ΣΕΒ: Το σκάφος γέρνει δεξιά

Σχέσεις στοργής: Ο πρόεδρος του ΣΕΒ Ιάσων Στράτος με τον Πρωθυπουργό, την περίοδο που οι βιομήχανοι «είχαν μάτια μόνο για τον Σημίτη». Εντυπωσιακή η αλλαγή κλίματος, λίγα χρόνια αργότερα. Τα χαμόγελα του Οδυσσέα Κυριακόπουλου και του Ελ. Αντωνακόπουλου ισχύουν μόνο για τον Κώστα Καραμανλή.

Σεπτέμβριος 1997, στη Θεσσαλονίκη. Δέκα λεπτά πριν από την ομιλία τού
Πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση, η είδηση διαδίδεται από στόμα σε στόμα.
«Πήραμε τους Ολυμπιακούς!». Η είσοδος του Κώστα Σημίτη στην αίθουσα, λίγο
αργότερα, παίρνει διαστάσεις ρωμαϊκού θριάμβου. Οι συγκεντρωμένοι οικονομικοί
παράγοντες τον αποθεώνουν.

Μάιος 2001, στο «Χίλτον». Για πρώτη φορά έπειτα από 12 χρόνια, ο Σύνδεσμος
Ελληνικών Βιομηχανιών (ΣΕΒ) υποδέχεται με χαμόγελα τον αρχηγό της αξιωματικής
αντιπολίτευσης στο γεύμα της Γενικής του Συνέλευσης. Ενώ η Ρηγίλλης
χαρακτηρίζει το κλίμα εξαιρετικό, ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Οδυσσέας Κυριακόπουλος,
ασκεί δριμύτατη κριτική στο σύνολο της οικονομικής πολιτικής.

Ύστερα από τέσσερα χρόνια «που είχαν μάτια μόνο για τον Σημίτη», οι βιομήχανοι
ανακαλύπτουν πάλι τη Νέα Δημοκρατία. Αυτός ήταν ο πολιτικός συμβολισμός της
φετινής συνέλευσης του Συνδέσμου. Κάποιοι μάλιστα υποστηρίζουν, πως οι
βιομήχανοι ποντάρουν σε νίκη Καραμανλή και γι’ αυτό επιστρέφουν στο «φυσικό
τους περιβάλλον». Μια τέτοια εκτίμηση, όμως, είναι μάλλον πρόωρη.

Η Ρηγίλλης, που πάσχει το τελευταίο διάστημα από «συνδικαλιστικές αγκυλώσεις»,
αποφεύγει να θριαμβολογήσει, χωρίς ωστόσο να κρύβει την ικανοποίησή της. «Το
τελευταίο διάστημα πολλαπλασιάζονται οι ενδείξεις ότι μας υπολογίζουν»,
αναφέρει στέλεχος του κομματικού μηχανισμού. «Μας τηλεφωνούν, μας δίνουν
πληροφορίες, κάτι που δεν γινόταν παλιότερα». Στελέχη, που είχαν πάντοτε
«ανοιχτή γραμμή» με τον επιχειρηματικό κόσμο, αναφέρουν πως η «ροή δεδομένων»
έχει ενισχυθεί σημαντικά.

Οι αιτίες

Ποιες, όμως, είναι οι αιτίες της «αλλαγής πλεύσης» του ΣΕΒ; Εδώ, οι απόψεις
στη Ν.Δ. διίστανται. Είναι ενδεικτικό, πάντως, ότι όλοι αποφεύγουν να τις
αποδώσουν στη βελτίωση της δικής τους αξιοπιστίας. Κάποιοι, πάντως, πιστεύουν
ακράδαντα «ότι οι βιομήχανοι έχουν κάνει την επιλογή τους υπέρ του Καραμανλή».
Και δεν παραδέχονται πως η αλλαγή στάσης απέναντι στην κυβέρνηση οφείλεται στο
ότι δεν προχωρούν οι διαρθρωτικές αλλαγές: «Δεν ήταν αυτό το πρόβλημά τους. Το
δείχνει η στάση τους στο Ασφαλιστικό. Ενώ οι αρχικές προτάσεις της κυβέρνησης
μάλλον τους ευνοούσαν, δεν την υποστήριξαν καθόλου. Μόνον αφού πήρε πίσω τα
μέτρα, έδωσαν στη δημοσιότητα την πρόταση του ΙΟΒΕ».

Αυτά τα στελέχη επισημαίνουν, πως οι βιομήχανοι «δυσαρεστήθηκαν επειδή έχασαν
στο χρηματιστήριο και δεν τους βγήκαν τα επιχειρηματικά σχέδια». Εκτιμούν, πως
εκεί τους έχασε το ΠΑΣΟΚ. Όσο για τη στροφή στη Ν.Δ., θεωρούν πως είναι 100%
πολιτική και επισημαίνουν πως δρομολογήθηκε ευθύς εξαρχής από τη νέα ηγεσία.
«Από την εκλογή του, τον Μάιο του 2000, ο Κυριακόπουλος είχε αρχίσει να κάνει
αντιπολίτευση, χαρακτηρίζοντας την ελληνική οικονομία ουραγό της Ευρώπης»,
υπενθυμίζουν. Πιθανολογούν μάλιστα, ότι τα «παλιά τζάκια» επιστρέφουν στο
προσκήνιο: «Η Αργυρομεταλλευμάτων και Βαρυτίνης του Κυριακόπουλου είναι στον
Σύνδεσμο από το 1930. Από την άλλη, βέβαια, ο προκάτοχός του ήταν ένας
Στράτος. Η στάση του, όμως, υπήρξε εντελώς διαφορετική».

Αυτά τα στελέχη τής Ν.Δ. εκτιμούν πως η στάση των βιομηχάνων ουσιαστικά
δικαιώνει την πολιτική επαναπροσδιορισμού των διαχωριστικών γραμμών.
Πιστεύουν, όμως, πως αυτό δεν βλάπτει τη Ν.Δ. «Έτσι, η κυβέρνηση δεν
ολοκληρώνει τις μεταρρυθμίσεις και η εντύπωση πως δεν μπορεί, θα παγιώνεται»,
υποστηρίζουν.

Οι περισσότεροι, πάντως, είναι πιο προσεκτικοί. Θεωρούν ότι ο ΣΕΒ διερευνά τις
προθέσεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης και επισημαίνουν πως αυτό οφείλεται
στις δημοσκοπήσεις και την κακή εικόνα της κυβέρνησης. «Ύστερα από τόσα χρόνια
ανυποληψίας στους οικονομικούς κύκλους, θα ήταν αφέλεια να περιμένουμε μια
άμεση στροφή, ακόμα και αν αυτή ήταν φλογερή επιθυμία των παραδοσιακών
βιομηχάνων», λένε και θυμίζουν πως ο ΣΕΒ εκπροσωπεί και μεγαλοστελέχη
πολυεθνικών, που τρέφουν μεγάλη δυσπιστία για τις διαχειριστικές ικανότητες
της Ν.Δ.

Ασκούν πιέσεις

Στελέχη με επαφές στο επιχειρηματικό γίγνεσθαι κάνουν λόγο για «ειλικρινή
απογοήτευση του ΣΕΒ από τις αποτυχίες των μεταρρυθμίσεων». Χαρακτηρίζουν τη
μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας «κομβικής σημασίας» για την επικριτική στροφή
του Συνδέσμου απέναντι στην κυβέρνηση και υποστηρίζουν ότι οι προσφυγές σε
«αριστερίζουσα φρασεολογία» έχουν προκαλέσει ανησυχία στον επιχειρηματικό
κόσμο: «Η αίσθησή μου είναι ότι θέλουν να αποφύγουν να γίνει η οικονομία
μπάχαλο», υποστηρίζει ένας βουλευτής και προσθέτει: «Το άνοιγμα στη Ν.Δ. είναι
ένας τρόπος να ασκήσουν πίεση στην κυβέρνηση σ’ αυτή την κατεύθυνση. Άλλωστε,
οι δικές μας σχέσεις με τον ΣΕΒ υπήρξαν σχεδόν πάντοτε καλές. Μας εξυπηρετεί,
όμως, να προβάλλεται αυτό, επειδή η εμπιστοσύνη της οικονομίας είναι από τους
παράγοντες που κρίνουν τις εκλογές»…

Οι βιομήχανοι, πάντως, απορρίπτουν κατηγορηματικά ότι τα κίνητρά τους είναι
κομματικού χαρακτήρα: «Έχουμε την εντύπωση πως η οικονομία έχει κάτσει. Και
έχουμε μια νέα και αυθόρμητη ηγεσία, που όταν βλέπει το στραβό το λέει. Σε
καμία περίπτωση, όμως, δεν θέλουμε να δημιουργηθεί η αίσθηση πως επιδιώκουμε
να εμπλακούμε στην κομματική αντιπαράθεση», υποστηρίζουν βιομηχανικοί κύκλοι.

Γιατί κάλεσαν τότε τον κ. Καραμανλή στο δείπνο με τη συγκεκριμένη συμβολική
φόρτιση και στη δεδομένη χρονική συγκυρία; Στελέχη της Ρηγίλλης λένε, βέβαια,
πως η πρόσκληση είχε αποσταλεί μήνες πριν. Το επιχείρημα που προβάλλει πάντως
ένα μέλος του ΣΕΒ, «πως αν δεν του δίναμε το βήμα, ενδεχομένως να μην ερχόταν»
δεν πείθει. Στη Ν.Δ. λένε, άλλωστε, πως η ιδέα ήταν του ΣΕΒ και δεν έγινε
καμία διαπραγμάτευση.

Τους πείθει;

Όποιος, πάντως, έχει ζήσει το κλίμα που συνόδευσε τον κ. Σημίτη σε παρόμοιες
εκδηλώσεις ­ όπως στη ΔΕΘ το 1997 ­, έχει κάθε λόγο να διατηρεί τις
επιφυλάξεις του, για το αν ο κ. Καραμανλής πείθει πράγματι τους
επιχειρηματίες. Ο κ. Κυριακόπουλος, πάντως, απέφυγε να κρίνει το περιεχόμενο
της ομιλίας του επισημαίνοντας: «Αν και ήταν πολύ καλά προετοιμασμένος και στη
σωστή κατεύθυνση, δεν υπήρξε συγκεκριμένος». Βιομήχανοι παρόντες στην εκδήλωση
χαρακτήριζαν την ομιλία του «χωρίς πρωτοτυπία», παραδέχονταν όμως ότι οι
απαντήσεις του ήταν «πολύ πιο ζωντανές». Στο επίμαχο θέμα του Ασφαλιστικού,
λένε ότι παρουσιάστηκε πολύ προσεκτικός και «πάρα πολύ κοντά στη ΓΣΕΕ», σε
βαθμό ώστε κάποιοι να αναρωτιούνται «αν ο κ. Κωνσταντόπουλος θα τους έλεγε
κάτι διαφορετικό». Πάντως, ικανοποιήθηκαν από τη δέσμευσή του, «να μην μπουν
νέοι φόροι».

«Αυτά που λέγονται, ότι στρεφόμαστε προς τη Ν.Δ., είναι λάθος ανάγνωση των
δεδομένων», υποστηρίζει ένα μέλος του ΣΕΒ. «Δεν αντιστοιχεί άλλωστε στην
πρακτική μας. Από τη δεκαετία του ’70, από την προεδρία Παπαλεξόπουλου, ο ΣΕΒ
τηρεί ίσες αποστάσεις μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης και μόνο στη
διάρκεια της πορείας προς την ΟΝΕ, υπό ειδικές συνθήκες, δημιουργήθηκε η
εντύπωση ότι στηρίζουμε τον κ. Σημίτη». Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι ο ΣΕΒ
απευθύνεται στην κυβέρνηση και η σημαντικότερη ανησυχία του ­ πέρα από την
εξέλιξη της οικονομίας ­ αφορά τη ραγδαία επιδείνωση του κοινωνικού κλίματος.
«Η πόλωση βάζει τους μετριοπαθείς στη ΓΣΕΕ με την πλάτη στον τοίχο και απειλεί
να τινάξει στον αέρα μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης, που την χτίζαμε τα
τελευταία δέκα χρόνια». Όποιος θεωρεί ότι αυτό «μαζεύεται» εύκολα ή δεν θα
έχει συνέπειες για την αξιολόγηση της χώρας είναι βαθιά νυχτωμένος, προσθέτει.