[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ανεξάρτητα από την προσωπικότητα του νέου ενοίκου του Λευκού Οίκου, ένα πράγμα
είναι βέβαιο: οι σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης (Ε.Ε.) θα περάσουν σ’ ένα νέο πρότυπο
ισορροπίας. Η διαδικασία για τον επαναπροσδιορισμό των ευρωατλαντικών σχέσεων
ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά το τέλος του Ψυχρού
Πολέμου και επιταχύνθηκε μετά τη δραματική εμπειρία του πολέμου στο Κόσοβο.
Στον πόλεμο αυτό η Ευρώπη αναγκάστηκε «να υποταχθεί» στη στρατιωτική υπεροχή
των ΗΠΑ, γιατί δεν διέθετε τις στρατιωτικές ικανότητες και τα μέσα για να
διεξάγει μια επιχείρηση που είχε αμιγώς ευρωπαϊκό χαρακτήρα και περιεχόμενο.

Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαινίασε τη διαδικασία για την ανάπτυξη της
ευρωπαϊκής άμυνας με την απόκτηση των αναγκαίων στρατιωτικών δυνάμεων και
μέσων. Παρά την αρχική συγκατάθεση της Ουάσιγκτον στην ιστορική αυτή
πρωτοβουλία, γεγονός είναι ότι η διαμόρφωση της ευρωπαϊκής άμυνας θα
επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της Ε.Ε. με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Δεν θα
ανατρέψει τις σχέσεις ούτε θα απομακρύνει τις ΗΠΑ από την Ευρώπη παρά μόνον
εάν γίνουν ολέθρια λάθη, κυρίως από πλευράς Ουάσιγκτον. Αλλά η Ευρώπη δεν θα
είναι στο μέλλον τόσο πρόθυμη ή τόσο αδύνατη ώστε να οδηγηθεί σε ταπεινωτικές
υποθηκεύσεις στην ανεξαρτησία της. Εκτός από το θέμα της άμυνας, οι εμπορικές
σχέσεις σε θέματα μείζονος σημασίας, οι γενικότερες οικονομικές και
νομισματικές σχέσεις μετά τη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος – ευρώ, οι
σχέσεις σε πολιτιστικά θέματα θα αποτελέσουν επίσης δυνητικές πηγές έντασης
ανάμεσα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, αλλά και παράγοντες επαναπροσδιορισμού των
ατλαντικών σχέσεων.

Ο επαναπροσδιορισμός των ατλαντικών σχέσεων είναι βέβαια αναγκαίος στις αρχές
του εικοστού πρώτου αιώνα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ούτε μπορεί να σημαίνει την
«αποδέσμευση» (decoupling) της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η
ισχυροποίηση της ευρωατλαντικής κοινότητας, ως κοινότητας δημοκρατίας,
ατομικών δικαιωμάτων, ελεύθερης οικονομίας και κοινωνικής δικαιοσύνης,
αποτελεί παράγοντα για την παγκόσμια σταθερότητα. Στα πλαίσια όμως της
κοινότητας αυτής, η Ευρώπη θα πρέπει να διαφυλάξει την πολιτιστική της
ταυτότητα αλλά και το κοινωνικό της πρότυπο.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.