[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat) δημοσίευσε πρόσφατα
στοιχεία για τη δημογραφική κατάσταση στις χώρες – μέλη της Ε.Ε. Τα στοιχεία
αυτά δείχνουν ότι η Ένωση είχε το 1999 τη χαμηλότερη αύξηση πληθυσμού από το
1945, μόνο 266.000 άτομα από γεννήσεις. Όμως 717.000 μετανάστες προστέθηκαν
στους κατοίκους της Ένωσης αυξάνοντας έτσι τον συνολικό πληθυσμό της στα 376,4
εκατομμύρια. Η μικρή αυτή πληθυσμιακή αύξηση μέσω γεννήσεων σημαίνει ότι ο
πληθυσμός της Ένωσης γηράσκει ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται ο μέσος όρος διαβίωσης
και παραμένει σταθερός ο δείκτης θνησιμότητας.

Από τις χώρες της Ε.Ε., η Ιρλανδία εξακολουθεί να έχει τον υψηλότερο δείκτη
γεννήσεων (14,3 γεννήσεις ανά 1.000 άτομα), ενώ η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από
τον μέσο όρο της Ένωσης (9,9 γεννήσεις έναντι 10,6 του μέσου όρου). Η ραγδαία
γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης έχει σημαντικές οικονομικές, κοινωνικές και
πολιτικές συνέπειες. Η γήρανση απειλεί πρώτα απ’ όλα το κοινωνικό πρότυπο της
Ευρώπης και ειδικότερα το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης. Το
1960 υπήρχαν 7 εργαζόμενοι για κάθε συνταξιούχο άνω των 60 ετών στις
αναπτυγμένες χώρες. Το 1999 υπήρχαν μόνο 4,5 εργαζόμενοι και το 2030 εκτιμάται
ότι θα υπάρχουν μόνο 2,5 εργαζόμενοι.

Η εξέλιξη αυτή απαιτεί δραστική προσαρμογή του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου
προκειμένου να εξασφαλισθεί η επιβίωσή του, προσαρμογή που είναι όμως δύσκολη
λόγω των αναπόφευκτων πολιτικών αντιδράσεων αλλά και παραγόντων άλλων, όπως
π.χ. της παγκοσμιοποίησης. Η γήρανση έχει όμως και πολιτικές συνέπειες σε ό,τι
αφορά ειδικότερα την πολιτική και κοινωνική μορφοποίηση και εκλογική
συμπεριφορά στις χώρες – μέλη της Ε.Ε. Πολιτικά κόμματα, ομάδες πίεσης,
εκλογικές στρατηγικές και διαδικασίες εκτιμάται ότι θα επηρεασθούν σημαντικά
από την αλλοίωση της ηλικιακής σύνθεσης των κοινωνιών. Φυσικά δεν θα πρέπει να
παραβλεφθούν οι ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες του φαινομένου. Ακόμη το
φαινόμενο της γήρανσης θα έχει επιπτώσεις στη διεθνή θέση της Ε.Ε. Το γεγονός
ότι ο πληθυσμός της Ένωσης παραμένει στάσιμος και γηράσκων, ενώ ο συνολικός
πληθυσμός της υφηλίου αυξάνεται ραγδαία, δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.