Σημείο ραντεβού για όλες τις εποχές και… όλες τις φυλές

Έλληνες και ξένοι δίνουν ραντεβού «στου Μπακάκου». Στην ένθετη φωτογραφία Η Μαριλένα από το Κιλκίς και ο Γιάννης από τα Χανιά , φοιτητές, συναντήθηκαν «στου Μπακάκου» για να ανέβουν στο Σύνταγμα για τη «δίκη» του Κλίντον

Για πολλούς είναι μία από τις πρώτες λέξεις που μαθαίνουν στα ελληνικά. Τους
είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, γιατί με αυτή τη λέξη αυτομάτως ξέρουν πού
βρίσκονται, πού θα συναντήσουν συμπατριώτες τους, και πώς θα στείλουν διάφορα
αγαθά στην οικογένεια, πίσω στην πατρίδα τους.

Λένε «Μπακάκος» και συνεννοούνται. Ακριβώς όπως τρεις – τέσσερις δεκαετίες
πριν έλεγαν την ίδια λέξη, δίνοντας τα ραντεβού τους οι άνθρωποι που έρχονταν
από κάθε πόλη της Ελλάδας για να αγοράσουν τα φάρμακα (έπειτα από την επίσκεψη
στον «καλό γιατρό» της πρωτεύουσας), να δουν τους συγγενείς ή να αναζητήσουν
εργασία. Έμαθαν το όνομα από τους συμπατριώτες τους, από τον οδηγό του
λεωφορείου που τους έφερε στην Ελλάδα ή από το γραφείο οικιακών βοηθών που θα
αναλάβει στη συνέχεια να τους εξασφαλίσει εργασία. «Στου Μπακάκου», το
ιστορικό πλέον φαρμακείο της πόλης, τα ραντεβού δίνονται στα ρωσικά, τα
ρουμανικά, τα πολωνικά, τα ουκρανικά και τα βουλγαρικά και διαρκούν λίγο:
γιατί το σημείο συνάντησης είναι η πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου, λίγα μέτρα πιο κάτω.

Για τον κ. Βαγγέλη Σολομωνίδη, ο οποίος εργάστηκε επί 45 χρόνια στο φαρμακείο
που ίδρυσε ο φαρμακοποιός Πέτρος Μπακάκος μαζί με τον χημικό Ανδρέα Σακαλή το
1917, «η ιστορία απλώς επαναλαμβάνεται με άλλους πρωταγωνιστές». Τότε, ήταν ο
σαββοπουλικός «επαρχιώτης στην Ομόνοια», που ξεχώριζε με τα ροδοκόκκινα
μάγουλα, τη διαφορετική φορεσιά, το ψάθινο καλάθι περασμένο από τον αγκώνα και
το ταγάρι σφιχτά κοντά στο σώμα, που περίμενε με ανυπομονησία στη γωνία για
τους συγγενείς και φίλους… Τώρα, είναι κυρίως γυναίκες σαράντα – πενήντα
χρόνων ή άνδρες κάθε ηλικίας, οι οποίοι δίνουν στου Μπακάκου το πρώτο
ραντεβού, για να ενταχθούν στη συνέχεια στον μικρόκοσμο των ξένων μεταναστών
που αναζητούν επίσης τις ευκαιρίες της δυτικής πρωτεύουσσας ξεκινώντας από την Ομόνοια.

Τότε, ήταν το ΚΤΕΛ στην Αγίου Κωνσταντίνου (αυτό που αργότερα μεταφέρθηκε στον
Κηφισό) το μεταφορικό μέσο που προσέγγιζε το φαρμακείο του Μπακάκου. Τώρα
είναι τα πούλμαν που ξεκινούν από την Οδησσό, τη Σόφια, το Βουκουρέστι που
καταλήγουν στην Αγίου Κωνσταντίνου, τα οποία γίνονται ο συνδετικός κρίκος με
το φαρμακείο και διαιωνίζουν μια προφορική παράδοση επτά δεκαετιών.

«Πώς ξεκίνησε; Πραγματικά μού είναι δύσκολο να σας απαντήσω, γιατί ποτέ δεν
κάναμε μια έρευνα ώστε να δούμε τους λόγους για τους οποίους έγινε σημείο
συνάντησης το φαρμακείο», παρατηρεί ο σημερινός ιδιοκτήτης κ. Δημήτρης
Μπακάκος, ανιψιός του Πέτρου Μπακάκου. Ο ίδιος δεν μπορεί να εξηγήσει για ποιο
λόγο, για παράδειγμα, «έγινε διάσημος τόπος ραντεβού του Μπακάκου» και όχι το
ξενοδοχείο “Μέγας Αλέξανδρος” ή το Θέατρο Κοτοπούλη. «Πρέπει να σημειώσουμε
βέβαια ότι το φαρμακείο, όπως και του Μαρινόπουλου, ή του Βαγενά παλαιότερα,
ήταν χώρος συνάντησης γενικότερα.

Τις εποχές όπου δεν είχαν αναπτυχθεί τα φαρμακεία όπως συμβαίνει στην εποχή
μας, έρχονταν άνθρωποι απ’ όλη την Ελλάδα στην Αθήνα για να πάνε σε κάποιο
νοσοκομείο ή να κάνουν εξετάσεις, και ήξεραν ότι στου Μπακάκου θα έβρισκαν
ό,τι χρειάζονταν στις επαρκείς ποσότητες.

Επίσης μπορούσαν να αγοράζουν όχι μόνο φάρμακα αλλά και άλλα υλικά, όπως
γάζες, επιδέσμους, θερμόμετρα.

Δεν υπήρχε η σημερινή απελευθέρωση, που μπορείς να βρεις και στο σούπερ μάρκετ
τέτοιου είδους υλικά. Ίσως έπαιξε ρόλο ακόμα και το όνομα που είναι
χαρακτηριστικό και εύκολο, δεν ξέρω».

Οι σημερινοί, «εν αναμονή» στη γωνιά του Μπακάκου, κυρίως από τις πρώην
«Ανατολικές» χώρες, μαθαίνουν το στέκι από την πατρίδα τους. Ο Βασίλης, που
πουλάει εφημερίδες και περιοδικά ακριβώς στην ίδια γωνία από το 1985, τους
βλέπει να περιμένουν κοιτάζοντας με ψυχραιμία γύρω τους, «μερικές φορές θέλουν
να πιάσουν κουβέντα ρωτώντας τι δουλειές γίνονται εδώ», ενώ άλλοι γίνονται
απαιτητικοί «αν ρωτήσουν κάτι και δεν ξέρω να τους πω». Μετά το πρώτο
ραντεβού, του Μπακάκου εξακολουθεί να είναι σημείο συνάντησης με αφορμή… μια σακούλα!

«Τις φέραμε εδώ και δύο χρόνια περίπου γιατί τις ζητούσαν επίμονα», εξηγεί ο
Χρήστος που δουλεύει στο περίπτερο επί της Αγίου Κωνσταντίνου, στην πλαϊνή
πόρτα του Μπακάκου, δείχνοντας δύο τετράγωνες, ριγέ σακούλες, ευρύχωρες,
αδιάβροχες και με φερμουάρ. Πεντακόσιες η μικρή, χίλιες η μεγάλη.

Αυτές οι πλαστικές σακούλες είναι το σήμα κατατεθέν κυρίως των Ρώσων, Ρουμάνων
και Βουλγάρων οι οποίοι «στέλνουν ρούχα ή τρόφιμα στην πατρίδα τους με τα
πούλμαν και λαμβάνουν αντιστοίχως με τις ίδιες σακούλες, σφιχτά κλεισμένες με
μονωτική ταινία».

Το 1957 εξυπηρετούσε έως και 5.000 πελάτες καθημερινά!

Ο συνωστισμός. Καθημερινότητα για το πολυσύχναστο φαρμακείο

Ξεκίνησε με είκοσι εργαζομένους στην οδό Δώρου. Το 1921 μετακόμισε στη
σημερινή του θέση. Σήμερα είναι μια μεγάλη επιχείρηση με περισσότερους από
διακόσιους υπαλλήλους. Ποιος ξέρει, όμως, ότι από το πατάρι του Πέτρου
Μπακάκου, ο οποίος «αν και προερχόμενος από τη Λακωνία με τη μεγάλη παράδοση
των φανατικών βασιλοφρόνων, βρέθηκε στο στρατόπεδο των βενιζελικών», πέρασαν
προσωπικότητες της βενιζελικής παράταξης όπως ο Αλ. Παπαναστασίου, ο Αλεξ.
Διομήδης, ο Πότης Τσιμπιδάρος, ο Χαράλαμπος Ψαρρός και ο Θαλής Κουτούπης;

Στέκι πολιτικών αλλά και ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών, το πατάρι του
Μπακάκου, απ’ όπου οι πελάτες έβλεπαν συχνά-πυκνά να περνούν ο Ζαχαρίας
Παπαντωνίου, ο Δημήτρης Λαμπράκης, ο Γιάννης Γρυπάρης, ο Κώστας Θεοτόκης.
«Ήταν διαπροσωπική η σχέση του φαρμακοποιού με τον πελάτη, το φαρμακείο θύμιζε
τα παλιά καφενεία», θυμάται σήμερα ο 75χρονος Δημήτρης Μπακάκος.

Ξεκίνησε από φαρμακείο αλλά πολύ νωρίς μετατράπηκε σε «Α.Ε.» με ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων

Η επιχείρηση όμως ακολουθούσε πάντα τους καιρούς. Όπως αναφέρεται μάλιστα στο
βιβλίο του Κώστα Χατζιώτη «Πλατεία Ομονοίας, η καρδιά της Αθήνας» (το οποίο
εξέδωσε το 1993 ο Σύλλογος των Αθηναίων): «Παράδειγμα προς μίμισιν διά την
Αμερικήν όσο και διά την Ευρώπην αποτελεί το Φαρμακείον Μπακάκου», εδήλωνε
εντυπωσιασμένος ο εκπρόσωπος του Τμήματος Υγείας του ΟΗΕ. Την περίοδο 1957-58
φτάνει να εξυπηρετεί 4.500-5.000 άτομα ημερησίως. Σήμερα «έχουμε περίπου τους
μισούς πελάτες ημερησίως, αλλά η εταιρεία Μπακάκος δραστηριοποιείται και σε
άλλους τομείς», εξηγεί ο κ. Δημ. Μπακάκος.