Αποζημίωση σε επιζώντες καταναγκαστικών έργων

Με δέκα δισεκατομμύρια μάρκα θα αποζημιώσουν οι Γερμανοί αυτούς που
υποχρεώθηκαν στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου να προσφέρουν
καταναγκαστική εργασία στη Γερμανία.

Απάνθρωπες συνθήκες. Κρατούμενοι στρατοπέδων συγκέντρωσης και ξένοι πολίτες υποχρεώθηκαν σε καταναγκαστική εργασία από τους ναζί. Η φωτογραφία είναι από πολεμική βιομηχανία κοντά στο Νταχάου

Έπειτα από σκληρές διαπραγματεύσεις, που διήρκεσαν μήνες, ο επικεφαλής
διαπραγματευτής της γερμανικής κυβέρνησης, ο πρώην υπουργός Οικονομικών κόμης
Λάμπσντορφ, κατέληξε με τον Αμερικανό υφυπουργό Άιζενστατ σε συμφωνία για αυτό
το ποσό. Ο Αμερικανός υφυπουργός είχε προηγουμένως συμφωνήσει με τους
συνηγόρους των θυμάτων και τις οργανώσεις τους. Η συμφωνία αναμένεται να
επικυρωθεί επίσημα στη συνδιάσκεψη με τους δικηγόρους των θυμάτων που
διεξάγεται σήμερα στο Βερολίνο, παρουσία της Αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών
Μαντλίν Ολμπράιτ.

Η επιτυχία των διαπραγματεύσεων οφείλεται στην παρέμβαση του καγκελαρίου
Γκέρχαρντ Σρέντερ, που προσέφερε την τελευταία στιγμή ακόμα δύο δισεκατομμύρια
μάρκα από τον γερμανικό προϋπολογισμό, ανεβάζοντας το μερίδιο της
ομοσπονδιακής κυβέρνησης στο ταμείο που θα δημιουργηθεί, στα πέντε
δισεκατομμύρια μάρκα. Τα υπόλοιπα πέντε θα τα συνεισφέρουν οι μεγάλες
γερμανικές εταιρείες. Ήταν το ελάχιστο που ζητούσαν οι οργανώσεις των θυμάτων.

Υπολογίζεται ότι οι ναζί μετέφεραν με τη βία 14 εκατομμύρια ανθρώπους στη
Γερμανία και τους υποχρέωσαν να προσφέρουν καταναγκαστική εργασία στη διάρκεια
του πολέμου. Σύμφωνα με τον καθηγητή της Νεώτερης Ιστορίας στο Φράιμπουργκ,
Ούλριχ Χέρμπερτ, πρόκειται για τη μαζικότερη περίπτωση υποχρέωσης ξένων
εργατών σε καταναγκαστική εργασία στην ιστορία από την κατάργηση της δουλείας
στο τέλος του 19ου αιώνα.

Οι αποζημιώσεις δεν αφορούν τους αιχμαλώτους πολέμου που υποχρεώθηκαν σε
καταναγκαστικά έργα. Αποκλείονται επίσης κατά κανόνα εκείνοι που υποχρεώθηκαν
να προσφέρουν καταναγκαστική εργασία στη γερμανική γεωργία. Από αυτούς που
έχουν δικαίωμα στις αποζημιώσεις, και που στην πλειοψηφία τους είχαν
υποχρεωθεί να προσφέρουν καταναγκαστική εργασία στη γερμανική βιομηχανία,
υπολογίζεται ότι ακόμα 300.000 βρίσκονται στη ζωή.

Το νομοσχέδιο που ετοιμάζει η γερμανική κυβέρνηση προβλέπει ότι οι εργάτες στα
στρατόπεδα συγκεντρώσεως, στα γκέτο και κάτω από συνθήκες παρόμοιες με εκείνες
των στρατοπέδων συγκεντρώσεως θα πάρουν μέχρι 15.000 μάρκα (περίπου 2,5
εκατομμύρια δραχμές). Εργάτες που μεταφέρθηκαν με τη βία στο γερμανικό κράτος,
στα σύνορα του 1939, και υποχρεώθηκαν να εργαστούν με τη βία τουλάχιστον δύο
μήνες, πρόκειται να πάρουν μέχρι 6.000 μάρκα (ένα εκατομμύριο δραχμές). Το
νομοσχέδιο προβλέπει επίσης την αποζημίωση εκείνων που κατασχέθηκαν οι
περιουσίες τους για ρατσιστικούς λόγους ή υπέστησαν βλάβες στην υγεία τους
λόγω της κακομεταχείρισης από τους ναζί. Υπολογίζεται ότι οι πληρωμές θα
ξεκινήσουν τον Ιούλιο.

Σκληρές διαπραγματεύσεις

Το νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη στο στόχαστρο ορισμένων Γερμανών πολιτικών αλλά
και των οργανώσεων των θυμάτων. Ο ίδιος ο Λάμπσντορφ πιστεύει ότι το
νομοσχέδιο χρήζει βελτιώσεων. Είναι σίγουρο ότι το πρόβλημα του πώς θα
κατανεμηθεί η συνολική αποζημίωση θα είναι το αντικείμενο των διαπραγματεύσεων
μεταξύ της γερμανικής κυβέρνησης και των οργανώσεων των θυμάτων τους επόμενους μήνες.

Στο κοινό ταμείο που θα δημιουργηθεί δεν πρόκειται να συνεισφέρουν όλες οι
επιχειρήσεις που εκμεταλλεύτηκαν στη διάρκεια του πολέμου την καταναγκαστική
εργασία.

Οι συλλογικές καταγγελίες στα αμερικανικά δικαστήρια έφεραν σε δύσκολη θέση
μόνον εκείνες τις μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν επιχειρηματικά συμφέροντα
στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Οι υπόλοιπες, και δεν είναι λίγες,
εξακολουθούν να αρνούνται να συνεισφέρουν έστω και ένα μάρκο. Την ίδια στάση
τηρούν και οι γερμανικές πόλεις, τα κρατίδια και οι κοινότητες, αν και ο
Σρέντερ φαίνεται να είναι αποφασισμένος να τους επιβάλει να πληρώσουν τα
επιπλέον δύο δισεκατομμύρια που υποσχέθηκε στο ταμείο. Αλλά και από την πλευρά
των θυμάτων, είναι σαφές ότι οι οργανώσεις με το ισχυρότερο λόμπι στις ΗΠΑ θα
αποσπάσουν τα περισσότερα χρήματα στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν.

Ανάμεσα στους δικηγόρους έχει ήδη ξεσπάσει η αντιπαράθεση για το πώς θα
μοιραστούν τα ποσοστά τους, που ανέρχονται στο 2% του συνολικού ποσού.