Πού ανατέλλει η χιλιετία;

Η νέα χιλιετία είναι κάτι σαν τα λεωφορεία: περιμένεις ατελείωτες ώρες για
κάποιο, και ύστερα έρχονται τρία μαζί την ίδια ώρα. Γιατί, όταν τελειώσει
αυτός ο χρόνος, θα υπάρχουν τρία μέρη σε όλο τον κόσμο, τα οποία στηριζόμενα
σε διαφορετική χρονική στιγμή θα ισχυρίζονται ότι είναι τα πρώτα που
καλωσόρισαν το έτος 2000. Και αυτό εγείρει πρόβλημα στο BBC, που
προγραμματίζει μια θεαματική τηλεοπτική μετάδοση χιλιετίας… διάρκειας 27
ωρών, από 60 έθνη τα οποία θα διώχνουν το παλιό και θα υποδέχονται το νέο έτος.

«Το κοινό του BBC1 θα έχει την πρώτη θέση στο καλύτερο θέαμα από τη Βρετανία
και όλο τον κόσμο», υπόσχεται ο Αβρίλ Μακ Ρόρι, επικεφαλής του προγράμματος
του BBC για το Γεγονός της Χιλιετίας. Όμως, δεδομένου ότι θα σημάνουν τρεις
ενάρξεις, πώς μπορούν να είναι σίγουροι ότι θα βρίσκονται στο «σωστό» σημείο;

Δεν υπάρχει συμφωνία αναφορικά με το πού και το πότε ακριβώς θα αρχίσει να
μετρά το έτος 2000.

Πρώτος διεκδικητής είναι το Γκρίνουιτς ­ εκείνο το μέρος που θέτει την ώρα για
τον υπόλοιπο κόσμο. Ως τα τέλη του 19ου αιώνα, ο κόσμος διένυε τον χρόνο του
φασαριόζικα, στηριζόμενη η κάθε πόλη στη δική της τοπική ώρα.

Η εκστρατεία για να σταθεροποιηθούν τα ρολόγια ξεκίνησε από τους αμερικανικούς
Σιδηροδρόμους, που επεδίωκαν να βγάλουν προγράμματα βολικά και σύμφωνα με
όλους. Αυτό οδήγησε στην Εθνική Συνθήκη Ώρας Σιδηροδρόμων που σταθεροποίησε τα
ρολόγια στην Αμερική το 1883. Τον επόμενο χρόνο η Διάσκεψη της Ουάσιγκτον
Πρώτη Μεσημβρινή διευκρίνισε τη γραμμή του γεωγραφικού μήκους που περνούσε από
το Γκρίνουιτς ώς πρώτη μεσημβρινή, από την οποία θα υπολογιζόταν η παγκόσμια
ώρα.

Η τελική απόφαση ανέφερε ότι «η Διάσκεψη προτείνει την υιοθέτηση μιας
παγκόσμιας ημέρας που θα είναι συμφέρουσα και δεν θα παρεμβαίνει στη χρήση της
τοπικής ή άλλης ώρας, όπου αυτό είναι επιθυμητό». Και η παγκόσμια ώρα αυτής
της παγκόσμιας ημέρας έμελλε να γίνει η ώρα Γκρίνουιτς. Με άλλα λόγια, μια νέα
μέρα αρχίζει τα μεσάνυχτα μέσης ώρας Γκρίνουιτς, εκτός και αν κάποιος άλλος
πιστεύει ότι κάποια άλλη χρονική στιγμή είναι περισσότερο βολική. Και αυτό
είναι που έχει εντείνει την κούρσα της χιλιετίας… Από το Γκρίνουιτς και για
τον μισό κόσμο υπάρχει η Διεθνής Γραμμή Ημέρας, όπου όταν «χτυπούν μεσάνυχτα»
γίνεται η αλλαγή από το χθες στο σήμερα. Έτσι, αν και η νέα χιλιετία όσον
αφορά τη διεθνή ώρα αρχίζει στο Γκρίνουιτς, σε κάθε σημείο από τη δεξιά πλευρά
της Γραμμής Ημέρας θα το γιορτάζουν 12 ώρες νωρίτερα.

Ο διεκδικητής Νο 2. Νήσος Κάρολιν, της Δημοκρατίας του Κιριμπάτι. Στις 23
Δεκεμβρίου του 1994, η Δημοκρατία του Κιριμπάτι ­ ένα σύμπλεγμα κυρίως μη
κατοικημένων νήσων στον Ειρηνικό ­ διακήρυξε ότι «με εφαρμογή από την 1η
Ιανουαρίου του 1995, όλα τα νησιά στη Γραμμή και οι Νήσοι Φοίνικος εντός της
Δημοκρατίας του Κιριμπάτι θα ταυτιστούν στην ημέρα, όπως και οι Νήσοι
Τζίλμπερτς». Με άλλα λόγια, μετέφεραν τα μισά νησιά τους υπό της Γραμμής
Ημέρας ώστε να παραμείνει διεκδικητής στον αγώνα της χιλιετίας η Νήσος
Κάρολιν. Αγνοώντας τις επικρίσεις, οι αρχές του Κιριμπάτι μετονόμασαν τη Νήσο
Κάρολιν σε Νησί Χιλιετίας. Το BBC έδωσε τις ευλογίες του, αν και η Τόνγκα
αποφάσισε να παρατείνει τη θερινή της ώρα προκειμένου να «φέρει» τη νέα
χιλιετία μία ώρα νωρίτερα. Η κόρη του Βασιλιά της Τόνγκα, που είναι παράλληλα
και υπουργός Εξωτερικών της χώρας, ανέλαβε προσωπικά την εκστρατεία να πείσει
τους επικεφαλής του προγράμματος του BBC για τη Χιλιετία, παρ’ ότι στη
συνέχεια αποδείχτηκε μάταιο. Όταν ο υπόλοιπος κόσμος γελούσε με αυτά τα
καμώματα, στη Δημοκρατία του Κιριμπάτι έφτανε ο Τζον Σίμσον του BBC, ο οποίος
θα είναι και ο μόνος δημοσιογράφος στην περιοχή.

Ο ήλιος στην Ανταρκτική

Όμως διεκδικήσεις για τις πρώτες αχτίδες υπάρχουν και άλλες περιοχές του
πλανήτη. Για παράδειγμα, ο ήλιος σε πολλά σημεία της Ανταρκτικής θα λάμπει στη
διάρκεια της νύχτας, για άλλους, της 31ης Δεκεμβρίου. Αν θέλετε να είστε από
τους πρώτους που θα απολαύσουν αυτήν τη μοναδική ανατολή, το καλύτερο σημείο
είναι μεταξύ του παγετώνα Ντιμπλ και του κόλπου Βίκτορ. Η ανατολή του ηλίου
εκεί αναμένεται 8 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα, περίπου πεντέμισι ώρες πριν οι
πρώτες ακτίνες πέσουν πάνω στον Τζον Σίμσον.

Και αν νομίζετε ότι αυτά τα ακατοίκητα μέρη μάς κοροϊδεύουν, τότε προσπαθήστε
να μεταβείτε στη νήσο Πιτ στη Νέα Ζηλανδία, όπου μπορείτε να θαυμάσετε στην
ανατολή μερικά μόνο λεπτά μετά το τηλεοπτικό συνεργείο του BBC.

Τελικά, αν τίποτε από αυτά δεν σας έχει πείσει, μπορείτε να προτιμήσετε το
τροπικό νησί Κάτσαλ στον Κόλπο της Βεγγάλης. Γιατί, η ερώτηση που ακολουθεί,
αν συνδυάζετε τη Διεθνή Ημέρα που «νομιμοποιεί» την ώρα Γκρίνουιτς με την
αίσθηση της πρώτης ανατολής, είναι η εξής: «Πού θα ανατείλει πρώτα ο ήλιος
αφού ο κόσμος περάσει στη νέα χιλιετία;». Και η απάντηση είναι Κάτσαλ, όπου ο
ήλιος θα ανατείλει μερικά δευτερόλεπτα μετά τα μεσάνυχτα ώρα Γκρίνουιτς την 1η
Ιανουαρίου 2000.