Η στάχτη των ηφαιστείων φέρνει δροσιά

Το σκοτεινό και κρύο καλοκαίρι του 1816, στις όχθες της Λίμνης της Γενεύης,
γεννήθηκε ο Φρανκενστάιν. Πρώτα στη φαντασία της Μαίρης Σέλεϊ και έπειτα στο
χαρτί. Κάτι που δύσκολα θα συνέβαινε αν δεν είχαν εκραγεί… δύο ηφαίστεια
στην Ασία: το Μαγιόν και το Ταμπόρα.

Στις 24 Φεβρουαρίου, 184 χρόνια μετά τη «χρονιά χωρίς καλοκαίρι», το Μαγιόν
ξαναχτύπησε.

Και μπορεί αυτήν τη φορά η έκρηξή του να μην είναι τόσο ισχυρή όπως τότε, αλλά
δεν αποκλείεται να προκαλέσει και πάλι δροσιά τους καλοκαιρινούς μήνες στην
Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.

Οι απανωτές εκρήξεις ηφαιστείων που σημειώνονται τις τελευταίες εβδομάδες σε
όλο τον πλανήτη παρακολουθούνται στενά από τους επιστήμονες.

Η Αίτνα στη Σικελία, το Όρος Χέκλα στην Ισλανδία, το Πακάγια στη Γουατεμάλα
και το Μαγιόν στις Φιλιππίνες, όλα έβγαλαν… τα σωθικά τους στη φόρα τις
τελευταίες εβδομάδες.

Στάχτη, λάβα, αέρια, ηφαιστειακή σκόνη και εντυπωσιακά πυροτεχνήματα έχουν
προκαλέσει την εκκένωση δεκάδων χιλιάδων κατοίκων στις περιοχές γύρω τους με
λίγα ευτυχώς θύματα.

Περιμένουν και άλλες

Η δραστηριότητά τους όμως δεν έχει τελειώσει ακόμα. Οι επιστήμονες περιμένουν
και άλλες εκρήξεις, ιδίως στις Φιλιππίνες.

Εκεί, ένα από τα ενεργότερα ηφαίστεια της χώρας, το Μαγιόν, που εκρήγνυται
κατά μέσον όρο κάθε 10 χρόνια, συνεχίζει να εκτοξεύει πυκνά σύννεφα στάχτης
στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, τη στρατόσφαιρα. Μέχρι τώρα, έχουν
φθάσει σε ύψος 13 χιλιομέτρων.

Σύμφωνα με τον κ. Χρήστο Ζερεφό, διευθυντή στο Εργαστήριο Φυσικής της
Ατμόσφαιρας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η δραστηριότητα αυτή
μπορεί να αλλάξει το κλίμα του πλανήτη, μειώνοντας τις θερμοκρασίες σε όλη τη
Γη. Πρόκειται βέβαια για βραχυπρόθεσμες αλλαγές, που μπορεί να διαρκέσουν
μέχρι ένα χρόνο.

Σημαντικότερες επιπτώσεις, όμως, μπορεί να υπάρξουν στο προστατευτικό στρώμα
του όζοντος στην ατμόσφαιρα.

Αιτία η στάχτη

Οι εκρήξεις του ηφαιστείου, στέλνοντας στάχτη στην ατμόσφαιρα, δημιουργούν ένα
στρώμα που μπλοκάρει ένα μέρος των ακτίνων του Ηλίου, μειώνοντας έτσι τη
θερμότητα και προκαλώντας πτώση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης.

Οι επιστήμονες εκτιμούν πτώση μικρότερη του ενός βαθμού Κελσίου σε όλο τον
πλανήτη, που μπορεί να γίνει αισθητή σε δύο με τρεις μήνες.

«Μπορεί να φαίνονται λίγα ορισμένα δέκατα ενός βαθμού, αλλά μην ξεχνάτε ότι
όταν μιλάμε για παγκόσμια υπερθέρμανση του πλανήτη, εννοούμε πως η θερμοκρασία
αυξάνεται μόνο κατά 0,7 βαθμούς», εξηγεί η Ζαν Παλουτίκοφ, κλιματολόγος στην
Αγγλία.

Πιο σύντομα στην Ασία

Στις περιοχές της Ασίας, κοντά στο ηφαίστειο, όπου το σύννεφο στάχτης φθάνει
γρηγορότερα, η θερμοκρασία θα πέσει πιο σύντομα.

Το ποιες περιοχές θα επηρεαστούν πρώτα, εξαρτάται από την κατεύθυνση των
ανέμων που θα μεταφέρουν το στρώμα της ηφαιστειακής στάχτης.

Κάτι αντίστοιχο είχε προκληθεί από την έκρηξη του ηφαιστείου Πινατούμπο, πάλι
στις Φιλιππίνες, το 1991.

Εκείνη τη χρονιά, οι παγκόσμιες θερμοκρασίες ήταν χαμηλότερες από την
προηγουμένη σε όλη τη Γη. Το Πινατούμπο είχε εκτοξεύσει στάχτη σε ύψος 20
χιλιομέτρων στην ατμόσφαιρα.

Με το Λα Νίνια

Ο μετεωρολόγος Πίτερ Σκόλεφιλντ, από το Πρόγραμμα για το Παγκόσμιο Κλίμα του
ΟΗΕ, τονίζει ότι ίσως το Μαγιόν να μην έχει ακόμα σημαντικές επιπτώσεις, όμως
«θα αλλάξει σημαντικά το παγκόσμιο κλίμα» για λίγο καιρό.

Και οι αλλαγές θα ενισχυθούν ακόμα περισσότερο, σε συνδυασμό με το
καταστροφικό φαινόμενο Λα Νίνια, που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, έχοντας
προκαλέσει τις πλημμύρες στη Μοζαμβίκη.

Το καλοκαίρι του 1816, λοιπόν, το κρύο και η συννεφιά παντού στην Ευρώπη, λόγω
των ηφαιστειακών εκρήξεων, είχαν καταστρέψει τις καλλιέργειες και είχαν
εγκλωβίσει τρεις διάσημους εκπροσώπους του ρομαντικού κινήματος, τον Πέρσι
Σέλεϊ, τη σύζυγό του Μαίρη Σέλεϊ και τον Λόρδο Βύρωνα, σε ένα σπίτι στις όχθες
της Λίμνης της Γενεύης. Για να περάσει η ώρα, ο Βύρων πρότεινε ένα διαγωνισμό
γραπτών ιστοριών με φαντάσματα.

Οι δύο ποιητές εγκατέλειψαν γρήγορα την προσπάθεια, η Μαίρη όμως επέμεινε,
δίνοντας πνοή στον Φρανκενστάιν, που χρωστάει τη γέννησή του, εμμέσως πλην
σαφώς, στα ηφαίστεια της Ινδονησίας και των Φιλιππίνων…