ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΗΜΙΤΗΣ Έβαλε μπροστά τη λογική και μετά το συναίσθημα

Αν και τον τελευταίο καιρό ο Πρωθυπουργός, αυτός ο μεθοδικός και οργανωμένος
πολιτικός, αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα. Μια… αταξία στο σπίτι του, στην οδό
Αναγνωστοπούλου. Το επισκευάζει γιατί υπέστη ζημιές από τον σεισμό του
περασμένου Σεπτεμβρίου.

Στο γραφείο του, πάντως, η εικόνα δεν είναι απλώς… ειδυλλιακή. Μπορεί να
καθήσει να μιλήσει μαζί σου αρκετή ώρα, σε σημείο που από ευγένεια αναγκάζεσαι
κάποια στιγμή, για να μην τον απασχολήσεις άλλο, να του πεις: «Σας τρώω από
τον πολύτιμο χρόνο, εκλογές έχετε…».

Συνεργάτης του κάνει λόγο «για μια πρωτοφανή γαλήνη που επικρατεί αυτό τον
καιρό στο πρωθυπουργικό γραφείο, παρά το ότι οι δημοσκοπήσεις φέρνουν μεν το
ΠΑΣΟΚ μπροστά, αλλά με διαφορά δύο μονάδων, κοντά στο όριο του στατιστικού
σφάλματος».

Η αλήθεια είναι ότι ο Πρωθυπουργός δουλεύει πυρετωδώς. Θέλει ­ ίσως
περισσότερο και από το ’96 ­ να κερδίσει τις εκλογές. Και παραξενεύεται όταν
σε ακούει να του λες ότι η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη…

Άλλωστε, όπως εξηγεί, «η δουλειά τρέφει τον άνθρωπο», επαναλαμβάνοντας
ανάλογες απόψεις, που πολλές φορές διατύπωσε στο παρελθόν σε φίλους του ο
πατέρας του Γιώργος Σημίτης, πρόεδρος για πολλά χρόνια του Δικηγορικού
Συλλόγου Πειραιά (1935-1941) και γενικός διοικητής του ΕΛΑΣ Στερεάς Ελλάδας
στην κυβέρνηση της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ).

Ήταν μάλιστα ο πατέρας του ­ κι αυτός όπως ο γιος του Κώστας ­ τόσο
εργασιομανής, ώστε έχει μείν στην οικογένεια Σημίτη η φράση του όταν ένας
συγγενής πέρασε να τον πάρει για να πιουν ούζα στην Ομόνοια: «Δημητράκη, πρώτα
η δουλειά, πρώτα το καθήκον», του είπε:

Η νίκη είναι επιβράβευση

Ο Πρωθυπουργός ­ γεννημένος στον Πειραιά, λίγες μέρες πριν από την επιβολή της
δικτατορίας Μεταξά ­ όταν του τίθεται το ερώτημα τι θα έκανε αν ξανακέρδιζε
τις εκλογές, απαντά: «Φυσικά, θα ήθελα να πετύχω. Θα ήταν μια επιβράβευση του
έργου μου. Αλλά μία νίκη σε εκλογές δεν λέει από μόνη της κάτι. Εκείνο που
προέχει είναι να συμπληρωθεί ένα έργο, να υπάρξει χρόνος για αυτό, να
βελτιωθούν ορισμένα πράγματα, κυρίως στο κοινωνικό επίπεδο».

Όταν ο κ. Σημίτης σκέφτεται τη δεύτερη τετραετία, το μυαλό του πηγαίνει κατ’
ευθείαν στο κοινωνικό πρόγραμμα που πρέπει να αναπτύξει. Και φέρνει για
παράδειγμα την ακριτική Σύμη, που αν και υπάρχει πληθώρα γιατρών στην Ελλάδα,
αν και έχει ψηφισθεί από τον Δεκέμβριο η τροπολογία που λύνει προβλήματα
ιατρικής κάλυψης στις ακριτικές περιοχές, εν τούτοις έχει δημιουργηθεί
πρόβλημα.

Βεβαίως, όμως σημειώνει ο κ. Σημίτης, «η επανεκλογή δίνει από μόνη της δύναμη
για ολοκλήρωση ενός έργου» με όσο γίνεται λιγότερα λάθη. Αν και όταν ερωτάται
«ποιο λάθος της πρώτης τετραετίας δεν θα ήθελε να επαναλάβει», δεν κάνει καμία
αναφορά σε λάθη παρά μόνο σε προβλήματα που δημιουργήθηκαν εξ αιτίας όχι πάντα
καλής επικοινωνιακής πολιτικής.

Κι όμως σε θέματα επικοινωνίας έχει γίνει πολλή δουλειά.

Όσο για το προφίλ του Πρωθυπουργού οι προτάσεις από το πώς θα κινεί τα χέρια
του χαιρετίζοντας τον κόσμο, το κόκκινο χρώμα στο κασκόλ που φοράει μέχρι ποια
κουμπιά από το σακάκι του τον κολακεύει να κουμπώνει πέφτουν βροχή.

Ο ίδιος, πάντως, όταν ερωτάται σχετικώς, λέει με έμφαση «δεν δίνω και ούτε
έχουν ιδιαίτερη σημασία τα ρούχα».

Άλλωστε, προσθέτει, «ό,τι ρούχα κι αν φορέσεις, αν η οικονομική σου πολιτική
δεν βοηθάει τη χώρα και την κοινωνία, η μεγάλη μάζα του λαού θα σου γυρίσει
την πλάτη».

Η έκθεση της χούντας

Παπαντωνίου – Σημίτης. Στα πιο εύκολα, τα πρώτα χρόνια της αλλαγής

Για το ιδεολογικό του προφίλ πολλά έχουν λεχθεί. Οι αντίπαλοί του ­ κυρίως στα
μικρά κόμματα, αλλά και ορισμένα στελέχη στο ΠΑΣΟΚ ­ τον χαρακτηρίζουν
«συντηρητικό», «δεξιό». Η έκθεση όμως της Ασφάλειας στη διάρκεια της χούντας,
όταν ήταν στέλεχος της αντιστασιακής οργάνωσης Δημοκρατική Άμυνα, τόνιζε ότι
εμφορείται από κομμουνιστικές ιδέες.

Προτιμά να αποκαλείται ­ και να είναι ­ εκσυγχρονιστής. Άλλωστε, πιστεύει,
«αριστερός δεν είναι αυτός που μένει πιστός σε δόγματα». Για αυτόν «αριστερός
είναι εκείνος που έχει ανοιχτό μυαλό και κριτική σκέψη, αυτός που βλέπει κάτι
διαφορετικό, αυτός που μπορεί να στοχεύσει και να πετύχει αξίες όπως η
δημοκρατία, η ελευθερία, η ισότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη και η αλληλεγγύη».

Για τις σχέσεις του με τον Ανδρέα Παπανδρέου έχουν πολλά ειπωθεί και γραφεί.
Όταν κάποτε ερωτήθηκε γι’ αυτές «αν ήταν σχέσεις πάθους ή μίσους», είχε
απαντήσει: «Ήταν σχέσεις στελέχους με πρόεδρο».

Για τον τελευταίο όρο ­ «πρόεδρος»­ είχε δώσει μία μικρή μάχη στη Γερμανία,
όταν άλλοι πίστευαν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου θα έπρεπε να αποκαλείται
«αρχηγός» κι αυτός επέμενε ότι «πιο σωστό είναι το πρόεδρος».

Σε τέτοιες, όμως, περισσότερο οικουμενικές λογικές επέμεινε και για άλλα
θέματα, τουλάχιστον τα χρόνια που δεν ήταν Πρωθυπουργός. «Μια προοδευτική
πολιτική στην ελληνική κοινωνία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από ένα κόμμα»,
έλεγε στις 20 Μαΐου του ’91.

Ο όρος εκσυγχρονισμός

Ήταν την ίδια περίοδο κατά την οποία επιχειρούσε να δώσει ένα νόημα στον όρο
εκσυγχρονισμός. «Εκσυγχρονιστικές δυνάμεις δεν είναι όσες το δηλώνουν αλλά
όσες έχουν πολιτική εκσυγχρονισμού», έλεγε.

Σήμερα, αρκετοί τού ασκούν κριτική για όλα αυτά. Αλλά και ο ίδιος δεν
επιμένει, ιδιαίτερα στις ομιλίες του, να τονίζει τους όρους ή να κάνει
ιδιαίτερες αναφορές στην Κεντροαριστερά.

Ο Πρωθυπουργός, ασφαλώς, θεωρεί ως μεγαλύτερο έργο του την ένταξη ­ μέσα στο
2000 ­ της χώρας στην ΟΝΕ. Αλλά το περιοδικό «ΝΙΤΡΟ» τον είχε προλάβει από το
’98, όταν τον ανακήρυξε ως «τον άνθρωπο της χρονιάς».

Τότε, ο κ. Σημίτης εξέφραζε ορισμένες «αιρετικές» απόψεις: «Την ιστορία δεν
την γράφουν μόνον οι ηγέτες, την ιστορία την γράφουν κι αυτοί που
συμπορεύονται». «Δεν μ’ αρέσει το μπλα-μπλα». «Να πολιτεύομαι στα 80 μου;
Σίγουρα όχι, πρέπει με κάθε θυσία να αποφεύγουμε τη γεροντοκρατία». «Δύο
θητείες μού αρκούν».

Σήμερα, είναι πιο προσεκτικός στις εκφράσεις του και πιο επίμονος στις θέσεις
του, ότι «μια μίζερη Ελλάδα που ακολουθεί, που δεν μπορεί, έχει παραστάσεις
μεγαλείου για μικροπράγματα». Αντιθέτως, διακηρύσσει, ότι «η Ελλάδα πρέπει να
είναι ισχυρή, για να την υπολογίζουν».

Όση ώρα συζητάς μαζί του ­ αν μάλιστα τον πετύχεις να μην είναι κουμπωμένος ­
δίνει την εντύπωση ενός ανθρώπου που δεν κρατάει κακίες, που δεν είναι
εμπαθής, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι παλιοί του σύντροφοι, ότι χαμογελάει,
χωρίς περιορισμούς…

Τι του καταμαρτυρούν

Ωστόσο, ορισμένοι τού καταμαρτυρούν ότι δεν αντιμετώπισε με μεγαλοθυμία τους
αντιπάλους του, ακόμα κι αυτούς που του ασκούν απλώς κριτική. Αναφέρουν
μάλιστα ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι όταν προ ημερών δύο παλιά και
κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος και ο Αναστάσιος
Πεπονής, παρουσίασαν σε πολύ μεγάλες συγκεντρώσεις τα βιβλία τους, δεν
παραβρέθηκε ούτε ο ίδιος ούτε η σύζυγός του Δάφνη.

Προσθέτουν ταυτόχρονα ότι η σύζυγος του Πρωθυπουργού πήγε στην παρουσίαση
βιβλίου του οικογενειακού φίλου, αναπληρωτή υπουργού, Χρήστου Ροκόφυλλου.

«Δεν το πήραμε είδηση, ότι έγιναν τέτοιες παρουσιάσεις. Δεν υπάρχει κανένας
άλλος λόγος. Αυτό τον καιρό λόγω των εκλογών υπάρχει φόρτος εργασίας.

Κάποιος δεν θα είδε τις προσκλήσεις. Δεν υπήρξε σκοπιμότητα», είναι η…
αφοπλιστική απάντηση που έδωσε συνεργάτης του Πρωθυπουργού όταν του τέθηκε το
σχετικό ερώτημα.

Τον καιρό αυτό ο Πρωθυπουργός ετοιμάζεται για την περιοδεία του σε διάφορες
πόλεις της Ελλάδας. Η σύζυγός του Δάφνη θα είναι συμπαραστάτρια και
συνταξιδιώτισσα.

Τα δύο του κορίτσια

Κώστας – Δάφνη. Ένα ζευγάρι με μακρά και ανέφελη ιστορία

Τα παιδιά, τα δύο κορίτσια του κ. Σημίτη, η Φιόνα και η Μαριλένα, έχουν τις
δικές τους ασχολίες. «Ξέρεις, τα παιδιά μου έχουν τη δική τους πορεία. Ποτέ
δεν θέλησαν να αναμειχθούν ή να παίξουν ρόλο. Αποφεύγουν τον φακό της
τηλεόρασης και προτιμούν να κάνουν τη δική τους καριέρα. Δεν είναι ότι
φοβούνται μην ακουστεί ότι ανακατεύονται. Ήταν πάντα έτσι, από βαθιά
πεποίθηση, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας». Το ίδιο αθόρυβη ήταν και η
γιαγιά τους η Φανή Σημίτη, με μεγάλη δράση στον χώρο της Αριστεράς και μάλιστα
στα δύσκολα, στα πέτρινα χρόνια. Αν και ο Πρωθυπουργός δεν χάνει ευκαιρία να
πει έναν καλό λόγο για τον πατέρα του και να τον ξεχωρίζει.

Άλλωστε, εκείνος τού μιλούσε, όπως θυμάται, συχνά για «συνέπεια», «σοβαρότητα»
και «καθήκον». Κι «αυτό με καθόρισε αποφασιστικά», λέει. «Θα ‘θελα αυτή η
σοβαρότητα να καλύπτει όλη την πολιτική μας ζωή. Δεν μπορεί η πολιτική να
ασκείται με ροζ κασέτες. Και χρειάζεται όλοι να δίνουμε έναν αγώνα γι’ αυτό»,
υπογραμμίζει.

Οι φίλοι του Κώστα Σημίτη λένε ότι «μπορείς να στηρίζεσαι πάνω του». Οι
«εχθροί» του τον κατηγορούν για «δεξιά πολιτική» και «υπάκουο πρωθυπουργό
στους Αμερικανούς».

«Είμαι αριστερός»

Παλιές εποχές. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει στα δεξιά του τον Κώστα Σημίτη και αριστερά του τον Γιάννη Αλευρά

Ποια είναι η αλήθεια για τον… εσωστρεφή ­ έτσι χαρακτήρισε τον εαυτό του
στον Antenna ­ Πρωθυπουργό;

Ο ίδιος λέει «είμαι αριστερός». Στενός συνεργάτης του σημειώνει: «Εγώ ξέρω ένα
πράγμα. Ο άνθρωπος αυτός έχει ένα καημό. Θέλει η προσπάθειά του να πιάσει
τόπο. Και ξέρεις, η ζωή τα φέρνει περίεργα.

Είχε, μόλις, ανακοινώσει ο Σημίτης τα 13 μέτρα για την ανάπτυξη της χώρας και
δύο μέρες μετά έγιναν οι σεισμοί. Βεβαίως, το ότι διαχειρίσθηκε πολύ καλά, την
κρίση αυτό βγήκε σε καλό συνολικά για την κυβέρνηση». Κι αν μέσα στον
προεκλογικό αγώνα του σκάσει άλλη μια βόμβα στα Βαλκάνια;

«Μα και σε μια τέτοια περίπτωση ο Σημίτης θα διαχειριζόταν την κρίση καλύτερα,
όχι μόνον προς όφελος του ελληνικού λαού, αλλά και προς όφελος συνολικά της
ειρήνης στα Βαλκάνια».

Νοικοκύρης

Ορισμένοι τον κατηγόρησαν ότι είναι απλά ένας… νοικοκύρης. Η πληροφορία αυτή
έφτασε στα αυτιά του. Δεν έδειξε να ενοχλείται. «Γιατί;», είπε. «Είναι μικρή
υπόθεση να νοικοκυρέψεις τη χώρα σου; Δεν καταλαβαίνω γιατί το λένε ειρωνικά»,
σχολίασε.

Το ’83 όταν είχε την προεδρία της ΕΟΚ η Ελλάδα, ο κ. Σημίτης είχε προεδρεύσει
της Συνόδου των Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας. Και κατέπληξε όλους γιατί
καταπιάστηκε με το θέμα της… μοιρασιάς της Βόρειας Θάλασσας.

Ορισμένοι τον είπαν… τρελό. Αλλά η… μοιρασιά ήταν τόσο δίκαιη που όρθιοι
οι συνάδελφοί του τον χειροκροτούσαν επί ώρα.

Ποιός το έμαθε τότε στην Ελλάδα; Σχεδόν κανείς. Και φτάνει αυτό για να γίνει
Πρωθυπουργός;

«Δεν ξέρω πώς θα κριθώ στο τέλος. Αλλά αν έχουμε αφήσει έργο πίσω μας για την
Ελλάδα και τον ελληνικό λαό, αυτό για μένα αρκεί. Θέλω να ταξιδεύεις στο
εξωτερικό και να λένε με σοβαρότητα «αυτός είναι από την Ελλάδα».

Ισχυρή Ελλάδα

Βεβαίως, υπάρχουν τα κοινωνικά στρώματα που είναι στριμωγμένα οικονομικά. Μια
σοσιαλιστική κυβέρνηση πρέπει πρωτίστως να ασχοληθεί μαζί τους.

Έπειτα, υπάρχουν τα ανοιχτά εθνικά θέματα. Οι ανησυχίες που εκφράζουν πολλές
πλευρές είναι έντονες. Ορισμένοι λένε ότι οι συμβιβασμοί του Πρωθυπουργού
έχουν οδηγήσει τη χώρα σε εξάρτηση όχι μόνον από τις ΗΠΑ, αλλά ακόμα και από
την Τουρκία. Και υποστηρίζουν ότι στο τέλος ο Κώστας Σημίτης στα εθνικά
ζητήματα θα κριθεί από την Ιστορία. Ποια Ελλάδα παρέλαβε και ποια Ελλάδα
άφησε….

«Τίποτα δεν μπορεί ομως να γίνει χωρίς ισχυρή Ελλάδα», τονίζει, «και πρέπει να
το παραδεχθείτε. Δεν υπάρχει μέλλον αν η χώρα δεν γίνει ισχυρή, αν δεν είναι
στην πρώτη σειρά των ανεπτυγμένων χωρών του κόσμου, αν δεν μας υπολογίζουν».

Οι εκλογές πλησιάζουν.

Και φυσικά πολλά θα μεσολαβήσουν έως την ημέρα της κάλπης. Ασφαλώς αυτό που θα
μετρήσει θα είναι το αποτέλεσμα.

Κι αυτό το γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα ο καθηγητής Κώστας Σημίτης. Οι
εξετάσεις των εκλογών βγάζουν και… κυβέρνηση και… πρωθυπουργό.