[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η μάστιγα των πυρκαγιών που και φέτος καταστρέφει την Ελλάδα δεν είναι μόνο
ελληνικό φαινόμενο. Είναι φαινόμενο που πλήττει όλες τις μεσογειακές χώρες που
δοκιμάζονται από παρεμφερή καιρικά φαινόμενα. Αλλά, όπως υποστηρίζει και
παλαιότερη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σημαντικός αριθμός πυρκαγιών στην
Ελλάδα οφείλεται στην έλλειψη κοινωνικής οργάνωσης και ευθύνης. Οφείλεται στην
απουσία σεβασμού βασικών κανόνων στην κοινωνική συμπεριφορά και οργάνωση. Ο
μεγάλος αριθμός των πυρκαγιών είναι δηλαδή και «πολιτιστικό φαινόμενο». Έχουμε
τόσο πολλές πυρκαγιές για τους ίδιους λόγους που έχουμε τα περισσότερα τροχαία
ατυχήματα στην Ευρώπη, το φαινόμενο της… δίκης και καταδίκης του… προέδρου
Κλίντον στην Πλατεία Συντάγματος και των διαδηλώσεων υπέρ του Μιλόσεβιτς, το
φαινόμενο ομάδων του πληθυσμού να διαμαρτύρονται ενάντια στο σύστημα Σένγκεν
λόγω… 666, το φαινόμενο της «17 Νοέμβρη», το «φαινόμενο της απευθείας
επικοινωνίας με τον Θεό» και άλλα πολλά.

Όλα αυτά τα φαινόμενα τα συνδέει υπογείως ένα κοινό χαρακτηριστικό: ο
ανορθολογισμός στη συμπεριφορά και οργάνωση. Τα συνδέει η αντίληψη ότι εμείς
είμαστε καλύτεροι παντός άλλου, και επειδή είμαστε οι καλύτεροι μπορούμε να
κάνουμε ό,τι θέλουμε χωρίς την ανάγκη να υποβληθούμε σε κανένα κανονιστικό
πλαίσιο, ότι εμείς γνωρίζουμε το «σωστό και δίκαιο» και αφού το γνωρίζουμε
τόσο καλά μπορούμε να το προωθούμε με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο επιλέγουμε.
Ανορθολογική είναι και η αντίληψη εκείνη που λέει ότι ο καθένας μπορεί να
κάνει περίπου ό,τι του κατέβει με βάση τις συναισθηματικές του πεποιθήσεις ή
τις ιδεοληψίες του. Αφού λ.χ. η Εκκλησία κηρύσσει ότι ο νόμος δεν έχει καμία
αξία μπροστά στη δική της «αντίληψη περί δικαίου», τότε γιατί ένας απλός
πολίτης θα πρέπει να υποβληθεί στην πειθαρχία του νόμου; Έτσι κάνει ό,τι του
κατέβει. Αφήνει π.χ. τα σκουπίδια όπου τον βολεύει, ιδιαίτερα όταν είναι στην
ύπαιθρο.

Ο ανορθολογισμός βρίσκεται στη ρίζα πολλών φαινομενικά ασύνδετων νεοελληνικών
εκδηλώσεων. Αυτό όμως που είναι θετικό είναι ότι, όπως διαπιστώνουν σοβαροί
σχολιαστές, υπάρχει μια ολοένα και ευρύτερη αποδοχή τού «ορθολογικώς
σκέπτεσθαι»…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.