ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το μέλλον θα υπάρξει

Πολεμικές ιστορίες και ιδιωτικές υποθέσεις. Περιπέτειες, ερωτικά δράματα
και εθνικές εντάσεις. Από την Μπιεννάλε της Βενετίας παρελαύνουν 40 χρόνια
βαλκανικού κινηματογράφου.

Ντούσαν Μακαβέγιεφ. Σκηνή από την ταινία του «Ο άνθρωπος δεν είναι πουλί»

«Κατά μήκος της Αδριατικής γίνονταν κάποτε τριάντα φεστιβάλ και υπήρχαν
άφθονες παρθένες παραλίες. Τα φεστιβάλ εξαφανίστηκαν και οι παραλίες ερήμωσαν.
Πριν από μερικά χρόνια το ευρωπαϊκό φεστιβάλ τραγουδιού μεταδιδόταν από το
Κόσοβο. Σήμερα, στο Κόσοβο υπάρχουν 50 χιλιάδες στρατιώτες που μιλούν 17
γλώσσες, αλλά δεν τους ακούει κανείς, δεν τους καταλαβαίνει κανείς. Χάος.
Καταστροφή. Όμως το μέλλον θα υπάρξει, και θα είναι ένα μέλλον όπου ο κόσμος
θα θυμάται, ένα μέλλον με αντίποινα και βεντέτες. Η μόνη ελπίδα είναι οι
εγκληματίες να δικαστούν και να καταδικαστούν το ταχύτερο δυνατό. Μόνο τότε θα
φυσήξει ο άνεμος της ειρήνης».

Γεννημένος πριν από 68 χρόνια στο Βελιγράδι, δημιουργός υπέροχων ταινιών όπως
το «Sweet Movie» και το «Montenegro tango», o Ντούσαν Μακαβέγιεφ ζει τις τρεις
τελευταίες δεκαετίες στο Παρίσι. Εγκατέλειψε τη χώρα του όταν απαγορεύτηκε η
ταινία του «Τα Μυστήρια του Οργανισμού» που ήταν βασισμένη στις θεωρίες του
Βίλχελμ Ράιχ. Κρατά όμως πάντα το σερβικό του διαβατήριο, πράγμα που του
δημιουργεί πολλά προβλήματα στις μετακινήσεις του. Και επιστρέφει συνεχώς στα
πάτρια εδάφη ­ τα οποία αναγνωρίζει όμως όλο και πιο δύσκολα. Τις πρώτες του
ταινίες τις γύρισε στη Σερβία, την Κροατία και τη Βοσνία. Αν και Σέρβος
ορθόδοξος, προτιμούσε να παρακολουθεί με τους φίλους του τις καθολικές
λειτουργίες στο Ζάγκρεμπ, ήταν πιο υποβλητικές, πιο θεαματικές. Άλλοτε πάλι
πήγαιναν σε εβραϊκές γιορτές ή σε μουσουλμανικές επετείους. Και συναντούσε
παντού νέους ανθρώπους που έκτιζαν γέφυρες και δρόμους, είδε να κτίζεται η
γέφυρα του Νόβι Σαντ, περνούσε από εκεί τουλάχιστον δέκα φορές τον χρόνο.
Σήμερα, η γέφυρα αυτή δεν υπάρχει πια, την γκρέμισαν τα βομβαρδιστικά του
ΝΑΤΟ.

Εκλεκτός προσκεκλημένος της φετινής Μπιεννάλε, ο Μακαβέγιεφ έχει την ευκαιρία
να θυμηθεί και να κάνει συγκρίσεις. Στις βαλκανικές χώρες ­ λέει σε συνέντευξή
του στη «Ρεπούμπλικα» ­ ο κινηματογράφος γεννήθηκε με νομοθετικό διάταγμα στις
αρχές της δεκαετίας του ’50. Η εντολή του Τίτο ήταν να παράγονται 52 ταινίες
τον χρόνο, μία την εβδομάδα. Το πρόβλημα ήταν ότι κανείς δεν ήξερε τότε να
κάνει σινεμά. Στην πρώτη ταινία, με θέμα την Απελευθέρωση, εκτοξεύτηκαν
αληθινά βλήματα, εξερράγησαν αληθινές βόμβες, κάηκαν αληθινά δάση. Μόλις οι
Γιουγκοσλάβοι άρχισαν να μαθαίνουν, ξέσπασε ο Ψυχρός Πόλεμος, τα Βαλκάνια
κλείστηκαν στον εαυτό τους και ο κινηματογράφος τους σημαδεύτηκε από τον φόβο.
Ο Μακαβέγιεφ ανήκει στη γενιά που εξεγέρθηκε κατά του φόβου και εισήγαγε στο
γιουγκοσλαβικό σινεμά τη χαρά, τη ζωή, την ενεργητικότητα.

Και τώρα; «Έχω άφθονο υλικό στο κεφάλι μου, την ιστορία αυτών των δύο
παραφρόνων, του Τούτζμαν και του Μιλόσεβιτς, τις εγκληματικές μυστικές τους
συμφωνίες. Παρ’ όλο όμως που έχω σπουδάσει ψυχολογία, μου είναι δύσκολο να
κάνω ένα πορτρέτο του Μιλόσεβιτς, είναι πολύ απρόβλεπτος, πολύ ωμός, πολύ
ψεύτης».