[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Μπορεί οι εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες να προσέλαβαν κωμικό χαρακτήρα,
ωστόσο τα όσα έγιναν στην υπερδύναμη έχουν ενδιαφέρον, άμεσο και επίκαιρο, για
τη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Αρκετοί διερωτώνται γιατί λ.χ. οι
ΗΠΑ θα πρέπει να έχουν ένα τόσο περίπλοκο σύστημα και πώς είναι δυνατόν ο
υποψήφιος που κερδίζει την πλειοψηφία των ψήφων να είναι ο «ηττημένος», ενώ
αυτός που έχει τη μειοψηφία να πηγαίνει κατ’ ευθείαν στον Λευκό Οίκο. Η
απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι απλή και ενδιαφέρουσα. Οι ΗΠΑ είναι
ομοσπονδιακό κράτος, που το σύστημά τους στηρίζεται στο πλέγμα των «checks and
balances» («των ελέγχων και ισορροπιών»). Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να
εξισορροπείται η δύναμη των πληθυσμιακά ισχυρών πολιτειών (όπως π.χ. της
Καλιφόρνιας) με αυτή των μικρότερων και πληθυσμιακά ασθενέστερων κρατών (όπως
π.χ. της Β. Ντακότα). Η ισορροπία ανάμεσα στις μικρές και μεγάλες πολιτείες
επιβάλλει την εκλογή του προέδρου από το κολέγιο των εκλεκτόρων και όχι απ’
ευθείας από τους ψηφοφόρους. Εάν η εκλογή γινόταν απ’ ευθείας με βάση την
πλειοψηφική αρχή, τότε θα κυριαρχούσαν οι πληθυσμιακά ισχυρότερες πολιτείες
εις βάρος των μικροτέρων. Αυτό θα ήταν απαράδεκτο σ’ ένα ομοσπονδιακά και
δημοκρατικά συγκροτημένο πολιτικό σύστημα.

Η ίδια λογική ισχύει και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ένα «εν τω γίγνεσθαι»
ομοσπονδιακό σύστημα που συγκροτείται από πληθυσμιακά ισχυρές χώρες-μέλη
(Γερμανία, Γαλλία, Η.Β., κ.α.) και πληθυσμιακά ασθενέστερες (Λουξεμβούργο,
Ιρλανδία, Ελλάδα, κ.α.). Στο σύστημα αυτό δεν μπορεί να ισχύει μόνο το
πλειοψηφικό κριτήριο του πληθυσμού. Εάν ίσχυε, θα είχαμε οδηγηθεί στην
κυριαρχία των ισχυροτέρων. Και αυτό ακριβώς προσπαθούν να αποφύγουν όλες οι
μικρότερες χώρες στα πλαίσια της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, η οποία, μεταξύ
άλλων, εξετάζει και το θέμα της κατανομής των ψήφων ανάμεσα στις χώρες-μέλη. Η
Ένωση, ως «ένωση λαών και κρατών», θα πρέπει να σέβεται τις βασικές αυτές
ισορροπίες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να εκφράζουν όχι
μόνο την πλειοψηφία του πληθυσμού, αλλά και την πλειοψηφία των κρατών (αρχή
«διπλής πλειοψηφίας» που από την αρχή της διαπραγμάτευσης πρόβαλε η Ελλάδα).

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.