ΠΡΟΣΩΠΑ Ο ξεχασμένος στρατιώτης

Ο Αντράς Τάμας επέστρεψε πριν από δύο εβδομάδες στην πατρίδα του την
Ουγγαρία, αφού έμεινε περισσότερο από μισόν αιώνα απομονωμένος σ’ ένα ρωσικό
ψυχιατρείο.

Αντράς Τάμας. Σιγά σιγά ανακαλύπτει και πάλι τον εαυτό του

Σήμερα είναι γύρω στα 75, αν και ουδείς γνωρίζει στα σίγουρα την ηλικία του.
Λίγα πράγματα θυμάται από τις πέντε δεκαετίες που έμεινε αιχμάλωτος πολέμου
στα βάθη της βόρειας Ρωσίας. Όταν όμως του δείχνουν φωτογραφίες όπλων του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου, λέει αμέσως το διαμέτρημά τους. Και αρχίζει να ξαναθυμάται
τη γλώσσα του, καθώς και σκηνές από τις μάχες στο Ανατολικό Μέτωπο, όπου οι
στρατιώτες της Ουγγαρίας είχαν υποχρεωθεί να πολεμήσουν με τη Βέρμαχτ. Θυμάται
επίσης το χτίσιμο μιας γέφυρας πάνω από τον Δνείπερο, τότε που οι Σοβιετικοί
τον συνέλαβαν αιχμάλωτο.

Ο Τάμας δεν έχει πιστοποιητικό γεννήσεως ούτε γνωστούς συγγενείς, έχει ξεχάσει
να μιλάει και να συζητάει, σπάνια απαντάει σε άμεσες ερωτήσεις. Μετά την
αιχμαλωσία του διαγνώσθηκε ψυχωτικός και στο τέλος του πολέμου κατέληξε στο
ψυχιατρείο του Κότελνιτς, 500 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Εκεί έζησε 53
χρόνια χωρίς ποτέ να μάθει ρωσικά και η ύπαρξή του έγινε γνωστή από μια σειρά
συμπτώσεων. Η πιο μεγάλη ανακάλυψή του αφότου έφτασε στην Ουγγαρία ήταν ο
ίδιος ο εαυτός του. Όλα τα χρόνια που έμεινε στο ψυχιατρείο τον ξύριζε ένας
νοσοκόμος και δεν είχε δει ποτέ καθρέφτη. Όταν του έδωσαν έναν στη Βουδαπέστη,
κοιταζόταν για ώρες, «σαν μωρό άγγιζε το πρόσωπο και τα μαλλιά του», λέει
στους «Τάιμς» ο Αντράς Βέερ, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Ψυχιατρικής
και Νευρολογίας της Ουγγαρίας, ο οποίος ταξίδεψε στις αρχές του μήνα στο
Κότελνιτς για να επιβεβαιώσει ότι ο Τάμας είναι Ούγγρος και έχει τώρα αναλάβει
τον ξεχασμένο στρατιώτη που πάσχει από μια ήπια μορφή σχιζοφρένειας.

Η πρώτη ελπίδα του Τάμας εμφανίσθηκε το 1992, όταν ένας ντόπιος αστυνομικός
σλοβακικής καταγωγής που επισκεπτόταν συχνά το νοσοκομείο, κατάλαβε ότι ο
μοναχικός ασθενής μιλούσε ουγγρικά. Χρόνια αργότερα, μια τοπική εφημερίδα
έγραψε γι’ αυτόν, το δημοσίευμα εντοπίσθηκε από τον ανταποκριτή ενός ουγγρικού
τηλεοπτικού δικτύου στη Μόσχα και στις 12 Αυγούστου ο Τάμας αναχώρησε από το
Κότελνιτς. Η περιπέτειά του έχει συγκινήσει την ουγγρική κοινή γνώμη. Πριν από
τρία χρόνια ακρωτηριάσθηκε στο δεξί πόδι εξαιτίας γάγγραινας και τα πρώτα
βήματα που θα κάνει με το νέο τεχνητό άκρο που του προσφέρθηκε μετά τον
επαναπατρισμό του θα μεταδοθούν τηλεοπτικά σε όλη τη χώρα. Επίσης ο στρατός
τού χρωστάει γύρω στα 10 εκατομμύρια δραχμές από καθυστερημένες συντάξεις κι
έτσι θα μπορέσει να αγοράσει ένα μικρό σπίτι. Άσε μάλιστα που μπορεί και να
παντρευτεί: μια Αμερικανίδα τού έκανε ήδη πρόταση γάμου δι’ αλληλογραφίας.