[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Το αρνητικό δημοψήφισμα στην Ιρλανδία για την επικύρωση της Συνθήκης της
Νίκαιας έχει πολλαπλό ενδιαφέρον και αξίζει σοβαρή ανάλυση. Γιατί το «όχι» της
Ιρλανδίας θα έχει συνέπειες που ξεπερνούν το μέγεθος της χώρας αυτής. Το «όχι»
αυτήν τη φορά δεν προέρχεται από μια παραδοσιακά επιφυλακτική για την
ενοποίηση χώρα όπως η Δανία, που το 1992 απέρριψε τη Συνθήκη του Μάαστριχτ σε
δημοψήφισμα. Το γεγονός αυτό δεν προκάλεσε και τόσο μεγάλη έκπληξη. Αντίθετα
το «όχι» της Ιρλανδίας προκάλεσε βαθιά έκπληξη και απογοήτευση γιατί η χώρα
αυτή υπήρξε από την ένταξή της ένθερμος οπαδός της βαθύτερης ενοποίησης, αλλά
κυρίως στον οικονομικό τομέα. Το πέρασμα στη βαθύτερη πολιτική ενοποίηση και
κυρίως στη «στρατιωτική ενοποίηση» (ανάπτυξη ευρωπαϊκής άμυνας) έρχεται
εμφανώς σε αντίθεση με ορισμένες σημαντικές πτυχές της ιρλανδικής ταυτότητας
(ουδετερότητα κ.λπ.).

Οι συνέπειες του ιρλανδικού «όχι» θα μπορούσαν να συνοψισθούν: Πρώτον, θα
καταβληθεί προσπάθεια προκειμένου να ανευρεθεί φόρμουλα ώστε η Ιρλανδία να
διεξαγάγει δεύτερο δημοψήφισμα για την επικύρωση της Συνθήκης χωρίς την
αναθεώρησή της. Στην προκειμένη περίπτωση θα ακολουθηθεί το προηγούμενο της
Δανίας (εξαίρεση Ιρλανδίας από άμυνα κ.λπ.). Δεύτερον, το «όχι» των Ιρλανδών
επιβεβαιώνει ότι η ενοποιητική διαδικασία δεν μπορεί να είναι υπόθεση των
διαφόρων elites. Το πρότυπο αυτό εξάντλησε τα όριά του. Δεν μπορεί να
προχωρήσει «ερήμην της κοινωνίας». Οι πολίτες θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά
στη διαδικασία. Τρίτον, το ιρλανδικό «όχι» θα ενισχύσει τη δυναμική για τη
συγκρότηση της Ευρώπης σε κύκλους διαφοροποιημένης συμμετοχής. Ο εσωτερικός
κύκλος (πυρήνας) θα περιλαμβάνει περιορισμένο αριθμό κρατών-μελών. Από τις
δεκαπέντε χώρες-μέλη μόνον οι εννέα εμφανίζονται ικανές και πρόθυμες να
συμμετάσχουν σε όλες τις διαδικασίες (ανάμεσά τους και η Ελλάδα). Τέταρτον, το
ιρλανδικό «όχι» αναπόφευκτα περιπλέκει και ίσως καθυστερήσει τη διαδικασία της
διεύρυνσης της Ένωσης με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, την Κύπρο και τη
Μάλτα. Χωρίς την επικύρωση και εφαρμογή της Συνθήκης της Νίκαιας διεύρυνση δεν
μπορεί να γίνει. Συνοπτικά, βρισκόμαστε σε μια νέα κρίση στην Ένωση, η οποία
θα ξεπερασθεί μεν, αλλά σαφώς με αλλαγή πορείας προς το μέλλον…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).