ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ορκισμένες παρθένες

Ορκίζονται ότι θα παραμείνουν σεξουαλικά αγνές. Εγκαταλείπουν κάθε
γυναικείο χαρακτηριστικό. Και γίνονται αρσενικά στη θέση των αρσενικών.

Ορκισμένες παρθένες. Η Haki με την αγελάδα της, το 1994

Στα τέλη της δεκαετίας του ’30, ο δημοσιογράφος Μπέρναρντ Νιούμαν ταξίδευε
στην Αλβανία μ’ έναν οδηγό ονόματι Σάμπρι. Σ’ ένα σημείο του μεγάλου και
κουραστικού ταξιδιού, χρειάστηκε να ζητήσουν τη βοήθεια ενός ενόπλου συνοδού
για να διασχίσουν ένα δύσκολο ορεινό πέρασμα που ήλεγχαν αλβανικές φυλές
γνωστές για την αγριότητά τους. Αφού πέρασαν το βουνό με ασφάλεια, ο Νιούμαν
ζήτησε να μάθει το όνομα του συνοδού για να τον αναφέρει στο κείμενο που θα
έγραφε. Έκπληκτος, πληροφορήθηκε ότι επρόκειτο για ένα κορίτσι. Για να του το
αποδείξει, μάλιστα, ο Σάμπρι έσκισε την μπλούζα της: το θέαμα που αποκαλύφθηκε
δεν επέτρεπε καμιά αμφιβολία.

Το κορίτσι αυτό ήταν μία από τις «ορκισμένες παρθένες» που εξακολουθούν να
ζουν σε ορεινές περιοχές της βόρειας Αλβανίας, του Κοσόβου και του
Μαυροβουνίου. Σ’ αυτές τις γυναίκες που αποφασίζουν να γίνουν άνδρες έχουν
αναφερθεί τους δύο τελευταίους αιώνες πολλοί ταξιδιώτες στα νότια Βαλκάνια. Η
Αντόνια Γιανγκ τούς αφιερώνει το τελευταίο της βιβλίο («Γυναίκες που γίνονται
άνδρες. Οι ορκισμένες παρθένες της Αλβανίας», εκδ. TLS). Για να αποδειχθεί ότι
η συνειδητή επιλογή και διαμόρφωση του φύλου ως αποτέλεσμα κοινωνικών ή
δημογραφικών πιέσεων δεν αποτελεί ίδιον μόνο των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών,
αλλά συναντάται και στην παραδοσιακή Ανατολή.

Τρεις είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους μια γυναίκα μπορεί να γίνει
ορκισμένη παρθένα. Ορισμένες γυναίκες παίρνουν αυτή την απόφαση για
θρησκευτικούς λόγους και γίνονται κάτι σαν καλόγριες με ανδρικά ρούχα: αυτή η
μορφή συναντάται όμως μόνο σε καθολικές κοινότητες της βόρειας Αλβανίας και
του νότιου Μαυροβουνίου και τείνει να εκλείψει. Πολλές ορκισμένες παρθένες,
μεταξύ των οποίων και η συνοδός του Νιούμαν, δραπετεύουν με τον τρόπο αυτό από
έναν ανεπιθύμητο προσυμφωνημένο γάμο. Οι περισσότερες, όμως, αλλάζουν γένος
και κοινωνική θέση για να καλύψουν την έλλειψη αρσενικών που παίζουν υπό
φυσιολογικές συνθήκες ηγετικό ρόλο στο νοικοκυριό.

Η έλλειψη αυτή οφείλεται κυρίως στη βεντέττα, εξαιτίας της οποίας πολλοί
άνδρες είτε χάνουν τη ζωή τους είτε αποσύρονται από το προσκήνιο για να μην τη
χάσουν. Σύμφωνα με τη συγγραφέα, το φαινόμενο αυτό έχει πάρει τα τελευταία
χρόνια ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Υπολογίζεται ότι στη βόρεια Αλβανία
περισσότερα από εκατό αγόρια κρύβονται για να μην πέσουν θύματα βεντέττας. Οι
ορκισμένες παρθένες, που λιγοστεύουν συνεχώς και δεν υπερβαίνουν πλέον τις
εκατό, αδυνατούν να καλύψουν αυτό το κενό. Και ο αναπόφευκτος εκσυγχρονισμός
της Αλβανίας αναμένεται να επιτείνει το πρόβλημα.

Όσο για τις σεξουαλικές σχέσεις αυτών των γυναικών, το βιβλίο της Γιανγκ δεν
μας δίνει σπουδαίες πληροφορίες. Είναι λεσβίες; Κανείς στην Αλβανία δεν τολμά
ούτε να αρθρώσει αυτή τη λέξη. Για ένα βοσκό, μπορεί να γίνει κατ’ εξαίρεση
δεκτό ότι καταφεύγει σε ομοφυλοφιλικές σχέσεις. Οι ορκισμένες παρθένες, όμως,
πρέπει να τα ξεχάσουν όλα και να αφοσιωθούν στον ρόλο τους.