[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα στην Ελλάδα
χρειάζεται ριζική μεταρρύθμιση προκειμένου να επιβιώσει και προκειμένου,
κυρίως, να διασφαλισθούν οι συντάξεις των «επόμενων συνταξιούχων». Δεν υπάρχει
επίσης αμφιβολία ότι η Ευρώπη στο σύνολό της αντιμετωπίζει κρίσιμο
συνταξιοδοτικό πρόβλημα, λόγω των δραματικών δημογραφικών αλλαγών (γήρανση του
πληθυσμού κ.λπ.), και αναζητεί λύσεις ώστε να μην καταρρεύσει το «ευρωπαϊκό
κοινωνικό πρότυπο». Το πρόβλημα όμως είναι οξύτερο στην Ελλάδα λόγω κυρίως των
δραματικότερων δημογραφικών αλλοιώσεων αφού, μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι ο
αριθμός όσων είναι σε ηλικίες συνταξιοδότησης θα αυξηθεί μέχρι το 2040 κατά
50% περίπου (σε σχέση με το 2000), ενώ ο αριθμός εκείνων που είναι σε ηλικίες
εργασίας θα μειωθεί κατά 13% στην ίδια περίοδο. Το αποτέλεσμα θα είναι η
αναλογία των εργαζομένων προς τους συνταξιούχους να μειωθεί από 2,1 που είναι
σήμερα στο 1,25. Στο επίκεντρο δηλαδή του προβλήματος βρίσκεται η γήρανση και
η πραγματική μείωση του πληθυσμού. Πέρα όμως από τον αφετηριακό αυτό
παράγοντα, υπάρχουν άλλοι, πρόσθετοι λόγοι που οξύνουν το πρόβλημα στην
Ελλάδα.

Αλλά το πρόβλημα, όπως είπαμε, είναι πανευρωπαϊκό. Και σ’ όλη την Ευρώπη
παρουσιάζονται προτάσεις, ιδέες, προγράμματα για την αντιμετώπισή του. Και
διεξάγεται συζήτηση με πραγματικά επιχειρήματα και όχι με αφορισμούς,
δημαγωγίες και συνθήματα του παρελθόντος. Διεξάγεται με στόχο την επίλυση του
προβλήματος. Γιατί, εάν το κοινωνικό κράτος που οικοδομήθηκε μεταπολεμικά
πρόκειται να επιβιώσει ­ όπως πρέπει να επιβιώσει ­ τότε θα πρέπει να
προσαρμοσθεί στα σημερινά κοινωνικά και δημογραφικά δεδομένα. Η Ευρωπαϊκή
Ένωση με το ενιαίο νόμισμα δεν μπορεί να έχει άλλη βάση παρά το κοινωνικό
πρότυπο της συνοχής και αλληλεγγύης. Αλλά εάν δεν υπάρξει μεταρρύθμιση σήμερα,
θα υπάρξει κατάρρευση αύριο. Γι’ αυτό και ό,τι έγινε στην Ελλάδα τις
τελευταίες ημέρες δημιουργεί ανησυχητική προοπτική επιβεβαιώνοντας ότι η
ελληνική κοινωνία δεν έχει ακόμη εθισθεί στην έγκαιρη αντιμετώπιση των
προβλημάτων. Μερικές φορές δε φαίνεται να διακατέχεται ακόμη από το σύνδρομο
του «χορού του Ζαλόγγου». Δυστυχώς, η πολιτική συζήτηση δεν φαίνεται να
κινείται προς βαθύτερο ορθολογισμό…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).