Το μέλλον του δημόσιου σχολείου

Δύο στους δέκα μαθητές της Β’ Λυκείου δεν συνέχισαν στην Γ’ τάξη μέσα σε
μόλις 2 χρόνια (1998-2000) είτε επειδή εγκατέλειψαν το Λύκειο είτε γιατί
έμειναν στην ίδια τάξη είτε γιατί επέλεξαν τα ΤΕΕ…

Τα δημόσια Λύκεια της χώρας έχασαν μέσα σε αυτά τα 2 σχολικά έτη περίπου το
20% του μαθητικού πληθυσμού που θα έπρεπε να φοιτήσει κανονικά στην Γ’ τάξη
τελειώνοντας τη Β’ Λυκείου, ενώ αντίθετα τα ιδιωτικά Λύκεια “κέρδισαν” μαθητές
και παρουσίασαν αύξηση του πληθυσμού τους κατά 2,4%. Τα συμπεράσματα αυτά, που
δίνουν μια απογοητευτική εικόνα για το μέλλον του δημόσιου σχολείου,
προέρχονται από μεγάλη έρευνα που έκανε το Τμήμα Στατιστικής του Οικονομικού
Πανεπιστημίου της Αθήνας υπό τον καθηγητή κ. Ιω. Πανάρετο σε 210 Λύκεια και
δείγμα 13.327 μαθητών, που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 15% του συνόλου των Λυκείων
της χώρας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, τα εντονότερα προβλήματα μαθητικής
διαρροής των δημόσιων σχολείων από τη Β’ στη Γ’ Λυκείου, εντοπίζονται στις
περιφέρειες της Θράκης (-35,1%), των Ιόνιων νησιών (-31%) και της Ηπείρου
(-27,2%), ενώ η διαρροή είναι μεγαλύτερη όσο μικρότερο είναι το σχολείο. Τα
“μικρά” Λύκεια (κάτω από 100 μαθητές), τα οποία βρίσκονται κατά κύριο λόγο
στην περιφέρεια, έχασαν από τη Β’ στη Γ’ Λυκείου περισσότερους από τους μισούς
τους μαθητές (56,6%…), ενώ στα “μεγάλα”, άνω των 300 μαθητών, η διαρροή
περιορίστηκε στο 12%. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μείωση των μαθητών
και λόγω της υπογεννητικότητας, σύμφωνα με τον κ. Ιω. Πανάρετο, “θα καταστήσει
ενδεχομένως σύντομα προβληματική τη λειτουργία πολλών σχολείων στην
περιφέρεια, επειδή φαίνεται ότι πολλοί μαθητές μετακινούνται προς τα Λύκεια
των μεγάλων αστικών κέντρων προκειμένου να βελτιώσουν τις πιθανότητες
επιτυχίας τους στις εξετάσεις”.

Αλλά και μέσα στα μεγάλα αστικά κέντρα, τα “μικρά” σχολεία χάνουν ακόμα
περισσότερους μαθητές. Για παράδειγμα, στα σχολεία που είχαν μέχρι 100 μαθητές
στην Αθήνα, τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη, εμφανίστηκε διαρροή από τη Β’ στη
Γ’ τάξη ποσοστού… 93,4% (!), δηλαδή έφυγαν σχεδόν όλοι οι μαθητές… Κατά
τον κ. Πανάρετο, αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι η δυνατότητα μετακίνησης σε
“μεγάλα” σχολεία είναι μεγαλύτερη στα Λύκεια των αστικών κέντρων συγκριτικά με
τα Λύκεια της επαρχίας. Στην περίπτωση των Λυκείων, η ρήση “το μικρό είναι
όμορφο” φαίνεται πως δεν έχει κανένα απολύτως αντίκρυσμα.

Απογοητευτικά όμως είναι και τα συμπεράσματα της έρευνας που δίνουν τη
σύγκριση όχι ανάμεσα στη Β’ και τη Γ’ Λυκείου, αλλά ανάμεσα στη Β’ Λυκείου του
1998-99 και στη Β’ Λυκείου της επόμενης χρονιάς. Από αυτά προκύπτει ότι το
μαθητικό δυναμικό της τάξης μειώθηκε κατά περίπου 2% από τη μια χρονιά στην
άλλη, γεγονός που συνδέεται και με την υπογεννητικότητα. Και πάλι η μείωση στα
“μικρά” σχολεία ήταν μεγαλύτερη (-9%). Σε σχέση με τις περιφέρειες όμως,
παρατηρείται το εξής παράδοξο: η Θράκη και τα Ιόνια έχουν μεγάλες… αυξήσεις
μαθητών! Αυτό ερμηνεύεται από τον μεγάλο αριθμό μαθητών που έμειναν στην ίδια
τάξη στις περιφέρειες αυτές το 1999, γεγονός που ίσως εξηγεί και τη μεγάλη
μείωση των μαθητών της Γ’ Λυκείου την επόμενη χρονιά στις ίδιες περιφέρειες.
Αντίθετα, η Θεσσαλονίκη και η Ήπειρος παρουσίασαν μείωση των μαθητών της Β’
τάξης κατά 22% και 14% αντίστοιχα.

Και βέβαια, όπως ακριβώς και με τη διαρροή μεταξύ Β’ και Γ’ Λυκείου, έτσι και
με τη σύγκριση ανάμεσα στη Β’ Λυκείου του ενός και του επόμενου έτους, υπάρχει
διαφορά υπέρ των ιδιωτικών σχολείων. Συνολικά, η Β’ Λυκείου του 1999-2000
αριθμούσε 2,4% λιγότερους μαθητές από την προηγούμενη χρονιά στα δημόσια
Λύκεια, αλλά στα ιδιωτικά εμφανίστηκε αύξηση μαθητών κατά 3,9%.

Τα ευρήματα αυτά έρχονται να επιβεβαιώσουν παλαιότερες έρευνες που μιλούσαν
επίσης για εκδήλωση τάσης εγκατάλειψης του δημόσιου σχολείου από τη Β’
Λυκείου, ενίσχυση των ιδιωτικών σχολείων (έστω και μικρή, όπως εμφανίζεται)
και μεγάλη συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού ειδικά στην περιφέρεια. Και
ξαναφέρνουν στο προσκήνιο με δραματικό τρόπο την ανάγκη άμεσης λήψης όλων των
αναγκαίων μέτρων για την αναχαίτιση της δυσοίωνης προοπτικής…