ατομικών δικαιωμάτων, η πορνεία
εντάσσεται στο εμπόριο λευκής σαρκός, άρα συνιστά μορφή δουλείας: δεν αποτελεί
επάγγελμα. Γιατί το επάγγελμα υποβάλλει την έννοια της προσωπικής
χειραφέτησης, που είναι το ακριβώς αντίθετο της υποδούλωσης. Σύμφωνα με αυτή
την ανάγνωση, η πορνεία είναι μια μορφή εκμετάλλευσης, αφού «το ανθρώπινο σώμα
δεν μπορεί να γίνεται αντικείμενο συναλλαγής». Δεν είναι όμως μόνο ο
προσδιορισμός της πορνείας που είναι απατηλός. Ακόμη και η κοινή αντίληψη για
τα υποκείμενά της ή μάλλον το φύλο τους δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια.
Στην Γερμανία, παραδείγματος χάριν, στο τέλος της δεκαετίας του ’90
υπολογιζόταν ότι υπήρχαν 400.000 γυναίκες και περισσότερο από 1 εκατ. άνδρες
που προσέφεραν αγοραίο σεξ! Πόρνες ή πόρνοι;
Η «πεφωτισμένη ανοχή»
Βεβαίως υπάρχουν μαχητικές φεμινίστριες ή εκδιδόμενες γυναίκες που επιμένουν
ότι η πορνεία συνιστά έκφραση της ελευθερίας των γυναικών «να διαθέτουν το
σώμα τους όπως αυτές θέλουν». Πάντως, η κίνηση για τη νομιμοποίησή της δεν
έχει μόνο ηθική βάση, αλλά και πρακτικές αφετηρίες. Πρωτοπόρος και πάλι η
Ολλανδία. Ακόμη και από το Άμστερνταμ, ωστόσο, δεν απουσιάζει η ευφημιστική
διάθεση, αφού οι υπηρεσίες που προσφέρουν οι πόρνες αναφέρονται ως «χαλάρωση»
«relaxen». Η νομιμοποίηση επήλθε μετά από αρκετές δεκαετίες «πεφωτισμένης
ανοχής» των ολλανδικών αρχών απέναντι σε όσο συνέβαιναν στις συνοικίες των
κόκκινων φαναριών, όπως το Walletjies.
Καθαρά σεντόνια και λουλούδια στο βάζο
 |
|
Ένας περαστικός παρατηρεί τα «κορίτσια της βιτρίνας» σε δρόμο του Άμστερνταμ |
Η ολλανδική πρωτεύουσα φιλοξενεί σήμερα περί τα 80 σεξ κλαμπ, 65 πρακτορεία
συνοδών, επτά «peep shows» και τετρακόσιους οίκους ανοχής που έχουν τις
κοπέλες στις βιτρίνες προς τέρψιν των τουριστών. Μεγάλος είναι επίσης ο
αριθμός των επαγγελματιών του πεζοδρομίου. Ιδεολογικά, η ανοχή των Ολλανδών
προς την πορνεία είναι συνέπεια της σεξουαλικής επανάστασης των χρόνων της
δεκαετίας του ’60. Στόχος της νομιμοποίησης ήταν η διαφάνεια και κυρίως η
προστασία της δημόσιας υγείας. Οι δηλωμένοι οίκοι ανοχής οφείλουν να έχουν
καθαρά σεντόνια, λουλούδια στο βάζο και προφυλακτικά στο κομοδίνο. Ακόμη
περισσότερο: οι εργαζόμενες πρέπει να περνούν από υγειονομικές εξετάσεις (ο
φόβος του ιού HIV και άλλων μεταδοτικών ασθενειών) και, κυρίως, να βρίσκονται
νόμιμα στη χώρα. Το τελευταίο είναι το πιο ενδιαφέρον. Είναι οι μετανάστριες
από την Ανατολική Ευρώπη και τον Τρίτο Κόσμο, που βρίσκονται παράνομα στην
Ολλανδία και αμείβονται οικτρά, στις οποίες οφείλονται τα τεράστια κέρδη του
εμπορίου λευκής σαρκός. Χωρίς αυτές, το κόστος εκτοξεύεται. Εξ ου και δεν
είναι τυχαίο ότι ήταν οι ιδιοκτήτες σεξ κλαμπ και οίκων ανοχής που
δημιούργησαν λόμπι κατά της νομιμοποίησης! Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους,
η πλήρης νομιμοποίηση θα οδηγούσε σε χρεοκοπία και κλείσιμο το 35% των
ολλανδικών οίκων ανοχής.
Στις δαγκάνες της Εφορίας
«Αν η πορνεία γίνει νόμιμη, δεν θα είμαστε εξασφαλισμένες μόνο από νομικής
πλευράς, αλλά θα εξέλειπαν επίσης η υποδούλωση νεαρών κοριτσιών και τα
σεξουαλικά εγκλήματα». Την αισιόδοξη αυτή δήλωση έκανε μια Γερμανίδα πόρνη σε
ρεπόρτερ του πρακτορείου Agence France-Presse, που κάλυπτε σχετική διαδήλωση
στο Βερολίνο. Η Γερμανία επίσης αντιμετώπισε το ζήτημα της νομιμοποίησης. Εδώ
ζήτημα αιχμής δεν ήταν μόνο η δημόσια υγεία, αλλά η φορολογία. Το κράτος
φορολογούσε τις πόρνες αλλά αυτές δεν είχαν ασφάλιση. Η νομιμοποίηση θα
μπορούσε να καλύψει το νομικό αυτό κενό, που συνιστά μάλλον ένα ακόμη από τα
παράδοξα του προτεσταντισμού.
Η νομιμοποίηση και η διαφάνεια μπορεί να ρίχνουν φως στις υποκρισίες των
αστικών κοινωνιών, αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα. Πρώτα υπάρχει η ηθική
διάσταση. Αντίθετα με τα ναρκωτικά και τη θεωρία της βλάβης, δεν υπάρχει μια
καθαρή γραμμή επιχειρηματολογίας για τη νομιμοποίηση της πορνείας. Μπορεί η
δημόσια υγεία να προστατεύεται, τα έσοδα να φορολογούνται και οι πόρνες να
ασφαλίζονται, σύμφωνα όμως με τους επικριτές της νομιμοποίησης, τίποτε από
αυτά δεν δικαιολογεί τη συναλλαγή με αντικείμενο το ανθρώπινο σώμα. Ακόμη
χειρότερα: η κοινωνική έρευνα επιμένει ότι οι γυναίκες που στρέφονται στην
πορνεία έχουν συνήθως βαρύ προσωπικό ιστορικό, αφού οι περισσότερες έχουν
υποστεί βία ή και σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία.
Αμφισβητούμενη είναι και η πρακτική χρησιμότητα του μέτρου. Η νομιμοποίηση δεν
συνεπάγεται ότι γίνονται όλοι οι «σεξουαλικοί εργάτες» νόμιμοι. Η «μαύρη
οικονομία» του πεζοδρομίου, των ανήλιαγων υπογείων ή και των πολυτελών
«πρακτορείων συνοδών» παραμένει ελκυστική. Η οικονομική και πολιτική
κατάρρευση των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και της Σοβιετικής Ένωσης
εξακολουθεί να έχει ως συνέπεια τη θλιβερή εξαγωγή νεαρών γυναικών προς την
ακόρεστη Δύση. Αλλά και η πρακτική χρησιμότητα της νομιμοποίησης είναι
αμφίβολη: στις συνοικίες των κόκκινων φαναριών του Άμστερνταμ η
εγκληματικότητα είναι υψηλή, με αποτέλεσμα να είναι επικίνδυνα τη νύχτα.
Οι πεταλούδες της νύχτας
Τα μέτρια αποτελέσματα της νομιμοποίησης της πορνείας δεν είναι χωρίς
αντίκτυπο. Δεν είναι τυχαίο ότι το κλίμα στις άλλοτε προοδευτικές και
πρωτοπόρες σκανδιναβικές χώρες έχει πλέον αντιστραφεί. Από το 1999 η Σουηδία
έχει ποινικοποιήσει τη «συνδιαλλαγή με πόρνες». Στη Στοκχόλμη, ο νομοθέτης
παραμένει προστατευτικός απέναντι στα «εργαζόμενα κορίτσια», αφού η πορνεία
δεν είναι αδίκημα, αλλά οι πελάτες κινδυνεύουν να βρεθούν πίσω από τα σίδερα.
Η ποινικοποίηση της προσέγγισης πορνών ισχύει φυσικά στην πουριτανική Αμερική.
Η ποινή είναι εξαγοράσιμη, αλλά η κοινωνική απαξίωση πολύ μεγαλύτερη. Ένα από
τα διασημότερα θύματα είναι ο Βρετανός ηθοποιός Χιου Γκραντ που συνελήφθη πριν
μερικά χρόνια από την αστυνομία του Λος Άντζελες «ψαρεύοντας» τη μαύρη
«πεταλούδα της νύχτας» Ντιβάιν («θεϊκή») Μπράουν από το πεζοδρόμιο.
Προοδευτική η ελληνική νομοθεσία
 |
|
Ξενοδοχεία Β’ κατηγορίας και ψηλά τακούνια, κάπου στην Ομόνοια. Το |
Στην Ελλάδα ο νόμος 2743/99 διακρίνεται από προοδευτικό πνεύμα, αφού
νομιμοποιεί ουσιαστικά την πορνεία ως επάγγελμα, για το οποίο δίνεται άδεια.
Όπως επισημαίνει η Κατερίνα Γιαννέτου, ειδική σύμβουλος του υπουργού Δημόσιας
Τάξης Μιχ. Χρυσοχοΐδη ο εν λόγω νόμος είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής, η
αφετηρία της οποίας χρονολογείται από την πολιτική της πρώτης κυβέρνησης
Παπανδρέου του 1981. «Ο Παπανδρέου έδωσε υπόσταση στις εκδιδόμενες γυναίκες,
βγάζοντάς τες από το σκοτάδι». Η νομοθεσία αποτελεί ουσιαστικά παραδοχή ότι
«το πρόβλημα δεν λύνεται, όσο κι αν επιταθεί η αστυνόμευση». Πάντως, και εδώ
υπάρχουν περιπλοκές. Την «καυτή πατάτα» των αδειών για νόμιμη άσκηση του
επαγγέλματος παρέλαβε προσφάτως από την αστυνομία, η τοπική αυτοδιοίκηση, η
οποία προς το παρόν δεν επιδεικνύει μεγάλη ενεργητικότητα στο θέμα της
σύστασης αρμόδιων επιτροπών. Χωρίς άδεια, η πορνεία είναι παράνομη εξ ου και
οι κατά καιρούς συλλήψεις «φωτομοντέλων», οι οποίες αναφέρονται σε
δημοσιεύματα των εφημερίδων. Αυτονόητο είναι ότι διώκεται η μαστροπεία, ενώ
στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης έχει συσταθεί και ομάδα διοίκησης έργου για το
θέμα του εμπορίου λευκής σαρκός γνωστού και ως «τράφικινγκ» από τον αγγλικό
όρο.
Η αλήθεια είναι ότι η πορνεία δεν μπορεί να απομονωθεί από τα μεταναστευτικά
ρεύματα, παράνομα ή νόμιμα και είναι χαρακτηριστική η προστασία που
προσφέρει στις αλλοδαπές εκδιδόμενες γυναίκες ο νέος νόμος τον οποίο κατέθεσε
στη Βουλή η υπουργός Εσωτερικών Βάσω Παπανδρέου. Οι αριθμοί είναι πάντως
εντυπωσιακοί. Στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης επικαλούνται στοιχεία που έχει
επεξεργαστεί ο επιστημονικός συνεργάτης του Παντείου Πανεπιστημίου Γρ. Λάζος,
σύμφωνα με τα οποία υπάρχουν αυτή τη στιγμή 19.000-20.000 αλλοδαπές
εκδιδόμενες γυναίκες στην Ελλάδα. Την τελευταία δεκαετία έχουν περάσει από τη
χώρα μας περί τις 70.000 ξένες γυναίκες που ενεπλάκησαν στην «μαύρη οικονομία
του αγοραίου έρωτα». Η πραγματικότητα αυτή προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό και
τις αντιδράσεις της ελληνικής κοινωνίας. Στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης εκτιμούν
ότι η πορνεία σε αντίθεση με τα ναρκωτικά δεν είναι από τα θέματα που
απασχολούν εντόνως την ελληνική κοινωνία. Λέγεται, πάντως, ότι υπάρχουν
διαφορές μεταξύ μεγάλων αστικών κέντρων και επαρχίας όπου η νοοτροπία τού
«προσεχώς Βουλγάρες» έχει καταστρέψει οικογένειες.
Στην πραγματικότητα, οι εκδιδόμενες με άδεια Ελληνίδες είναι η μειοψηφία στην
εγχώρια οικονομία του αγοραίου έρωτα. Οι αναρίθμητες καταχωρήσεις στις «Μικρές
Αγγελίες» των εφημερίδων αφορούν συνήθως ξένες γυναίκες. Οι περισσότερες δεν
έχουν έλθει νόμιμα και δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους. Ακόμη περισσότερο:
είναι διερχόμενες. Μια γυναίκα από τη Βουλγαρία ή την Ουκρανία δεν βλέπει την
πορνεία ως μόνιμη κατάσταση πόσο μάλλον ως επάγγελμα. Αντιθέτως, πρόκειται
για μια προσωρινή λύση για απόκτηση χρημάτων, που θα σταλούν πίσω στην
οικογένεια, ή θα εξασφαλίσουν την επιβίωσή της σε αυτό τον σταθμό του ταξιδιού
τους. Υπό την έννοια αυτή, η κρατική πολιτική απέναντι στην πορνεία δεν μπορεί
να αποχωρισθεί από το θέμα της μετανάστευσης. Όπως παραδέχονται κορυφαία
στελέχη της κυβέρνησης, η ελληνική πολιτική απέναντι στο θέμα είναι σε εξέλιξη
και εμπλέκει περισσότερα υπουργεία. Δεδομένου δε ότι η πορνεία είναι ήπιο
έγκλημα σε σχέση με κλοπές, ληστείες, βιασμούς ή φόνους, ενέχει δε και ένα
στοιχείο συνέργειας η πόρνη συναινεί και οικονομικής συναλλαγής, η
καταστολή της δεν μπορεί, βέβαια, να είναι προτεραιότητα μιας πολιτικής
αστυνόμευσης με πεπερασμένους ανθρώπινους πόρους. Παρόλα αυτά, η σαφής εντολή
της ηγεσίας του υπουργείου Δημόσιας Τάξης είναι να γίνονται έλεγχοι.
Οι μπίζνες του αγοραίου έρωτα
 |
|
Μια «κουρτιζάνα» του «Μουλέν Ρουζ» υποδύεται η Νικόλ Κίντμαν στην ομώνυμη |
Ούτε η νομιμοποίηση ούτε η καταστολή ούτε η ελευθεριότητα των ηθών αλλά ούτε
και ο φόβος του AIDS έχουν σταματήσει την εξάπλωση της πορνείας διεθνώς. Η
παγκοσμιοποίηση και τα ταξίδια έχουν αλλάξει πλήρως τα δεδομένα. Αν οι δρόμοι
του εμπορίου λευκής σαρκός φέρνουν Ρωσίδες, Ουκρανές, Ρουμάνες ή Βουλγάρες
στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, τα φθηνά αεροπορικά εισιτήρια των δυτικών τουρ
οπερέιτορ στέλνουν τους Ευρωπαίους στην Κούβα ή την Ταϊλάνδη. Στους
νεολογισμούς της εποχής μας προστέθηκε και ο «σεξοτουρισμός». Οι πλούσιοι
Ευρωπαίοι ή Αμερικανοί μπορούν να απολαύσουν αγοραίο σεξ σε χώρες όπου η
οικονομική ένδεια οδηγεί σε γενικευμένη ηθική εξαθλίωση.
Στην πραγματικότητα, η πορνεία ανταποκρίνεται στην απίστευτη ζήτηση. Η
απελευθέρωση των ηθών, όπως εξηγεί γλαφυρά σε ένα κείμενο του ο Βρετανός
κοινωνιολόγος Άντονι Γκίντενς, έχει κάνει εντονότερη την εξάρτηση των ανδρών
από το σεξ. Η παγκοσμιοποίηση είχε ως αποτέλεσμα την μετωπική συνάντηση της
προσφοράς με τη ζήτηση. Η πορνεία είναι μια μόνο διάσταση της επιχειρηματικής
εκμετάλλευσης του σεξ. Σε ένα πρόσφατο άρθρο, οι «New York Times» επισημαίνουν
τη διαπλοκή σεξ και βιομηχανίας του θεάματος. Ο τζίρος της αμερικανικής
κινηματογραφικής βιομηχανίας του πορνό υπολογίζεται μεταξύ 10 και 14 δισ.
δολαρίων ετησίως. Το ποσό δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο. Το πορνό δεν είναι
Χόλιγουντ, αλλά ούτε και Μπρόντγουεϊ (τα θέατρα του οποίου τζιράρουν 600 εκατ.
δολάρια). Ακόμη περισσότερο: αμερικανικό μπάσκετ, ποδόσφαιρο και μπέιζμπολ
αθροιζόμενα έχουν μικρότερο τζίρο. Εκτός από τα οικονομικά, ενδιαφέροντα είναι
και τα δημογραφικά στοιχεία που αναδεικνύουν ως πελάτη τον μέσο Αμερικανό. Με
αυτά τα δεδομένα, η πορνεία είναι μόνο μια σταγόνα στον ωκεανό της παγκόσμιας
σεξουαλικής βιομηχανίας.
Ταυτότητα
ΕΡΩΤΗΜΑ: «Μπορεί η νομιμοποίηση να θέσει τέρμα στην εκμετάλλευση;»
ΥΠΕΡ: Εξασφαλίζει διαφάνεια, προστατεύει τη δημόσια υγεία
ΚΑΤΑ: Το ανθρώπινο σώμα δεν είναι αντικείμενο συναλλαγής
ΞΕΝΟ ΠΡΟΤΥΠΟ: Άμστερνταμ
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ: Ο νόμος 2734/99
ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΣΤΙΓΜΗΣ: Νικόλ Κίντμαν
ΜΥΘΟΣ: «To αρχαιότερο επάγγελμα»
ΛΕΞΗ-ΚΛΕΙΔΙ: Εμπόριο λευκής σαρκός
ΝΕΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: «Τράφικινγκ»
ΑΡΙΘΜΟΣ: 70.000 ξένες γυναίκες έχουν ασκήσει το επάγγελμα στην Ελλάδα
την τελευταία δεκαετία
ΣΛΟΓΚΑΝ: «There’s no business like sex business»
Google news
