Πατριωτικά διλήμματα

Υπαρξιακά ερωτήματα βασανίζουν τους Γερμανούς, που δεν είναι άσχετα ούτε με
τη νεώτερη ούτε με την παλιότερη ιστορία τους. Πολλοί από αυτούς
αναρωτιούνται: Είναι άραγε σωστό να νιώθουμε πατριώτες;

Προβληματικός πατριωτισμός. Η πτώση του Τείχους ένωσε τις δύο Γερμανίες, αλλά όχι και τους Γερμανούς

Η Κορνέλια Σμαλτς – Γιάκομπσεν, Γερμανίδα πολιτικός, προσπάθησε πολύ, αλλά δεν
μπορεί να το πει. Τα λόγια δεν βγαίνουν από το στόμα της. «Να με σκοτώσουν»,
λέει, «δεν μπορώ να πω πως είμαι υπερήφανη που είμαι Γερμανίδα και εκείνο που
με δυσκολεύει ακόμη περισσότερο είναι να ψάλω τον εθνικό ύμνο». Δεν είναι η
μόνη. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Γερμανοί έμαθαν ότι οι πράξεις του
Χίτλερ ήταν ασυμβίβαστες με τη γερμανική υπερηφάνεια. Πολλοί από αυτούς βρήκαν
παρηγοριά στην ευρωπαϊκή ταυτότητα, απορρίπτοντας τον πατριωτισμό ως μια αξία
που είχε απαξιωθεί στον εικοστό αιώνα. Όμως, τώρα, διάφοροι παράγοντες φέρνουν
μια αναβίωση της γερμανικής υπερηφάνειας και τροφοδοτούν νέες συζητήσεις για
τη νομιμότητα τού να είναι κανείς πατριώτης.

Στην ομιλία του με την ευκαιρία του νέου έτους, ο πρόεδρος της χώρας Γιοχάνες
Ράου, σοσιαλδημοκράτης, είπε: «Για πολλά πράγματα μπορούμε να νιώθουμε
ευτυχείς στη Γερμανία και για μερικά από αυτά υπερήφανοι». Μερικές εβδομάδες
νωρίτερα, ο γενικός γραμματέας των Χριστιανοδημοκρατών Λάουρεντς Μέγιερ είχε
δώσει και αυτός το νέο «μήνυμα» του κόμματός του, δηλώνοντας: «Είμαι
υπερήφανος που είμαι Γερμανός». Έτσι, τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της χώρας
φαίνεται να νομιμοποιούν την έννοια της γερμανικής υπερηφάνειας. Διάφορες
εξελίξεις εξηγούν αυτή τη μεταστροφή.

Η πρώτη είναι η απορρόφηση 17 εκατομμυρίων πρώην Ανατολικογερμανών που ήταν
φανατικοί πατριώτες και που είχαν διδαχθεί ότι αυτοί ήταν οι γνήσιοι
σοσιαλιστές, αντιχιτλερικοί και αντικαπιταλιστές Γερμανοί. Μετά την ενοποίηση,
αυτή η υπερηφάνεια αναζητεί ακόμη την έκφρασή της, σε μια περίοδο που το
ανατολικό τμήμα της χώρας καταρρέει οικονομικά με πολλές παρενέργειες: 200.000
θέσεις εργασίας έχουν χαθεί τα τρία τελευταία χρόνια στην πρώην Ανατολική
Γερμανία, όπου σημειώνεται το 46% των ακροδεξιών εγκλημάτων, μολονότι ο
πληθυσμός της ανέρχεται μόλις στο 20% του συνολικού πληθυσμού της χώρας.

Η δεύτερη εξέλιξη είναι η μεταβολή της πολιτικής αρχιτεκτονικής σε μια ενιαία
Ευρώπη που δεν τη χωρίζει πια το τείχος του Βερολίνου. Με την Πολωνία, την
Ουγγαρία και άλλες κεντροευρωπαϊκές χώρες έτοιμες να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή
Ένωση τα προσεχή χρόνια, το Βερολίνο βρίσκεται τοποθετημένο στο κέντρο μιας
«νέας Ευρώπης». Η νέα πρωτεύουσα εκφράζει περισσότερη φιλοδοξία και
υπερηφάνεια από ό,τι η μετριότητα της παλιάς πρωτεύουσας, στη Βόννη.

Η τρίτη εξέλιξη είναι ο διακαής πόθος των Γερμανών για επιστροφή στην
ομαλότητα, μακριά από τα φαντάσματα του παρελθόντος, τις μαζικές σφαγές των
Εβραίων και τα εγκλήματα του Χίτλερ.

Τα σκουπίδια της εθνικής υπερηφάνειας

Για την Κορνέλια Σμαλτς-Γιάκομπσεν, στέλεχος του κόμματος των Ελεύθερων
Δημοκρατών με σημαντική θέση στην κυβέρνηση Κολ, η γερμανική υπερηφάνεια
εξακολουθεί να είναι κάτι που της «κάθεται» σαν κόμπος στον λαιμό. Το 1941
ήταν έξι χρόνων. Όταν ο πόλεμος άρχισε να γυρίζει σιγά-σιγά εις βάρος των
ναζί, οι δάσκαλοι ζητούσαν από τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο «παλιό
υλικό» ­ χαρτιά, κόκαλα, παλιοσίδερα. Διάβαζαν το όνομα κάθε παιδιού φωναχτά,
μαζί με ό,τι είχε πάει στο σχολείο. Επειδή οι γονείς τής Κορνέλια ήταν
αντιχιτλερικοί, δεν της έδιναν ποτέ τίποτα να πάρει μαζί της. Η μικρή ένιωθε
ταπεινωμένη.

Ταπείνωση

Ώσπου μια μέρα έπεισε τη μητέρα της, η οποία της έδωσε δυο κόκαλα από
κοτόπουλο. Στο σχολείο, όταν άκουσε τον δάσκαλο να φωνάζει «Διακόσια γραμμάρια
κόκαλα από κοτόπουλο», η Κορνέλια ένιωσε ακόμη πιο ταπεινωμένη. Ο δάσκαλος
κάλεσε τη μητέρα της να του εξηγήσει την παράξενη οικογενειακή προσφορά. Και
εκείνη του είπε: «Τι θέλετε να κάνω, όταν λέτε όλη μέρα στην κόρη μου για το
γερμανικό θαύμα, την ανωτερότητα των Αρίων και το μεγαλείο του έθνους και
ύστερα τη βάζετε να μαζεύει σκουπίδια;»

Έτσι, σήμερα, ίσως δικαιολογημένα, πίσω από τα όποια λόγια για γερμανική
υπερηφάνεια ή πατριωτισμό, η Κορνέλια δεν βλέπει άλλο από σκουπίδια. Σε αυτά
τα σκουπίδια βρίσκονται τα απομεινάρια του εθνικιστικού ρεβανσισμού, όπως
συνοψίζονται στο σύνθημα του ξενοφοβικού NPD: «Είμαι περήφανος που είμαι
Γερμανός».

Άραγε πόσοι άλλοι Γερμανοί αισθάνονται σαν την Κορνέλια;

LINKS:

www.gruene.de/

www.cdu.de/

www.spd.de/

www.antifa.com/