Τα 10 βήματα της τεχνολογίας που μας απλούστευσαν τη ζωή

Η ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ ανθρώπων και μηχανών απαιτεί διαυγή
επικοινωνία. Τα καλύτερα συστήματα μεταφέρουν πληροφορίες με τέτοια ευκολία
και κομψότητα, ώστε σπανίως αναλογιζόμαστε για τις δυνατότητες που μας δίνουν
­ τα όρια χάνονται και γινόμαστε ένα με την τεχνολογία μας. Ας δούμε ποια
θεωρήθηκαν τα πιο σημαντικά τεχνολογικά βήματα, που έχουν άμεση σχέση με τη
λειτουργία της κοινωνίας μας, τα τελευταία 100 χρόνια. Η επιλογή έγινε από
τους ειδικούς του περιοδικού «Technology Review».

1. Μεγάφωνο

Ο ποιητής των αρχών του αιώνα Κ. Τσέστερτον είπε κάποτε: «Η στιγμή του αιώνα
που δεν είχε μείνει τίποτα σημαντικό να πούμε χαρακτηρίστηκε από την εφεύρεση
του μεγαφώνου». Η εφεύρεση αυτή μας επιτρέπει να ακούμε μια όπερα του Βάγκνερ
ή τον αγαπημένο μας λαϊκό τραγουδιστή ενώ κάνουμε μπάνιο, οδηγούμε το
αυτοκίνητό μας ή κάνουμε πεζοπορία στο δάσος. Μπορούμε να ακούσουμε τις
ηλεκτρονικά διατηρημένες φωνές ανθρώπων που έχουν πεθάνει πριν από πολύ καιρό,
καθώς και ένα σύμπαν ήχων που δεν υπάρχουν στη φύση. Στο σινεμά, τα μεγάφωνα
μας περικυκλώνουν μεταφέροντάς μας με τον ήχο στην απόλυτη ψευδαίσθηση. Από
τους μεγάλους πολιτικούς έως τους δημοφιλείς τραγουδιστές, όλες οι
χαρισματικές προσωπικότητες του αιώνα έφθασαν δίπλα μας μέσω των μεγαφώνων.

2. Τηλέφωνο με πληκτρολόγιο

Η αμερικανική εταιρεία ΑΤ&Τ παρουσίασε το τηλέφωνο με πληκτρολόγιο τον
Νοέμβριο του 1963. Όλοι όσοι το δοκίμασαν, το προτιμούν από το παλιό τηλέφωνο
με το στρογγυλό καντράν. Οι επιστήμονες έκαναν επί πολλούς μήνες δοκιμές για
το ποια είναι η καλύτερη διαρρύθμιση των πλήκτρων για τους καταναλωτές.
Δοκίμασαν 16 διαφορετικούς τρόπους, μεταξύ των οποίων σταυρούς και κυκλικές
διαρρυθμίσεις. Έλαβαν επίσης υπόψη τους το μέγεθος και την απόσταση μεταξύ των
πλήκτρων, το πόσο μαλακά πρέπει να είναι όταν πατιούνται, καθώς και την
απόστασή τους από την επιφάνεια του τηλεφώνου.

3. Τιμόνι

Τα πρώτα αυτοκίνητα είχαν πηδάλια. Ήταν αποτελεσματικά, αλλά μετέφεραν τις
δονήσεις από τους πρωτόγονους δρόμους στο χέρι του οδηγού, κάνοντας έτσι την
οδήγηση μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Όταν οι μηχανές μεταφέρθηκαν στο μπροστινό
μέρος του αυτοκινήτου, το μεγάλο βάρος έκανε τα πηδάλια δύσχρηστα. Το τιμόνι
συνδυάζει ένα σύστημα ταχυτήτων μεταξύ του οδηγού και των τροχών του
αυτοκινήτου, προσφέροντας ένα μηχανικό πλεονέκτημα και απομονώνοντάς τον από
τις δονήσεις. Το καλό τιμόνι κατορθώνει να δώσει στον οδηγό ένα αίσθημα
εγγύτητας με τον δρόμο. Ένα απρόβλεπτο πρόβλημα με το τιμόνι ήταν το γεγονός
ότι καθώς τα αυτοκίνητα έγιναν γρηγορότερα, στα ατυχήματα πολλές φορές
προκαλούνταν τραυματισμοί του οδηγού από αυτά. Στη δεκαετία του ’50
αναπτύχθηκαν μοντέλα αυτοκινήτων χωρίς τιμόνια ­ όμως, το κοινό έμεινε
αδιάφορο. Ένα αυτοκίνητο δεν είναι αυτοκίνητο χωρίς τιμόνι.

4. Κάρτες με μαγνητική ταινία

Οι μηχανές μάς ανοίγουν την πόρτα, μας δίνουν χρήματα και μας κάνουν πίστωση.
Για να επιτευχθούν αυτά, διαβάζουν έναν ειδικό κωδικό που βρίσκεται σε μια
μαγνητική ταινία σε μια πλαστική κάρτα. Άλλωστε, τώρα πια όταν χάνουμε το
πορτοφόλι μας η μεγαλύτερη αγωνία μας δεν είναι για τα μετρητά, αλλά για τις
κάρτες που θα επιτρέψουν σε κάποιον άλλο να χρησιμοποιήσει τα δικά μας
προνόμια. Ο καταναλωτισμός γνώρισε νέα πεδία δόξης λαμπρά με τη χρήση των
καρτών αυτών, όπως όμως και η βιομηχανία των πληροφοριών καθώς οι εγγραφές των
αγορών μας αποκαλύπτουν πολλά προσωπικά στοιχεία, χωρίς συνήθως να το σκεπτόμαστε.

5. Φωτεινοί σηματοδότες

Όταν ο Αμερικανός επιχειρηματίας Γκάρετ Μόργκαν εφηύρε τον φωτεινό σηματοδότη
το 1923, τα τρένα χρησιμοποιούσαν ήδη αυτόματα φωτεινά σήματα. Όμως τα τρένα
είχαν καθορισμένα δρομολόγια και βρισκόταν ένα κάθε φορά πάνω στις ράγες. Οι
φωτεινοί σηματοδότες για τα αυτοκίνητα έχουν ένα εντελώς διαφορετικό καθήκον
και συνήθως είναι πιο σημαντικό να μας λένε να σταματήσουμε απ’ ό,τι να
προχωρήσουμε. Και αυτό μάλλον το παίρνουμε προσωπικά. Όπως λέει ο ειδικός Λέον
Τζέιμς, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης, συνδέουμε τον
αυτοσεβασμό μας με το γκάζι και το φρένο. «Εάν δείτε ένα φανάρι να γίνεται
κίτρινο, πρέπει να επιταχύνετε. Εάν πρέπει να σταματήσετε επειδή το φανάρι
γίνεται κόκκινο αισθάνεστε μειωμένοι». Ο καθηγητής Τζέιμς χαρακτηρίζει τις
διασταυρώσεις ως «ψυχοδυναμικές ζώνες». Ζώνες που βρίσκονται υπό την κυριαρχία
τού υπερεγώ.

Ορισμένα νέα είδη φωτεινών σηματοδοτών μπορούν να πάρουν φωτογραφίες των
αριθμών κυκλοφορίας αυτοκινήτων που περνάνε με κόκκινο, ενώ άλλα δείχνουν
στους οδηγούς την ταχύτητά τους. Ο χώρος γύρω από έναν φωτεινό σηματοδότη,
στον οποίο σταματάνε χιλιάδες αυτοκίνητα καθημερινά, λέει ο καθηγητής, είναι
ένα από τα σημαντικότερα σημεία επικοινωνίας των πόλεων σήμερα.

6. Τηλεκοντρόλ

Η καθολική επιθυμία να αποφύγουμε τις διαφημίσεις της τηλεόρασης ήταν η
κινητήρια δύναμη πίσω από την ανάπτυξη του τηλεκοντρόλ ­ περισσότερο απ’ όλους
εκείνος που μισούσε τα διαφημιστικά διαλείμματα ήταν ο πρόεδρος της εταιρείας
Ζενίθ. Έτσι η εταιρεία του έφτιαξε το πρώτο τηλεκοντρόλ το 1950, που ήταν
συνδεδεμένο με τη μικρή οθόνη με ένα καλώδιο. Το πρώτο ασύρματο τηλεκοντρόλ
κατασκευάσθηκε από την ίδια εταιρεία, πέντε χρόνια αργότερα. Σήμερα, σχεδόν
έχουν καταργηθεί οι τηλεοράσεις που δεν διαθέτουν τηλεκοντρόλ.

7. Καθοδικός σωλήνας

Ο καθοδικός σωλήνας έκανε την πρώτη του εμφάνιση το 1897 σε έναν παλμογράφο,
που έφτιαξε ο Γερμανός επιστήμονας Κάρι Φέρντιναντ Μπράουν. Η εξέλιξή του ήταν
φυσικά η τηλεόραση, η οποία εμφανίστηκε στη δεκαετία του 1920, αν και
χρειάστηκε έναν αιώνα για να απλωθεί σε όλο τον πλανήτη. «Η τηλεόραση είναι η
βασική ασχολία της ζωής πολλών ανθρώπων στα δυτικά βιομηχανικά κράτη»,
υποστηρίζει ο Τζέρι Μάντερ, συγγραφέας του βιβλίου «Τέσσερα επιχειρήματα για
την εξαφάνιση της τηλεόρασης». Αυτό ίσως είναι υπερβολικό, αλλά πολλοί λαοί ­
μεταξύ των οποίων και οι Έλληνες ­ περνούν πολλές ώρες καθημερινά μπροστά στη
μικρή οθόνη.

8. Η χρήση υγρών κρυστάλλων

Η τηλεόραση και οι οθόνες των υπολογιστών μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες
οπτικών πληροφοριών. Βρίσκονται όμως σε μεγάλα κουτιά, κυρίως γιατί αρχικά
απαιτούσαν καθοδικούς σωλήνες. Η χρήση υγρών κρυστάλλων σε ηλεκτρονικές
εφαρμογές επέτρεψε σε αυτές τις μηχανές να γίνουν πιο μικρές και εύχρηστες.
Παρ’ ότι οι υγροί κρύσταλλοι ανακαλύφθηκαν το 1888, δεν γνώρισαν ευρεία χρήση
παρά μόνο το 1971 και μια δεκαετία αργότερα εμφανίστηκαν οι φορητοί κομπιούτερ
και οι μικροσκοπικές τηλεοράσεις.

9. Το «ποντίκι»

«Όταν άρχισα να ασχολούμαι με το ποντίκι, πολλοί λίγοι έπαιρναν στα σοβαρά το
γεγονός ότι στο μέλλον οι άνθρωποι θα θέλουν να δουλεύουν συνεχώς με
κομπιούτερ», λέει ο Ντάγκλας Ένγκελμπαρτ, που εφηύρε το ποντίκι στη δεκαετία
του 1960. Η εφεύρεσή του μας επέτρεψε να βλέπουμε τα περιεχόμενα του
υπολογιστή. Πριν, για να δουλέψουμε σε κάποιο φάκελο, έπρεπε να θυμόμαστε το
όνομά του και το πού βρίσκεται. Οι ειδικοί θεωρούν ότι η εφεύρεση του
Ένγκελμπαρτ «ήταν ίσως η πιο σημαντική για τη διάδοση της ψηφιακής τεχνολογίας
από οποιαδήποτε άλλη».

10. Κωδικός προΪόντων

Οι μικρές γραμμές στο πίσω μέρος των προϊόντων επιτρέπουν κατ’ αρχήν τη
γρήγορη καταμέτρηση των αγαθών που αγοράζουμε στο σούπερ μάρκετ με τα λιγότερα
δυνατά λάθη. Όμως αυτό είναι η πρώτη χρήση των αποκωδικοποιητών που
λειτουργούν με λέιζερ. Μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε τι προϊόντα πωλούνται,
πότε και με τι συνδυασμούς, φτιάχνοντας ένα ξεχωριστό σύμπαν που έχει να κάνει
με εμάς, τις αγορές μας και το τι αυτές αντιπροσωπεύουν.

1972 Ο πρόεδρος Νίξον πραγματοποιεί ιστορική επίσκεψη στο Πεκίνο και
συναντάται με τον Μάο. Ο Νίξον υπογράφει με τους Σοβιετικούς συμφωνία
περιορισμού των εξοπλισμών. Λίγον καιρό μετά, 5 άνδρες συλλαμβάνονται με την
κατηγορία ότι διέρρηξαν το εκτελεστικό γραφείο της Δημοκρατικής Γενικής
Επιτροπής, στο κτίριο Ουότεργκεϊτ της Ουάσιγκτον. Στις εκλογές του Νοεμβρίου ο
Ρίτσαρντ Νίξον επανεκλέγεται.

* Η γερμανική αστυνομία συλλαμβάνει τα ηγετικά στελέχη της ομάδας Μπάαντερ –
Μάινχοφ. Παλαιστίνιοι αντάρτες του «Μαύρου Σεπτέμβρη» σκορπούν τον θάνατο στην
Ολυμπιάδα του Μονάχου.

* Ο Σαντάτ διατάζει την άμεση αποχώρηση των Σοβιετικών συμβούλων από την Αίγυπτο.

Χένρι Κίσινγκερ

1973 Τον Ιανουάριο λαμβάνεται η απόφαση για κατάπαυση του πυρός στο
Βιετνάμ και ύστερα από μία δεκαετία οι Αμερικανοί στρατιώτες αποσύρονται. Το
σκάνδαλο Ουότεργκεϊτ φαίνεται να αγγίζει τον Ρίτσαρντ Νίξον. Τον Αύγουστο
αναλαμβάνει υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ ο Χένρι Κίσινγκερ. Τον Οκτώβριο
παραιτείται ο αντιπρόεδρος Σπύρος Άγκνιου και τον διαδέχεται ο Τζέραλντ Φορντ.

* Στις 11 Σεπτεμβρίου ο στρατός της Χιλής, με επικεφαλής τον στρατηγό
Αουγκούστο Πινοσέτ, ανατρέπει τον πρόεδρο Σαλβαντόρ Αλιέντε, ο οποίος
αυτοκτονεί με το όπλο που του είχε χαρίσει ο Φιντέλ Κάστρο.

* Την ημέρα της γιορτής του Γιομ Κιπούρ, Αίγυπτος και Συρία επιτίθενται στο
Ισραήλ, το οποίο στην αντεπίθεση καταλαμβάνει τα υψώματα του Γκολάν. Ο Περόν
επανεκλέγεται πρόεδρος της Αργεντινής και ορίζει αντιπρόεδρο τη δεύτερη σύζυγό Ιζαμπέλα.

* Πεθαίνουν ο Ισπανός ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο και ο Αμερικανός δραματουργός
Νόελ Κάουαρντ.

1974 Τον Ιούνιο η Τουρκία εισβάλλει στην Κύπρο.

Τον Αύγουστο ο Ρίτσαρντ Νίξον, λόγω του σκανδάλου Ουότεργκεϊτ γίνεται ο πρώτος
πρόεδρος των ΗΠΑ που παραιτείται. Καθήκοντα προέδρου αναλαμβάνει ο Τζέραλντ Φορντ.

* Στρατιωτικό πραξικόπημα ανατρέπει τον πρωθυπουργό Μαρτσέλο Καετάνο στην
Πορτογαλία. Επιτυγχάνεται συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου, όμως συνεχίζουν
να μαίνονται οι μάχες στα υψώματα του Γκολάν.

* Στο Βρετανία το Εργατικό Κόμμα σχηματίζει κυβέρνηση υπό τον Χάρολντ Ουίλσον.
Πεθαίνει ο Γάλλος πρόεδρος Ζωρζ Πομπιντού, εκλέγεται νέος πρόεδρος ο Ζισκάρ
ντ’ Εσταίν, ενώ στη Γερμανία παραιτείται ο καγκελάριος Βίλλυ Μπραντ, λόγω του
σκανδάλου Γκιγιόμ.

* Η Μοζαμβίκη κερδίζει την ανεξαρτησία της. Στην Αιθιοπία εκθρονίζεται ο Χαϊλέ Σελασιέ.

1975 Τον Αύγουστο, 35 κράτη της Ευρώπης και της Νόρειας Αμερικής
υπογράφουν τις συμφωνίες του Ελσίνκι.

Μάργκαρετ Θάτσερ

* Ο Χουάν Κάρλος ντε Μπορμπόν ανακηρύσσεται βασιλιάς δύο μέρες μετά τον θάνατο
του στρατηγού Φράνκο. Η Μάργκαρετ Θάτσερ γίνεται η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται
αρχηγός των Συντηρητικών στη Βρετανία. Στον Λίβανο ξεσπά εμφύλιος. Οι
Μαροκινοί προσπαθούν να καταλάβουν τη Σαχάρα από τους Ισπανούς.

* Τον Απρίλιο η σημαία των Βιετκόγκ κυματίζει στη Σαϊγκόν απ’ όπου έχουν
εξαναγκαστεί σε υποχώρηση οι Αμερικανοί στρατιώτες. Τον Ιούνιο επαναλειτουργεί
ύστερα από οκτώ χρόνια η διώρυγα του Σουέζ

* Στα ανάκτορά του, στο Ριάντ, δολοφονείται ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας
Φεϋζάλ. Πεθαίνει ο ηγέτης της εθνικιστικής Κίνας Τσανγκ Κάι Σεκ.

* Το αμερικανικό διαστημόπλοιο «Απόλλων» και το σοβιετικό «Σογιούζ»
συναντώνται στο Διάστημα.

ΑΝΑΠΑΝΤΗΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΧΙΤΛΕΡ

Η απόλυτη προσωποποίηση του κακού

«Εάν ο Χίτλερ είχε εισβάλει στην Κόλαση, θα έκανα τουλάχιστον μια θετική
αναφορά στον διάβολο», είχε πει ο Ουίνστον Τσώρτσιλ για τον αρχηγό του Γ’
Ράιχ. Ο Αδόλφος Χίτλερ έγινε η απόλυτη προσωποποίηση του κακού στον 20ό αιώνα.

Γεννημένος τον Απρίλιο του 1889 στο Μπράουναου της Αυστρίας, ήταν γιος ενός
τελωνειακού υπαλλήλου, που αρχικά ονομαζόταν Σίκλγκρουμπερ. Παρακολούθησε μια
σχολή καλών τεχνών στο Μόναχο, αλλά δεν έγινε δεκτός στην Ακαδημία της
Βιέννης, όπου έμεινε από το 1904 έως το 1913 κάνοντας διάφορες δουλειές. Το
1914 υπηρέτησε σ’ ένα βαυαρικό σύνταγμα, έγινε δεκανέας και πληγώθηκε στην
τελευταία φάση του πολέμου. Το 1919 έγινε μέλος ενός μικρού πολιτικού
κόμματος, το οποίο ένα χρόνο αργότερα μετονόμασε σε Εθνικό Σοσιαλιστικό
Γερμανικό Εργατικό Κόμμα. Το 1923 με άλλες ακροδεξιές ομάδες προσπάθησε να
ανατρέψει τη βαυαρική κυβέρνηση, αλλά φυλακίσθηκε επί 9 μήνες. Στη διάρκεια
της φυλάκισής του έγραψε το «Mein Kampf» (Ο Αγών μου) ως πολιτική διαθήκη προς
τον Ρούντολφ Ες.

Αδόλφος Χίτλερ

Στη δεκαετία του ’20 κατόρθωσε να αυξήσει σημαντικά τη δύναμη του κόμματός του
και παρ’ ότι απέτυχε στις προεδρικές εκλογές του 1932 αναδείχθηκε σε
καγκελάριο το 1933. Τότε ανέστειλε το Σύνταγμα, περιόρισε την αντιπολίτευση
και με αφορμή τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ διέταξε τη δολοφονία των αντιπάλων
του και εδραίωσε την παρουσία του ναζιστικού κόμματος στην εξουσία. Αυτή ήταν
η αρχή του Τρίτου Ράιχ, που ο Χίτλερ προέβλεψε ότι θα διαρκέσει 1.000 χρόνια.

Και όμως περισσότερο από τις απαντήσεις, οι ερωτήσεις για το φαινόμενο Χίτλερ
είναι πιο σημαντικές. Πώς μπόρεσε αυτός ο ασταθής ψυχολογικά άνθρωπος να
κινητοποιήσει εκατομμύρια Γερμανών σχεδόν μέχρι το τέλος του πολέμου; Θα είχε
έρθει στην εξουσία εάν η Γερμανία δεν είχε περάσει μια σειρά οικονομικών
κρίσεων; Ποια ήταν τα στοιχεία τού χαρακτήρα του που έκαναν σχεδόν όλους τους
συνομιλητές του να καταλήγουν στο συμπέρασμα πως ήταν μια ξεχωριστή προσωπικότητα;

Παραβιάζοντας τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, που περιόριζε τον αριθμό των Γερμανών
στρατιωτών στους 100.000, ξεκίνησε ένα τεράστιο πρόγραμμα επανεξοπλισμού της
Γερμανίας, με στόχο αυτήν τη φορά τη «Μεγάλη Γερμανία». Η ναζιστική εισβολή
στην Πολωνία σήμανε την αρχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στη διάρκεια του
οποίου έχασαν τη ζωή τους περισσότερα από 50 εκατομμύρια άνθρωποι ­ μεταξύ των
οποίων και 6 εκατομμύρια Εβραίοι. Μετά τις αρχικές νίκες, άρχισε να αγνοεί τις
προειδοποιήσεις των στρατιωτικών του, με αποτέλεσμα το 1942 μετά τις ήττες στο
Ελ Αλαμέιν και το Στάλινγκραντ να αλλάξει ο ρους του πολέμου.

Όταν οι Σύμμαχοι εισέβαλαν στην Γερμανία, κλείστηκε στο μπούνκερ του κάτω από
την καγκελαρία και έγραψε έναν λίβελλο εναντίον του γερμανικού λαού, που δεν
μπόρεσε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του. Καθώς οι Ρώσοι στρατιώτες απείχαν
μόνο μερικές εκατοντάδες μέτρα παντρεύτηκε την Εύα Μπράουν και κατόπιν,
σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, αυτοκτόνησαν.