ΠΡΟΣΩΠΑ Αισιόδοξος για το μέλλον της Κίνας

«Μπόρεσα να μιλήσω ελεύθερα. Είναι αλήθεια, όμως, ότι δεν υπάρχει
εναλλακτική λύση. Στην εποχή του Internet, το Πεκίνο δεν έχει πλέον τρόπο να
ελέγξει τις συνειδήσεις».

Γιούργκεν Χάμπερμας: ο Γερμανός φιλόσοφος μπόρεσε να μιλήσει ελεύθερα στην Κίνα

Άρτι επιστρέψας από την Κίνα, όπου έδωσε σειρά διαλέξεων με θέμα «Τρία μοντέλα
δημοκρατίας», ο γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας δηλώνει αισιόδοξος για
το μέλλον αυτής της χώρας. Ο ηλικίας 71 ετών καθηγητής κοινωνιολογίας και
φιλοσοφίας στη Φρανκφούρτη είχε την ευκαιρία να μιλήσει διά μακρών με τον
αντιπρόεδρο της Ανώτερης Σχολής του κόμματος, που θεωρείται ο κυριότερος
θεωρητικός του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Κι εκείνος του είπε χωρίς
περιστροφές ότι «η σφαγή της Τιεν Ανμέν ήταν ένα μεγάλο λάθος». Έσπευσε όμως
να προσθέσει ότι εκείνο ακριβώς το λάθος ήταν η αφετηρία μιας πολιτικής
ανοιγμάτων.

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας έχει επισημάνει στο παρελθόν ότι σ’ έναν κόσμο
αλληλεξάρτησης υπάρχει ανάγκη κοινών κανόνων, και σ’ αυτό μπορούν να
χρησιμεύσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Κίνα, όμως, έχει τον δικό της ορισμό
για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πώς μπορεί να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα; «Οι
Κινέζοι δεν λένε πως δεν ενδιαφέρονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα», απαντά ο
γερμανός καθηγητής στο περιοδικό «Ντερ Σπήγκελ». «Λένε πως τα
ερμηνεύουν με τρόπο διαφορετικό από εκείνο της Δύσης. Η Κίνα θέλει να εγγυηθεί
κατ’ αρχήν τα κοινωνικά δικαιώματα για τις μάζες, και στη συνέχεια μόνο να
ασχοληθεί με τα πολιτικά δικαιώματα. Οι υπερασπιστές των “ασιατικών αξιών”,
άλλωστε, υπογραμμίζουν ότι σύμφωνα με την κινεζική παράδοση οι υποχρεώσεις των
πολιτών προηγούνται των δικαιωμάτων τους».

Αυτήν τη στιγμή, συνεχίζει ο Χάμπερμας, η ηγετική τάξη της Κίνας δεν επιθυμεί
την ελευθερία του Τύπου ούτε την πολιτική συμμετοχή ή τον ιδεολογικό
πλουραλισμό. Πρώτη της προτεραιότητα είναι να παραμείνει στην εξουσία. Το μόνο
που μπορεί να ελπίσει κανείς, έτσι, είναι να πειστούν τελικά οι πολιτικές ελίτ
ότι η επίθεση του νέου καπιταλισμού μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μια
αποτελεσματική δημοκρατία, με τον διάλογο, και με την υπεράσπιση του ατόμου.

Έχει δικαίωμα η Δύση, ύστερα από όλα τα λάθη και τις παραβιάσεις των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχει διαπράξει, να ασκεί πιέσεις στην Κίνα;
«Ασφαλώς. Το θέμα είναι με ποιον τρόπο ασκείς την κριτική. Οι Κινέζοι ελπίζουν
ότι η Δύση δεν θα τους αντιμετωπίσει με αποικιακό τρόπο. Θέλουν να αποφασίζουν
οι ίδιοι ποιος θα τους κυβερνά. Κι εμείς πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε ως
κληρονόμους ενός πολιτισμού, ο οποίος για πολύ καιρό ήταν ανώτερος του
ευρωπαϊκού. Πρέπει να τους σεβαστούμε ως πολιτική δύναμη».

Ο Γιώργος Αγγελόπουλος βρίσκεται σε άδεια.