Απεγκλωβισμός από τη δήθεν αριστερή σοσιαλδημοκρατία

Εν όψει της Διάσκεψης που θα συνδιοργανωθεί από τη ΓΣΕΕ, «ΤΑ ΝΕΑ» και το
ελληνικό τμήμα του Ευρωπαϊκού Ομίλου Λόγοι Δράσης στην Αθήνα, στις 3, 4 και 5
Μαΐου, κατά την οποία, με βασικό προσκεκλημένο τον διεθνούς φήμης Γάλλο
κοινωνιολόγο Πιέρ Μπουρντιέ, θα συζητηθούν οι προτάσεις του για την
αναγκαιότητα της συγκρότησης ενός Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Κινήματος, ως
απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας Κοινωνικής Ευρώπης, καθώς και
για τους όρους υλοποίησής του, «ΤΑ ΝΕΑ» -εν όψει της Διάσκεψης – ανοίγουν έναν
πρώτο κύκλο συζητήσεων. Θα φιλοξενούν όλο τον Απριλίου τοποθετήσεις και
αντιδράσεις εκπροσώπων του συνδικαλιστικού κινήματος, των κοινωνικών κινημάτων
και του κόσμου της διανόησης.

Η παγκοσμιοποίηση των οικονομικών και πολιτικών δομών επιβάλλει τη δημιουργία
ενός παγκόσμιου κινήματος κοινωνικής και πολιτικής χειραφέτησης, αρχής
γενομένης με την προσπάθεια ενοποίησης των προοδευτικών δυνάμεων της Ευρώπης,
προκειμένου να υπάρξει αποτελεσματική αντιμετώπιση της πλανητικής πλέον
επικυριαρχίας του πολυεθνικού κεφαλαίου. Η οργάνωση ενός ενιαίου Ευρωπαϊκού
Κοινωνικού Κινήματος προϋποθέτει την αποφυγή κάθε ευρωκεντρισμού, καθώς ένα
από τα βασικά προβλήματα που θα κληθεί να επιλύσει, είναι και η γεφύρωση του
αναπτυξιακού χάσματος Βορρά – Νότου που αποτελεί ως γνωστόν την κύρια πηγή
προέλευσης των οικονομικών και πολιτικών προσφύγων που κατακλύζουν τα
τελευταία χρόνια τις χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που επενεργεί
αρνητικά στις σχέσεις μεταξύ ντόπιων και ξένων εργατών.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η προσπάθεια οργάνωσης ενός υπερεθνικού κοινωνικού
κινήματος στην Ευρώπη θα αντιμετωπίσει τη σθεναρή αντίσταση τόσο του κεφαλαίου
όσο και τις συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας, η οποία, προκειμένου να
εξασφαλίσει τα δικά της συμφέροντα, έχει μετατραπεί προ πολλού σε δούρειο ίππο
του εργατικού κινήματος, αποπροσανατολίζοντάς το από τους βασικούς
οικονομικούς και πολιτικούς του στόχους. Ένα άλλο εμπόδιο που θα πρέπει να
ξεπεραστεί, είναι η υφιστάμενη απολιτικοποίηση του εργατικού κινήματος,
απόρροια της νεοκορπορατιστικής πολιτικής της «ενορχήστρωσης των συμφερόντων»
που ακολούθησαν μεταπολεμικά σε όλες σχεδόν τις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, οι
ηγεσίες των ρεφορμιστικών συνδικάτων με αντίτιμο τη σχετική βελτίωση των
αποδοχών των εργαζόμενων, στο όνομα της ενσωμάτωσής τους στο καταναλωτικό
κύκλωμα. Τα παραδοσιακά συνδικάτα λειτουργούν σήμερα αναγκαστικά ως τροχοπέδη
σε ό,τι αφορά την πολιτική συνειδητοποίηση των μαζών, καθώς έχουν μετατραπεί
προ πολλού σε εφαλτήριο για την εξασφάλιση πολιτικής καριέρας των ηγετικών
τους στελεχών. Η δημιουργία Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Κινήματος προϋποθέτει πάνω
απ’ όλα την αναθεώρηση του καθεστώτος της «θεσμοποίησης των ταξικών
συγκρούσεων» που ίσχυσε μεταπολεμικά και τον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων
κεφαλαίου και εργασίας με βάση τα νέα οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά
και πολιτισμικά δεδομένα, όπως αυτά διαμορφώνονται σήμερα στο πλαίσιο της
περιώνυμης παγκοσμιοποίησης. Επείγει λοιπόν ο απεγκλωβισμός του κοινωνικού
κινήματος από την ποδηγέτηση της δήθεν αριστερής σοσιαλδημοκρατίας που έχει
μετατραπεί τελευταία στον πλέον συνεπή εκφραστή του νεοφιλελευθερισμού, καθώς
και η καλλιέργεια διεθνιστικού πνεύματος μεταξύ των εργαζομένων, προκειμένου
να εκλείψουν με τον καιρό τα φαινόμενα ξενοφοβίας και ρατσισμού που ταλανίζουν
σήμερα την Ευρώπη.

Παράλληλα, για να στεφθεί με επιτυχία ένα τέτοιο εγχείρημα απαιτείται η
ενεργός συμμετοχή των εργαζομένων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ιδιαίτερα
σε ό,τι αφορά τον τεχνολογικό και οργανωτικό εκσυγχρονισμό της οικονομίας.
Αυτό όμως προϋποθέτει την ύπαρξη εξειδικευμένων γνώσεων, οι οποίες είναι
δυνατόν να εξασφαλιστούν μόνον μέσα από την ουσιαστική συνεργασία των
ερευνητών αλλά και της διανόησης γενικότερα με τα πολιτικά στελέχη του
κινήματος. Η τελευταία ωστόσο δεν φαίνεται να συγκινείται ιδιαίτερα, καθώς
έχει μετεξελιχθεί διεθνώς, αν όχι στο σύνολό της, σε σημαντικό βαθμό σε
θεραπαινίδα της εκάστοτε εξουσίας.

Στόχος του κινήματος θα πρέπει να είναι η συνειδητοποίηση των προβλημάτων από
μέρους των εργαζομένων και η μαζική κινητοποίησή τους με βάση συγκεκριμένους
οικονομικούς, θεσμικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς στόχους. Δεδομένων των
εσωτερικών αντιθέσεων και διαφορών που χαρακτηρίζουν την καθημερινή
συμπεριφορά των πολιτών, κύριο μέλημα των μαχητικών στελεχών του κινήματος θα
πρέπει να είναι η δημιουργία ομάδων βάσης και δικτύων επικοινωνίας, τόσο σε
εθνικό όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο, και η καλλιέργεια συλλογικής πολιτικής
συνείδησης, ενάντια στα διασπαστικά μηνύματα των κυρίαρχων οικονομικών κύκλων.

Τέλος, για να ξεπεραστεί το μονοπώλιο της πληροφόρησης και της γνώσης που έχει
επιβάλει το πολυεθνικό κεφάλαιο, είναι απαραίτητη η συστράτευση ομάδων και
ατόμων που εργάζονται τόσο στον χώρο των ΜΜΕ όσο και στον χώρο παραγωγής
επιστημονικής σκέψης και τεχνογνωσίας, καθ’ ότι ο ρόλος τους στη σύγχρονη
κοινωνία είναι από κάθε άποψη καθοριστικός. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου
κινητήρια δύναμη του προοδευτικού κινήματος ήταν η παραδοσιακή εργατική τάξη,
σήμερα δεν νοείται κοινωνικό κίνημα χωρίς τη συνεργασία όλων των πολιτών που
ζουν από τη μισθωτή εργασία.

Ο Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας του ΑΠΘ.