Τέτοια καταστροφή δεν ξανάγινε…

Το δάσος Haye στη Γαλλία μετά τον τυφώνα

Η εικόνα μοιάζει με αποκαλυπτικό όραμα από κάποιον τρομερό πυρηνικό χειμώνα.
Επικρατεί μια απόκοσμη σιωπή. Η μεγάλη σφαγή έχει συντελεστεί και απέμεινε
μόνο ό,τι βρίσκεται σωριασμένο στο έδαφος.

Όσο μακριά μπορεί να δει το μάτι, τα δέντρα κείτονται τσακισμένα. Τα κλαδιά
και οι κορμοί τους είναι σκορπισμένα πάνω στο χιόνι, σαν σκελετοί γιγάντων.

Βγαλμένα από τις ρίζες τους και ριγμένα κάτω… αυτά είναι τα θύματα των
ισχυρών ­ σαν σε τυφώνα ­ ανέμων που χτύπησαν τη Γαλλία. Συνολικά στη χώρα
υπολογίζεται ότι 360 εκατομμύρια δέντρα έχουν πέσει. Δύο άγριες νύχτες ήταν
αρκετές για να φέρουν την καταστροφή. Σε ορισμένα σημεία, μάλιστα, θα
χρειαστεί να περάσουν 200 χρόνια για να αποκατασταθούν οι ζημιές στο
οικοσύστημα.

Η φυσική δόξα που οι Γάλλοι θεωρούσαν δεδομένη, όπως και οι Βρετανοί, έσβησε
από την ιστορία. Ένα ολόκληρο έθνος αντιμετωπίζει τώρα το γεγονός της
εξαφάνισης της κληρονομιάς του.

«Ουρλιαχτά» πριονιών

Σήμερα, περίπου πέντε εβδομάδες από την καταστροφή που συντελέστηκε εκείνη τη
δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων του 1999, το «ουρλιαχτό» των πριονιών
ακούγεται παντού. Οι ξυλοκόποι είναι τόσο λίγοι που έχουν έρθει ενισχύσεις από
τη Σουηδία και τον Καναδά, ενώ υπάρχει έλλειψη στις μεγάλες μηχανές.

Τα τεράστια δάση της Γαλλίας έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη καταστροφή που έχει
ποτέ καταγραφεί. Θα χρειαστούν τουλάχιστον άλλα δύο χρόνια για να αρχίσει η
ανανέωση, ένας αιώνας για να δημιουργηθεί μια εικόνα ότι τα πράγματα
επέστρεψαν στο φυσιολογικό τους.

Το κόστος; Ο πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν έχει ανακοινώσει άμεση χορήγηση
βοήθειας περίπου 160 εκατομμυρίων στερλινών και 1,2 εκατ. στερλίνες σε φθηνά
δάνεια.

Όμως, ο ιδιωτικός τομέας ­ που κατέχει τα δύο τρίτα των δασοτόπων της χώρας ­
εκτιμά ότι οι απώλειες φθάνουν τα 3 δισεκατομμύρια στερλίνες.

Έκκληση της Μπε Μπε

Περίπου έξι δέντρα για κάθε άτομο στη χώρα ­ ο πληθυσμός της Γαλλίας ανέρχεται
στα 59 εκατομμύρια ­ έχουν χαθεί.

Περίπου το 80% της εθνικής δασώδους έκτασης έχει επηρεαστεί. Αυτά τα
στατιστικά στοιχεία κάνουν τη μεγάλη καταιγίδα της Βρετανίας, τον Οκτώβριο του
1987, να φαίνεται στ’ αλήθεια ασήμαντη. Ήταν η χειρότερη φυσική καταστροφή της
χώρας εδώ και 300 χρόνια, όμως έριξε κάτω περίπου 15 εκατομμύρια δέντρα.

«Πρόκειται για μια χωρίς προηγούμενο οικονομική καταστροφή», δήλωσε ο Μισέλ
Νεβό, γενικός γραμματέας της Εθνικής Ένωσης Δασικής Περιουσίας.

Η καταιγίδα κατέστρεψε τεράστιες εκτάσεις βιοτόπων, όπου ζούσαν διάφορα είδη
ζώων ­ από αγριόχοιροι μέχρι σκίουροι και πουλιά ­ τα οποία οδηγήθηκαν σε
ανοιχτές περιοχές, εκεί ακριβώς που τα περιμένουν οι κυνηγοί. Η Μπριζίτ
Μπαρντό έκανε έκκληση να κλείσει η κυνηγετική περίοδος και να σταματήσει αυτή
η «σφαγή», όμως κανείς δεν φαίνεται να άκουσε.

Κοσμική κατάρα

Πορευόμενοι προς το τέλος μιας εποχής ολέθρου ­ εκτεταμένες πλημμύρες τον
Νοέμβριο στον Νότο, η πετρελαιοκηλίδα από το τάνκερ Έρικα στις ακτές της
Βρετάνης τον Δεκέμβριο ­ οι Γάλλοι έχουν κάθε δικαίωμα να νιώθουν σαν να έχει
πέσει πάνω τους μια κοσμική κατάρα.

Τα πεσμένα δέντρα, ίσως ακόμη περισσότερο από τις ανθρώπινες απώλειες, τα
βουτηγμένα στο πετρέλαιο θαλασσοπούλια και τα κατεστραμμένα κτίρια,
συμβολίζουν τη δυστυχία του έθνους.

Τα δάση έχουν το δικό τους σημείο αναφοράς στη φαντασία των Γάλλων. Σε μια
χώρα μεγαλύτερη κατά τέσσερις φορές από τη Βρετανία, όμως με τον ίδιο
πληθυσμό, είχαν άφθονο χώρο για να αναπτυχθούν. Η δασική περιοχή που καλύπτει
τη Γαλλία διπλασιάστηκε τα τελευταία 200 χρόνια στα 15 εκατομμύρια εκτάρια,
φέρνοντας τη χώρα στην τρίτη θέση στην Ευρώπη, μετά τη Σουηδία και τη
Φινλανδία. Μερικοί ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι υπερβολικά όλα αυτά, όμως
για τον απλό πολίτη τα δέντρα συμβολίζουν την ανάπτυξη, τη σταθερότητα και την
ευημερία. Τα δάση δίνουν ζωή και οξυγόνο, ένα μέρος να αποδράσεις από τον
δύσκολο κόσμο της πόλης.

Παράλληλα, είναι και πολύ επικερδή. Μόνο τα μανιτάρια αποφέρουν ένα
δισεκατομμύριο γαλλικά φράγκα τον χρόνο, ενώ οι σχετικές με το ξύλο
βιομηχανίες, όπως η κατασκευή χαρτιού, κάνουν τζίρο που υπολογίζεται στα 43,5
δισεκατομμύρια στερλίνες και απασχολούν μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Πολλοί από
αυτούς τους εργαζομένους απειλούνται τώρα με ανεργία.

Θλίψη στις Βερσαλλίες

Ίσως πάνω από όλα, τα δέντρα είναι ουσιαστικό τμήμα της γαλλικής κληρονομιάς.
Οι κηπουροί των Βερσαλλιών ήταν περίλυποι όταν είδαν τα δέντρα που είχε
φυτέψει η Μαρία Αντουανέτα να πέφτουν. Το παλάτι, που έχασε περί τα 10.000
δέντρα, άνοιξε ξανά το περασμένο Σαββατοκύριακο και πλήθος κόσμου συνέρευσε
για να δει τις απογυμνωμένες εκτάσεις καθώς και το αγρόκτημα της βασίλισσας
χωρίς τις κλαίουσες ιτιές. «Θα χρειαστούν 200 χρόνια για να ανακτήσει αυτή η
περιοχή την όψη που είχε πριν», δήλωσε με θλίψη ο προϊστάμενος κηπουρός.

Το αρχικό σχέδιο, παρ’ όλα αυτά, υπαγόρευε την αντικατάσταση των φυτών αυτών
κάθε 20 χρόνια. Όμως, όταν φυτεύεται ένα δέντρο, βγάζει ρίζες που φτάνουν ως
την καρδιά μας. Μεγάλη ευθύνη για την καταστροφή που συντελέστηκε αναλογεί
στην «επιθετική πολιτική που εφαρμόστηκε στα δάση» στα μεταπολεμικά χρόνια,
όταν τεράστιες εκτάσεις καλλιεργήθηκαν με ένα μόνο είδος δέντρου, προκειμένου
να επιτευχθεί ταχεία ανάπτυξη. «Το μεγάλο μάθημα που πήραμε είναι ότι τα δάση
με διάφορα είδη δέντρων άντεξαν περισσότερο», δήλωσε ο ειδικός Μαρκ Βερντιέ.
«Αυτά που φιλοξενούσαν μόνο ένα είδος, έπεσαν σαν τραπουλόχαρτα».