Πρoσβάλλουν τον Έλληνα ασθενή τα νοσοκομεία – αχούρια

Παραπήγματα, προκάτ κατασκευές και κτίρια των αρχών του αιώνα, στα οποία
δεν μπορούν να εκτελούνται ιατρικές πράξεις, προσβάλλουν τον Έλληνα ασθενή και
αποτελούν ένα μεγάλο μέρος των νοσοκομείων της Αθήνας.

Κωνσταντίνος Δημόπουλος. Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών υπογραμμίζει ότι πολλά νοσοκομεία της Αθήνας χρειάζονται ανανέωση και αποσυμφόρηση

Στριμωγμένα τα περισσότερα μέσα στην «καρδιά» της πρωτεύουσας ­ και κυρίως
στον άξονα Βασ. Σοφίας-Κηφισίας ­ ασφυκτιούν, επιζούν προσωρινά με «ενέσεις»
επισκευών, προσπαθούν να κρύψουν ανεπιτυχώς τα «μπαλώματά» τους και πορεύονται
όπως-όπως μέσα στους αναστεναγμούς αρρώστων, γιατρών και νοσηλευτών. Στενοί
χώροι, μισογκρεμισμένοι τοίχοι, απομακρυσμένα το ένα από το άλλο κτίρια,
λαβύρινθος προορισμών για τον δυστυχή ασθενή που χάνεται…

Σχέδια μετακινήσεων αυτών των νοσοκομείων εξαγγέλλονται από καιρού εις καιρόν
μέσα στα τελευταία είκοσι χρόνια, χωρίς τελικά να πραγματοποιούνται. ‘Ηδη από
τη δεκαετία του 1980, για παράδειγμα, συζητείται η μεταφορά του Νοσοκομείου
Ελπίς στο άδειο νοσοκομείο των Εργατών Θαλάσσης, στην Πεντέλη. Παραμένει,
όμως, και λειτουργεί ακόμα στους μουσειακούς χώρους του πίσω από τη Λεωφόρο
Αλεξάνδρας.

Ασκληπιείο Βούλας, Σπηλιοπούλειο «Αγία Ελένη», Σωτηρία, Δρομοκαΐτειο, Ελπίς ­
αυτά που χρήζουν επειγόντως μετακινήσεως ή κατεδαφίσεως. Τα πανεπιστημιακά
νοσοκομεία Αλεξάνδρα, Αιγινήτειο, Αρεταίειο και Λαϊκό, ακολουθούν.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγητής Ουρολογίας του Πανεπιστημίου
Αθηνών κ. Κ. Δημόπουλος είναι κατηγορηματικός: «Τα νοσοκομεία της Αθήνας είναι
από κτιριακή και λειτουργική άποψη απαράδεκτα. Χρειάζονται αποσυμφόρηση και
ανανέωση. Το Αλεξάνδρα, το Αρεταίειο και το Αιγινήτειο έχουν μπροστά
νεοκλασικά κτίρια και από πίσω παραπήγματα και προκάτ κατασκευές. Εκεί
γίνονται εξετάσεις και επεμβάσεις, σε χώρους όπου δεν είναι δυνατό να γίνονται
ιατρικές πράξεις. Δεν κτίστηκαν για νοσοκομεία, αλλά για άλλες χρήσεις, όπως
για Οίκους αδελφών. Στο Λαϊκό Νοσοκομείο υπάρχουν 6 πανεπιστημιακές κλινικές
με… ένα κανονικό δωμάτιο!».

Η κακή κτιριακή υποδομή και το υποβαθμισμένο περιβάλλον διαταράσσει και τις
σχέσεις των αρρώστων με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. «Ο παλιός και
κακός ξενοδοχειακός εξοπλισμός αποτελεί το μόνο σημείο στο οποίο υπερτερεί ο
ιδιωτικός τομέας υγείας σε σχέση με τον δημόσιο», τονίζει ο πρόεδρος της
Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδος και χειρουργός-διευθυντής
του ΕΣΥ κ. Β. Λαοπόδης. «Δημιουργεί τρομακτικά προβλήματα στη δουλειά των
γιατρών και επεμβαίνει αρνητικά στη νοσηλεία. Επιπλέον, διαταράσσει και
δημιουργεί ένταση στις σχέσεις αρρώστων και προσωπικού».

Βασίλης Λαοπόδης. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών τονίζει ότι τα παλιά κτίρια δυσκολεύουν τη νοσηλεία

Ο κ. Δημόπουλος προτείνει την ανέγερση ενός πανεπιστημιακού νοσοκομείου για τη
ΒΑ Αττική. «Τα περισσότερα παλιά νοσοκομεία βρίσκονται στη Β. Σοφίας και
πρέπει να μεταφερθούν προ τα έξω. Το πρώτο βήμα έγινε με το Πανεπιστημιακό
Νοσοκομείο Χαϊδαρίου, στο οποίο θα στεγασθούν ορισμένες κλινικές του
Ιπποκρατείου και το οποίο θα καλύπτει τη Δυτική Αττική. Πρέπει να γίνει, όμως,
ανάλογο νοσοκομείο για τη Βορειοανατολική Αττική, στο οποίο να μετακινηθούν οι
υπόλοιπες πανεπιστημιακές κλινικές. Αυτό θα μπορούσε να γίνει σε χώρο που
υπάρχει κοντά στην Πανεπιστημιούπολη».

Ο κ. Λαοπόδης «ακτινογραφεί» εν συντομία τις επείγουσες προτεραιότητες:
«Χρειάζονται νέες νοσοκομειακές υποδομές σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ στην
περιφέρεια έχουν καλυφθεί αυτές οι ανάγκες με τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία. Το
Ασκληπείο Βούλας είναι διεσπαρμένο σε περίπτερα. Πρέπει να γίνει ένα
καινούργιο, ενιαίο, νοσοκομείο.

Το ίδιο και το Σωτηρία. Το Ελπίς χρειάζεται ριζικές παρεμβάσεις ­ να βρεθεί
ύστερα από διάλογο ο χώρος όπου θα μπορούσε να μεταστεγασθεί. Το Ιπποκράτειο
πρέπει να αποκτήσει νέα κτιριακή υποδομή. Και τα νοσοκομεία Δυτικής Αττικής
και Αγίων Αναργύρων, τα οποία υπέστησαν ζημιές από τους σεισμούς, πρέπει να
μεταφερθούν στο νέο νοσοκομείο Χαϊδαρίου».

Κτίρια «πληγωμένα» και προπολεμικά στο Ασκληπιείο της Βούλας

Η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά. Και η συντήρηση του κτιρίου;

Άλλα είναι μικρά και άλλα μεγάλα. Τα περισσότερα είναι «πληγωμένα» από τις
δεκαετίες που έχουν περάσει από πάνω τους και από τους σεισμούς. Μερικά
«μαρτυρούν» την ηλικία τους ­ δεν έχει παρά να διαβάσει κανείς τις μαρμάρινες
επιγραφές που συνήθως βρίσκονται δίπλα στις πολυκαιρισμένες πόρτες. Στις αρχές
του 2000, το Ασκληπιείο Βούλας μοιάζει βγαλμένο από άλλες εποχές,
προπολεμικές…

Ο ήλιος έχει ανέβει για τα καλά όταν μαζί με τον Βασίλη, τον οδηγό,
διαβαίνουμε την πλαϊνή είσοδο του Ασκληπιείου Βούλας. Είναι Πέμπτη, 24
Φεβρουαρίου και η… περιοδεία μου στα νοσοκομεία της Αττικής μόλις αρχίζει.

Τα τρία πρώτα κτίρια που συναντώ, μοιάζουν να θέλουν να διαψεύσουν όσους
μιλούν για «το αχούρι το Ασκληπιείο». Το Αθανασάκειο και το Νεφρολογικό είναι
αξιοπρεπή. Λίγο πιο πέρα, εργάτες ανακαινίζουν ένα άλλο κτίριο ­ το «Ειρήνης».
Αρχίζω να αναρωτιέμαι τι κάνω εδώ…

Το πόσο βιάστηκα να βγάλω συμπέρασμα το συνειδητοποιώ αμέσως. Το επόμενο
κτήριο είναι ό,τι ακριβώς έχω ακούσει. Ένα μακρύ, προπολεμικό οίκημα, με
ξεφτισμένους, γεμάτους «μπαλώματα» τοίχους και «γερασμένα» μεγάλα παράθυρα.
Ψηλά στη στέγη ανεμίζουν κάτι πανιά ­ κάποιος φαίνεται έχει απλώσει την
μπουγάδα του. Κοιτάζω την ταμπέλα πάνω από την είσοδο. «Πριγκιπίσσης
Αικατερίνης Α’, Β’, Γ’ », διαβάζω. Αλλά δεν μπαίνω μέσα. Αυτό θα γίνει
αργότερα.

«Πληγωμένοι» τοίχοι

Συνεχίζουμε την πορεία μας. Περνάμε το «Ρείπιον-Ρακτιβάνειον», ένα κτίριο που
στεγάζει, μεταξύ των άλλων, το ουρολογικό τμήμα του νοσοκομείου. «Τι Ρείπιον,
ερείπιον έπρεπε να λέγεται», σκέπτομαι βλέποντας τα παμπάλαια παράθυρα και
τους «πληγωμένους» τοίχους. Λίγα μέτρα πιο πέρα, δεσπόζουν μισοσαπισμένα
καλούπια για μπετόν, πνιγμένα μέσα σε ξερά χορτάρια (αργότερα έμαθα ότι πριν
από χρόνια είχε αρχίσει η ανέγερση ενός ψυχιατρικού τμήματος, αλλά διεκόπη και
τα καλούπια έμειναν).

Στο ακροτελεύτιο τμήμα του Ασκληπιείου παρατηρώ ένα τεράστιο, οβάλ, σιδερένιο
αντικείμενο (τελικά απεδείχθη ότι ήταν πεταμένος κλίβανος) και ένα
μισοερειπωμένο κτίριο που στην σκουριασμένη του ταμπέλα γράφει «Ιματιοθήκη».
Κάνουμε τη στροφή και συνεχίζουμε. Από τα μάτια μας περνούν διάφορα κτίρια ­
ως επί το πλείστον… αρχαία, χαμηλοτάβανα, με «ρημαγμένους» τοίχους,
«λιωμένα» σκαλοπάτια, άθλια παράθυρα και κακοσυντηρημένες στέγες. Σε πολλά
δεσπόζουν οι «σταυροί» της πολεοδομίας ­ ενθύμιο από τον σεισμό της 7ης
Σεπτεμβρίου, δίχως άλλο.

Στα Επείγοντα

Ζητάω από τον Βασίλη να σταματήσει έξω από το ΤΕΠ ­ το Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών που στεγάζεται στο ταλαιπωρημένο, όπως τα άλλα, Κεντρικό Κτίριο.
Σε μια γωνιά, μία ομάδα εργαζομένων συζητά σε έντονο ύφος, που υποδηλώνει
εκνευρισμό. «Καλημέρα, κάνω ρεπορτάζ. Συμβαίνει κάτι;», ρωτώ έναν από αυτούς.
«Μας κόβουν το υπηρεσιακό από την Ομόνοια», είναι η ξερή απάντηση. «Δεν έχουν,
λέει, κονδύλι στον προϋπολογισμό», πετάγεται μια νοσηλεύτρια. «Βλέπεις πού
είναι το νοσοκομείο. Πώς θα ερχόμαστε;».

Μπαίνω στο ΤΕΠ. Στην «υποδοχή» κάθονται τρεις εργαζόμενες, οι οποίες με
κοιτάζουν καθώς προχωρώ. Το φως λιγοστεύει. Μια πρόχειρη ματιά γύρω
αποκαλύπτει ότι δεν υπάρχουν παράθυρα, διότι βρίσκομαι στο κέντρο του κτιρίου.

Η είσοδος προϊδεάζει τους ασθενείς και τους επισκέπτες για το τι θα αντικρύσουν μόλις διαβούν το κατώφλι του Ασκληπιείου Βούλας

Με ρεσεψιόν

Πίσω από τη ρεσεψιόν βλέπω ένα μπάνιο-κουζίνα μες στη μέση. Νιπτήρας κουζίνας,
ψύκτης και νιπτήρας μπάνιου στη σειρά, με δυο τοιχάκια δεξιά κι αριστερά.
«Συγγνώμη, αυτά έχουν λόγο υπάρξεως;», ρωτάω μια διερχόμενη κυρία. «Μπα, δεν
λειτουργούν, τα έχω δοκιμάσει», μου απαντά δίχως να σταματήσει. Συνεχίζω την
πορεία μου, κοιτάζοντας γύρω γύρω. Δύο γιατροί βάζουν σε ένα δωματιάκι ένα
φορείο. Λίγο πιο κάτω, μια κυρία στηρίζει μια γριούλα που σέρνει με κόπο τα
βήματά της. Λιγοστός ο κόσμος που περιμένει έξω από τις πόρτες (μπορεί να
φταίει το ότι σήμερα έχουν στάση εργασίας οι γιατροί). Λιγοστές έως ανύπαρκτες
οι καρέκλες για τους ασθενείς. Λιγοστός και ο φωτισμός ­ μόνο το αχνό φως από
τις λάμπες «σπάει» το σκοτάδι.

Φθάνω σ’ έναν τοίχο. Μπροστά του ένα φορείο, παραφορτωμένο με πράσινους
σάκους. Στο πάτωμα και άλλοι πράσινοι σάκοι που κλείνουν σχεδόν τον διάδρομο.
Παραδίπλα ένα ασανσέρ εμφανέστατα χαλασμένο (είναι ανοικτό και βλέπω τον
μηχανισμό, που κανονικά είναι πάνω από την καμπίνα). Κοιτάζω δεξιά. «Μονάδα
Εντατικής Θεραπείας», διαβάζω. Κτυπάω το κουδούνι και αμέσως μου ανοίγουν. Η
Μονάδα είναι καινούργια. «Έλα μέσα», μου φωνάζει από την άλλη άκρη ο Χάρης
Ζαχαρόγιαννης, πρώην πρόεδρος της ΕΙΝΑΠ. «Οι ασθενείς δεν κινδυνεύουν. Είναι
όλοι διασωληνωμένοι».

Πηγαίνουμε στο γραφείο του διευθυντή του, του Αλέξανδρου Αναστασάκη. Κάθομαι.
«Ωραία είστε εδώ», λέω. Ο κ. Αναστασάκης με λοξοκοιτά. «Σκάμε από την
πολυτέλεια. Ας μη φωνάζαμε εμείς και θα έβλεπες πού θα βρισκόταν ακόμα η
Μονάδα». Τους αφηγούμαι όσα είδα γύρω γύρω. «Τίποτα δεν είδες», μου απαντά ο
Χάρης. «Μέσα είναι τα αληθινά προβλήματα. Πάμε να στα δείξω».

Χωρίς ασανσέρ

Βγαίνουμε από τη Μονάδα και βρισκόμαστε πάλι στα ΤΕΠ. Του δείχνω τους
πράσινους σάκους. «Στο πάτωμα είναι τα βρώμικα ρούχα από το χειρουργείο στον
τέταρτο και στο ράντζο τα καθαρά». «Γιατί δεν τα ανεβάζετε πάνω;», έρχεται
εύκολα η επόμενη ερώτηση. «Με τα πόδια; Το ασανσέρ του χειρουργείου και αυτό
των επιβατών είναι χαλασμένα μία εβδομάδα τώρα. Χθες ακυρώσαμε την εφημερία,
γιατί δεν υπήρχε τρόπος να ανέβουν τα φορεία πάνω. Και θα αναβληθούν και
χειρουργεία, γιατί αν ο άρρωστος χρειασθεί ΜΕΘ θα πρέπει να κατέβει το φορείο
από τη σκάλα».

Με ξεναγεί στο ΤΕΠ. Στη μία πλευρά το χειρουργικό και το ορθοπεδικό ιατρείο,
με τα εννέα κρεβάτια. Στην άλλη, το κοινό παθολογικό και καρδιολογικό τμήμα,
με τα πέντε κρεβάτια. Σύνολο 14 κρεβάτια για μερικές εκατοντάδες ασθενείς, οι
οποίοι έρχονται απ’ όλη τη Νότια Αθήνα και τα νησιά κάθε φορά που το
νοσοκομείο εφημερεύει. Στον απέναντι τοίχο, η πόρτα της αιμοδοσίας και της
τράπεζας ιστικών μοσχευμάτων. «Εδώ θα γίνονταν τα χειρουργεία των επειγόντων
περιστατικών, αλλά τα σχέδια άλλαξαν στην πορεία», λέει με νόημα ο Χάρης.

Μπαίνουμε στο ακτινολογικό. Τέσσερις, πέντε πόρτες γύρω, οι τρεις οδηγούν στα
μικρά δωμάτια με τα ισάριθμα μηχανήματα. Στο πάτωμα πεταμένα καλώδια, σε μια
γωνία μια καρέκλα, απέναντι πολλά σιδερένια κουτιά συνθέτουν μια ντουλάπα για
τους φακέλους των ασθενών, πιο πριν ένα δωμάτιο-αχούρι για εμφανιστήριο, σε
μια πλευρά ένα πολυκαιρισμένο γραφείο… «Αυτό είναι όλο;», ρωτάω. «Αυτό. Και
δεν ξέρω αν λειτουργούν και όλα τα μηχανήματα. Χαλάνε συνέχεια»…

Εγκαταλελειμμένα τα νέα χειρουργεία

Πριν από τρία χρόνια τέλειωσαν τα νέα χειρουργεία του Ασκληπιείου Βούλας, σύμφωνα με τους γιατρούς. Μπάζα, σκουπίδια και σακούλες εξακολουθούν να δεσπόζουν στον πρώτο όροφο του κεντρικού κτιρίου

Ανασαίνω ελεύθερα βγαίνοντας έξω, στο ημίφως των ΤΕΠ. Ανεβαίνουμε από τη σκάλα
στον πρώτο όροφο. Δεξιά το καρδιολογικό, αριστερά μπάζα. «Τα νέα χειρουργεία»,
λέει ο… ξεναγός μου. «Έχουν τελειώσει εδώ και τρία χρόνια. Ήθελαν να κάνουν
την 1η του Μάρτη τα εγκαίνια, αλλά ανακάλυψαν ότι δεν έχει προβλεφθεί χώρος
ανανήψεως των ασθενών και τώρα ψάχνουν να δουν πού θα τον δημιουργήσουν».
Συνεχίζω, περνάω από κάτι καλώδια, σακούλες και σκουπίδια. Άδειος ο χώρος.
«Έτοιμα χειρουργεία; Πού είναι ο εξοπλισμός;» ρωτάω. «Δεν τον έχουν αγοράσει
όλο», έρχεται η αποστομωτική απάντηση.

Αποφασίζω να αλλάξω κτίριο. Θέλω να δω το «Αικατερίνης». Βγαίνω από το ΤΕΠ.
Μπροστά μου ένα κτίριο πλινθόκτιστο, με πεσμένους σοβάδες και ρωγμές από τους
σεισμούς. «Κτίριο Εργαστηριακού Τομέα. Μικροβιολογικό, Βιοχημικό,
Αιματολογικό», γράφει η ταμπέλα του. Μπαίνω μέσα. Στενός ο διάδρομος, διάφορα
ντουλάπια τον στενεύουν ακόμα περισσότερο. Πόρτες δεξιά κι αριστερά. Γραφεία,
ξύλινοι πάγκοι, μπουκαλάκια, δοκιμαστικοί σωλήνες, μηχανήματα… Όλα
πολυκαιρισμένα, βγαλμένα από ταινίες του ’60. Ανοίγω μια σιδερένια πόρτα,
βρίσκομαι στην πίσω πλευρά, αριστερά μου κούτες. «Καινούργια μηχανήματα είναι.
Δεν τα έβαλαν ακόμα μέσα. Δεν έχουν χώρο», με ενημερώνει ο Χάρης. Κοιτάζω το
κτίριο. Μια μαρμάρινη επιγραφή με πληροφορεί ότι κτίσθηκε το 1938…

Άλλο κτίριο, άλλη πόρτα… Επιτέλους, το «Αικατερίνης». Ο τοίχος δεξιά μου
μοιάζει να μην τελειώνει, κάπου-κάπου έχει βαθουλώματα, μέσα τους στοιβαγμένα
κουτιά. Συνεχίζω, κάποια στιγμή ο τοίχος δεξιά χάνεται, βλέπω κάτι σαν χολ και
στο κέντρο μια σιδερένια, κλειστή πόρτα ­ η κεντρική είσοδος. Την πλησιάζω.
Κοιτάζω δεξιά, ένας μακρύς διάδρομος, παράλληλος με τον προηγούμενο,
τέσσερα-πέντε κρεβάτια στη σειρά, μετά τοίχος, και πάλι κρεβάτια, και πάλι
τοίχος… Όλη η «φάτσα» αυτού του διαδρόμου παράθυρα – από κάτω τους πλαστικές
καρέκλες όρθιες στον τοίχο, ενδιάμεσα τραπεζάκια, απέναντί τους τα κρεβάτια
των ασθενών. «Από δω περνάνε όλοι για να πάνε μέσα;» ρωτάω μια ηλικιωμένη
γυναίκα. «Από δω, παιδάκι μου, όλα συνεχόμενα είναι, ό,τι κι αν κάνεις εσύ το
ακούνε δίπλα. Κι εμείς συνέχεια εδώ, νύχτα-μέρα, ποιος θα φροντίσει τον
άρρωστο; Δημοσιογράφος είσαι; Γράψε κάτι. Έχει “πλακωθεί” η ψυχή μας εδώ
μέσα». Επιστρέφω στον Χάρη. «Θυμίζει παλιές ταινίες με τον Ερυθρό Σταυρό», του
λέω. «Μα είναι του Ερυθρού Σταυρού, το υπουργείο πληρώνει ενοίκιο», μου
εξηγεί.

Βγαίνουμε έξω. Κι άλλα «πληγωμένα» κτίρια. Γυρνάμε προς τα κάτω. Τακτικά
Εξωτερικά Ιατρεία, Παρασκευοπούλειο… Κτίρια πλινθόκτιστα, «χαμένοι» σοβάδες,
σκασμένες μπογιές, σκουριασμένα σίδερα…

Αποχαιρετώ τον Χάρη. Συνεχίζω μόνη. Στ’ αριστερά της κεντρικής εισόδου
δεσπόζει ένα κτίριο με κεραμίδια. Πλησιάζω, είναι το κτίριο της διοίκησης.

Πίσω τα ΤΕΠ, δεξιά μια ταμπέλα με ενημερώνει προς τα πού είναι το
«Αικατερίνης», το «Ειρήνης» και τα άλλα κτίρια. «Μήπως ξέρετε προς τα πού
είναι η Μονάδα Εντατικής Θεραπείας;» ρωτάω (με πονηρό σκοπό) μια επισκέπτρια.
«Δεν ξέρεις σε ποιο κτίριο είναι; Δεν θα τη βρεις. Ρώτα έναν γιατρό. Εδώ μόνο
αν ξέρεις το όνομα του κτιρίου πας, ειδάλλως ψάχνεις»…