Ή Σόχο ή όνειρο…

Σε μια μητρόπολη ελάχιστα φιλική προς τους κατοίκους της έχει εξελιχθεί η
Αθήνα. Αιχμή των προβλημάτων είναι η δυσκολία στις μετακινήσεις. Τα μέσα
μαζικής μεταφοράς είναι ανεπαρκή. Το δίκτυο του Μετρό παραμένει προς το παρόν
περιορισμένο. Οι οδικές αρτηρίες βρίσκονται σε κατάσταση κυκλοφοριακής
συμφόρησης. Οι χώροι στάθμευσης σπανίζουν.

Τα κυβερνητικά και άλλα δημόσια κτίρια είναι διεσπαρμένα με τρόπο εντελώς
άναρχο σε αυτό το χαώδες αστικό τοπίο. Στην Αθήνα υπάρχουν αυτήν τη στιγμή
υπουργεία με δύο ή τρεις διαφορετικές διευθύνσεις. Αρκετές διοικητικές
υπηρεσίες στεγάζονται σε κτίρια εντελώς ανεπαρκή για τις σύγχρονες ανάγκες
τους. Ακόμη χειρότερα: η πλειονότητα των δημοσίων κτιρίων βρίσκονται στο
κορεσμένο από κυκλοφοριακή άποψη κέντρο της Αθήνας.

Το αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι η δυσχερής πρόσβαση του πολίτη στη
Δημόσια Διοίκηση. Το εύλογο ερώτημα αφορά τη σκοπιμότητα της μεταφοράς
υπουργείων και άλλων κυβερνητικών και διοικητικών υπηρεσιών εκτός κέντρου, σε
μια περιοχή όπου θα συστεγασθούν. Οι επιδοτήσεις του Γ’ ΚΠΣ για τον
εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης καθιστούν το εγχείρημα ακόμη πιο
ελκυστικό. Είναι όμως τα πράγματα έτσι; Θα είναι αυτή μια λύση φιλική προς
τους πολίτες ­ ή μήπως θα δημιουργήσει πιο πολλά προβλήματα; Οι γνώμες (ως
συνήθως) διίστανται.

Υπάρχουν 5 λύσεις

Πέντε λύσεις για τη στέγαση μιας κυβέρνησης:

1. Η αυτοκρατορική: Στο Λονδίνο τα κυβερνητικά κτίρια βρίσκονται
συγκεντρωμένα στο Γουάιτχολ, πλάι στον Τάμεση, θυμίζοντας το μεγαλείο της
πάλαι ποτέ Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Η Βουλή των Κοινοτήτων, τα υπουργεία
Εξωτερικών και Οικονομικών και τα άλλα κτίρια βρίσκονται σε απόσταση δύο
βημάτων από την πρωθυπουργική κατοικία στην Ντάουνινγκ Στριτ.

2. Η ιστορική: Στο Παρίσι τα κυβερνητικά κτίρια είναι διάσπαρτα στο κέντρο
της πόλης, χωρίς να διαθέτουν πολεοδομική συνοχή. Ματινιόν, Ελυζέ, Και ντ’
Ορσέ, υπουργείο Δικαιοσύνης και άλλα κτίρια αναπτύσσονται αρμονικά εντός του
παρισινού πολεοδομικού ιστού, εκατέρωθεν του Σηκουάνα.

3. Η ψυχροπολεμική: Η Βόννη στέγασε την κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής
Δημοκρατίας της Γερμανίας τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου. Ο Τζον Λε Καρέ
απαθανάτισε με μοναδικό τρόπο την πρωτεύουσα των γραφειοκρατών στο μυθιστόρημά
του «Μια μικρή πόλη στη Γερμανία».

4. Η υπερατλαντική: Η Ουάσιγκτον, πρωτεύουσα των ΗΠΑ, στεγάζει τον
πλανητάρχη, τα υπουργεία και τις υπηρεσίες της κυβέρνησης, το Ανώτατο
Δικαστήριο, τη Γερουσία και το Κογκρέσο. Επίκεντρο της πολιτικής ζωής,
θεωρείται αποκομμένη από την υπόλοιπη Αμερική, που την αντιμετωπίζει συχνά με
δυσπιστία.

5. Η μεταμοντέρνα: Το Βερολίνο είναι η έδρα της ενοποιημένης πλέον
Γερμανίας. Η πόλη ανοικοδομήθηκε με πυρετώδεις ρυθμούς και στεγάζει τα πλέον
μοντέρνα κυβερνητικά κτίρια του κόσμου, από αρχιτεκτονικής τουλάχιστον απόψεως.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΑΝΤΙΔΗΣ

Μ’ αυτόν τον τρόπο επεκτείνεται η «Σοχοποίηση»

Στους ανησυχούντες για το μέλλον της πρωτεύουσας αρχιτέκτονες του 1965 (5ο
Συνέδριο Συλλόγου Αρχιτεκτόνων), ο τότε φέρελπις Αντώνης Τρίτσης προσέφερε τον
νεολογισμό «Σοχοποίηση» του κέντρου της Αθήνας.

Η κακή πολεοδομική διαχείριση (χρήση γης, μεταφορές, ρύπανση κ.ά.) παρά τις
κάποιες ενέσεις (Πλάκα, Εμπορικό Τρίγωνο κ.ά.) απαξιώνουν συνεχώς από τότε το
ιστορικό κέντρο της πόλης και μοιραία ολόκληρη την πόλη, δικαιώνοντας εκείνο
τον «νεολογισμό».

Ο Δήμος της Αθήνας έχει χάσει ήδη πάνω από 200 χιλιάδες πληθυσμό.

Το κέντρο της πόλης είναι η Αγορά. Δηλαδή τα εμπορεύματα και το εμπόριο, οι
υπηρεσίες, τα θεάματα, τα δρώμενα κ.ά. Τα δημόσια κτίρια (Βουλή, υπουργεία
κ.ά.), οι τράπεζες, η όπερα, τα θέατρα, τα μουσεία, λαμπρύνουν την πόλη. Κάθε
σκέψη για απομάκρυνση αυτών των λειτουργιών από το κέντρο επιτείνει τη
«Σοχοποίηση».

Η σκέψη ότι με την αποκέντρωση αυτών των λειτουργιών θα απαντηθεί το
κυκλοφοριακό πρόβλημα, είναι σε λάθος κατεύθυνση. Είναι βέβαιο πως όσο προχωρά
αυτή η αποκέντρωση, τόσο επιτείνεται το κυκλοφοριακό. Μόνη απάντηση στο
πρόβλημα της κυκλοφορίας είναι η επιβολή των ΜΜΜ και μάλιστα των μέσων
σταθερής τροχιάς.

Η πόλη θα παράγει πολιτισμό όσο το κέντρο της θα παραμένει ακμαίο. Αν
επιθυμούμε το πρώτο, πρέπει να αντιστρέψουμε την ροπή απαξίωσης. Κάποιες
προσπάθειες άρχισαν.

Το ιστορικό κέντρο της πόλης μπήκε σε πρόγραμμα αναβάθμισης. Το Μετρό αν και
δεν σχεδιάστηκε γι’ αυτό (μελέτη Σμιθ) βοηθά αποτελεσματικότατα σε αυτή την
κατεύθυνση.

Το κέντρο όμως πρέπει να αποκτήσει δικό του κυκλοφοριακό σύστημα (Τραμ), να
αποκτήσει την όπερά του, να συγκεντρώσει τις υπηρεσίες, τα υπουργεία (ως
επιτελικές υπηρεσίες), να αναπτύξει χώρους για δράση.

Αν δεν κινηθούμε έτσι, κάθε προσπάθεια αναβάθμισης θα μείνει μετέωρη.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Όνειρο για τους υπαλλήλους η απόκτηση «στέγης»

Είναι αξιοθαύμαστη η υπομονή όλων μας με τη χρόνια υποβάθμιση και απαξίωση των
χώρων όπου το Δημόσιο εργάζεται και συναλλάσσεται με τον πολίτη. Σαν να μην
είναι οι χώροι των δημόσιων κτιρίων το δεύτερο σπίτι για εκατοντάδες χιλιάδες
εργαζόμενους, όπου αναλώνουν το μισό χρόνο της ημέρας. Σαν να μην είναι οι
χώροι Δημόσιας Διοίκησης η βιτρίνα της πολιτείας, ο διεθνής καθρέφτης της
χώρας, η φωτογραφία της νοικοκυροσύνης και της αισθητικής μας.

Και να ήτανε μόνο οι εσωτερικοί χώροι; Ο συμβιβασμός της καθαριότητας και της
στοιχειώδους τάξης; Το περιβάλλον και η ανυπαρξία χώρων στάθμευσης; Ο
παράλογος γεωγραφικός κατακερματισμός της Κεντρικής Διοίκησης στο κέντρο της
Αθήνας; Ότι υπάρχουν υπουργεία με πάνω από τριάντα ταχυδρομικές διευθύνσεις
στο Λεκανοπέδιο; Αλήθεια, σκεφτήκαμε την ταλαιπωρία του πολίτη στην αναζήτηση
προορισμού, τους χαμένους χρόνους, το κόστος, τη ρύπανση από τις μετακινήσεις;

Τα επόμενα χρόνια το Γ’ ΚΠΣ θα υποστηρίξει με τρισεκατομμύρια τον
εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης με πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα
«Πολιτεία», η «Κοινωνία της Πληροφορίας» κ.λπ. Και το εύλογο ερώτημα είναι:
Πού θα στεγασθούν όλα αυτά; Πώς θα συντονίζονται οι διασκορπισμένες σε
ακατάλληλα και μισθωμένα κτίρια υπηρεσίες;

Έρχεται, λοιπόν, το Πρόγραμμα Μετεγκατάστασης της Κεντρικής Διοίκησης να
απαντήσει σε όλα αυτά τα ερωτήματα και να πραγματοποιήσει ένα όνειρο που ήταν
ανεκπλήρωτο από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Να αποκτήσει, όπως ο κάθε
πολίτης, τη δική του στέγη.

Το πρόγραμμα είναι μεγάλο. Το μέγεθος, η φύση και οι στόχοι του προϋποθέτουν
και απαιτούν τη θετική και χωρίς γκρίνιες, όπως καμιά φορά συμβαίνει όταν κάτι
καλό πάει να γίνει, όλων των φορέων που έχουν λόγο και άποψη στην υλοποίηση
χωρίς αναβολές και καθυστερήσεις.

LINKS:

* www.government.gr, όπου βρίσκονται
συγκεντρωμένες όλες οι διευθύνσεις των υπουργείων και δημόσιων υπηρεσιών στο
Διαδίκτυο.

* Ο Γιάννης Καλαντίδης είναι αρχιτέκτων – πολεοδόμος πρόεδρος της
εταιρείας Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας.

* Ο Αλέξανδρος Δημακόπουλος είναι διευθύνων σύμβουλος της Κτηματικής
Εταιρείας του Δημοσίου.