Λιμός, αρρώστιες και πετρέλαιο

Η πείνα. Αγόρι από το Σουδάν, παραμορφωμένο από τον λιμό και τις ασθένειες, κλαίει

Δεκαοκτώ χρόνια διαρκεί ο εμφύλιος στη μεγαλύτερη χώρα της Αφρικής. Όπως το
έθεσε πρόσφατα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ, «ίσως να μην
υπάρχει μεγαλύτερη τραγωδία στον κόσμο σήμερα από αυτήν του Σουδάν». Στον
πόλεμο, την ξηρασία, τα εκατομμύρια των νεκρών και των θυμάτων από τις
εχθροπραξίες, τον λιμό και τις ασθένειες, προστίθεται πλέον ακόμη μία συμφορά:
το πετρέλαιο. Ο μαύρος χρυσός και η εκμετάλλευσή του για πολλοστή φορά
φαίνεται να μετατρέπεται από εν δυνάμει πηγή ευημερίας σε πανίσχυρο όπλο.

Από τη δεκαετία του ’70 προσπαθούσε να αναπτύξει πετρελαϊκή βιομηχανία το
Σουδάν. Οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας ξεκίνησαν πριν από περίπου δύο χρόνια
εν μέσω πανηγυρισμών και επευφημιών. Το πρώτο φορτίο με 600.000 βαρέλια αργού
πετρελαίου είχε σταλεί στη Σιγκαπούρη. Ο πρόεδρος Ομάρ αλ Μπασίρ χαρακτήρισε
τις εξαγωγές «επιβράβευση του Θεού για την αφοσίωση του Σουδάν». Όπως
καταγγέλλουν σήμερα οργανώσεις αρωγής, κάθε άλλο παρά δωρεά προς το καλό ήταν.
Η βρετανική Christian Aid σε πρόσφατη έκθεσή της κατηγόρησε την κυβέρνηση του
Σουδάν ότι εφαρμόζει συστηματική πολιτική ερήμωσης των νότιων περιοχών που
είναι πλούσιες σε πετρέλαιο ώστε να μπορούν ελεύθερα οι ξένες πετρελαϊκές
εταιρείες να εκμεταλλευτούν τα κοιτάσματα του μαύρου χρυσού. Η ίδια οργάνωση
ζήτησε από την Καναδική Ταλισμάν, τη Σουηδική Λούντιν, και τις άλλες που
επιχειρούν στην αφρικανική χώρα, να διακόψουν αμέσως τις εργασίες τους μέχρι
να επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, που εδώ και δύο χρόνια,
στο όνομα του πετρελαίου, φαίνεται να βρίσκει και άλλη πηγή χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα στρατεύματα της σουδανικής κυβέρνησης και οι
πολιτοφύλακες που τάσσονται στο πλευρό τους σκοτώνουν ανελέητα ή τρομοκρατούν
χιλιάδες Σουδανούς πολίτες οδηγώντας τους πρόσφυγες πια στην αναζήτηση ασφαλών
περιοχών και αφήνοντας έτσι ελεύθερο το πεδίο δράσης στις εταιρείες
εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Η Christian Aid,
επικαλούμενη μαρτυρίες κατοίκων που εγκατέλειψαν τις εστίες τους, τονίζει ότι
τα χωριά τους έγιναν στόχος αεροπορικών επιθέσεων, ενώ στη συνέχεια
κυβερνητικοί στρατιώτες εισέβαλαν στις περιοχές, έκαψαν τα σπίτια και σκότωσαν
τους ανήμπορους να φύγουν. Όπως καταγγέλλεται στην έκθεση, σε μία μόνο
περιοχή, που βρέθηκε ότι διέθετε κοιτάσματα πετρελαίου, 48 χωριά κάηκαν και
55.000 άνθρωποι έγιναν πρόσφυγες μέσα σε έναν χρόνο. Αξιωματούχοι των Ηνωμένων
Εθνών και διπλωμάτες στο Σουδάν απαντούν ότι δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν ούτε
να διαψεύσουν όσα αναφέρονται στην έκθεση γιατί η πρόσβαση στις επίμαχες
περιοχές είναι σχεδόν αδύνατη. Αντίθετα η κυβέρνηση αρνείται τα περί
εκτοπισμού και προσθέτει ότι οι περιοχές αυτές γνωρίζουν μεγάλη ανάπτυξη…

Δεν ήταν η πρώτη φορά που έγιναν καταγγελίες για παραβίαση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων στο Σουδάν. Και προφανώς ούτε η τελευταία. Αν όχι όμως η μόνη,
ήταν από τις ελάχιστες που αναφέρονται στο νέο «κακό» που ενέσκηψε στον
ρημαγμένο λαό της αφρικανικής χώρας. Από το 1956, οπότε ανεξαρτητοποιήθηκε από
τη βρετανική και την αιγυπτιακή διακυβέρνηση, ο αραβικός εξισλαμισμένος Βορράς
(όπου και η βάση της κυβέρνησης) και ο κυρίως χριστιανικός αφρικανικός Νότος
ενεπλάκησαν σε δύο εμφύλιους πολέμους. Ο δεύτερος μαίνεται… από το 1983,
οπότε και επιβλήθηκε ο ισλαμικός νόμος ­ Σαρία. Οι ειρηνευτικές
διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο σουδανικό καθεστώς και τη διασπασμένη
αντιπολίτευση τον Μάιο του 1998 οδήγησαν σε συμφωνία όσον αφορά το θέμα της
αυτοδιάθεσης του Νότου, το οποίο είχε προγραμματιστεί να τεθεί σε δημοψήφισμα,
υπό την επιτήρηση της διεθνούς κοινότητας. Ημερομηνία όμως δεν ορίστηκε…

Παρά τις προσπάθειες που έγιναν, ειρήνευση δεν επήλθε. Αντίθετα, όσο το μέτωπο
αιμορραγεί, ενισχύονται οι φόβοι για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της εύφλεκτης
περιοχής, δεδομένου ότι το Σουδάν συνορεύει με εννέα χώρες. Τριανταπέντε
εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα στο Σουδάν. Από αυτούς, τα 3,2 απειλούνται
φέτος με λιμό, προειδοποιούν τα Ηνωμένα Έθνη.