Οι αεροπόροι «πετάνε» και στη θάλασσα σε δύσκολες αποστολές

Σε δράση. Οι πιλότοι μπορεί ν’ αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου για την Πολεμική Αεροπορία, ένα τμήμα της όμως δρα και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας

Ο 77χρονος Βρετανός Γκόρτον Χολ δεν πίστευε στα μάτια του, όταν έπειτα από
σχεδόν μισό αιώνα, το καλοκαίρι του 1996, κάθισε ξανά στη θέση του κοκ πιτ,
του παλιού Μπλένεμ, με το οποίο έπεσε, στις 28 Απριλίου 1941, είκοσι μίλια
ανατολικά του Ρεθύμνου, από τα πυρά συμμαχικού αντιτορπιλικού, το πλήρωμα του
οποίου από λάθος το πέρασε για γερμανικο πολεμικό!

Το αγγλικο καταδιωκτικό βρισκόταν καθισμένο σε βάθος 18 μέτρων, σε αμμώδη
πυθμένα με θαμμένη τη μισή άτρακτο και τις πτέρυγές του, στην περιοχή του
Εσταυρωμένου. Το αεροσκάφος αυτό, ένα ξεχασμένο απομεινάρι του Β’ Παγκοσμίου
Πολέμου βγήκε από τον μακροχρόνιο λήθαργό του, χάρη στις προσπάθειες ομάδας
δυτών της Πολεμικής Αεροπορίας.

Αυτοί οι δύτες, που δεν υπερβαίνουν στον αριθμό τους 34, και είναι
διασκορπισμένοι σε διάφορες ομάδες της Πολεμικής Αεροπορίας (σ.σ.: Ο πυρήνας
της ομάδας εδρεύει στα Άνω Λιόσια) κατόρθωσαν, αφού πρώτα κατασκεύασαν μια
ειδική μεταλλική δοκό ανέλκυσης και χρησιμοποιώντας ειδικά μπαλόνια, να
βγάλουν στην επιφάνεια, ύστερα από προσπάθειες 18 ημερών, το παλιό πολεμικό.

Στην Υλίκη

Η Κινητή Ομάδα Συντήρησης Υποθαλάσσιων Εγκαταστάσεων έγινε για πρώτη φορά
γνωστή στο Πανελλήνιο όταν κατόρθωσε, τον Μάρτιο του 1988, να ανελκύσει από τη
λίμνη της Υλίκης, σε συνεργασία με δύτες της ΜΥΚ, ένα πυροσβεστικό Κάναντερ,
από βάθος 33 μέτρων. Όπως λέει, μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο διοικητής των Κινητών
Ομάδων, σμήναρχος Χρήστος Τσαλιαγκός, «έως τότε, δεν είχε καταγραφεί
παγκοσμίως καμία παρόμοια αποστολή, και το αεροσκάφος μετά την επισκευή
κατέστη και πάλι επιχειρησιακό!».

Η επιχείρηση ανέλκυσης ήταν πολύ δύσκολη: «Τα νερά ήταν θολά και εύκολα έχανες
τον προσανατολισμό σου. Επικρατούσε απόλυτο σκοτάδι, μέρα μεσημέρι και ψάχναμε
διά της αφής. Ένας από τους δύτες έχασε αναμμένο φακό και δεν μπόρεσε να τον
βρει μέσα στη λάσπη», εξιστορεί ο σμήναρχος Χρήστος Τσαλιαγκός. «Το αεροσκάφος
έπρεπε πρώτα να γυρίσει ορθά και στη συνέχεια να ανελκυστεί με μπαλόνια.
Ζητήσαμε οδηγίες από την κατασκευάστρια εταιρεία. Δεν πίστευαν ότι
προσπαθούσαμε να το ανελκύσουμε. Ήρθε εκπρόσωπος της εταιρείας στην Ελλαδα, ο
οποίος είχε μείνει άφωνος. Το Κάναντερ βγήκε χωρίς… γρατσουνιά και μάλιστα
πέταξε ξανά!».

Τον Σεπτέμβριο του 1992, τρία Κάναντερ συμμετείχαν στην κατάσβεση της
πυρκαγιάς στη Δάφνη Κορινθίας. Ένα από αυτά, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης,
έπιασε φωτιά. Η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου και οι δύο χειριστές αναγκάστηκαν
να το εγκαταλείψουν. Ο δεξιός κινητήρας εξερράγη, το δεξιό φτερό κόπηκε και το
αεροσκάφος βυθίστηκε ένα ναυτικό μίλι βόρεια του όρμου των Κεχρεων. Ένα μήνα
αργότερα, τμήματα του αεροσκάφους χρησιμοποιήθηκαν ως ανταλλακτικά σε άλλα πυροσβεστικά!

Αν και τα μέσα που είχε ­ και έχει στη διάθεσή της ­ η ομάδα δεν ήταν τα
απαιτούμενα, αφού εντοπίστηκε με ηχοβολιστικά μηχανήματα το βυθισμένο
πυροσβεστικό, άρχισε η επιχείρηση ανέλκυσης. Το Κάναντερ έπρεπε, όπως λέει ο
σμήναρχος Χρήστος Τσαλιαγκος, «να ασφαλιστεί σε βάθος 87 μέτρων και στη
συνέχεια να ανασυρθεί πολύ αργά, επειδή υπήρχε ο κίνδυνος να διαλυθεί, αν η
ταχύτητα ανόδου ήταν πολύ μεγάλη. Στη συνέχεια, το αεροσκάφος ασφαλισμένο με
αλεξίπτωτα συνολικού φορτίου δώδεκα τόνων ρυμουλκήθηκε στις εγκαταστάσεις τής
Μότορ Όιλ και από εκεί με πλωτό γερανό βγήκε από το νερό».

Ρομπότ

Ο πιλότος. Μετά από 77 χρόνια ο ηλικιωμένος Βρετανός πρώην πιλότος κάθεται και πάλι στο κοκπιτ του αγαπημένου του αεροσκάφους.Το καταδιωκτικό ανελκύστηκε από το βάθος των 18 μέτρων, το 1996, από τους δύτες της Αεροπορίας

Όπως λένε αξιωματικοί, οι πιλότοι και τα αεροσκάφη αποτελούν την κορυφή του
παγόβουνου. Ένα τμήμα, όμως, του κύριοι όγκου της Πολεμικής Αεροπορίας
βρίσκεται και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας! Στη διάθεση της Κινητής
Ομάδας Συντηρήσεως Υποβρύχιων Θαλάσσιων Εγκαταστάσεων υπάρχει ένα ειδικό
τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο ρομπότ, που έχει τη δυνατότητα να επιχειρεί σε
βάθος έως και 600 μέτρων. Αυτό το υποβρύχιο ρομπότ πήρε μέρος στις
επιχειρήσεις ανέλκυσης του «Κωστάκος» και του ελικοπτέρου που έπεσε στα Ίμια.

Όπως λέει ο διοικητής της ΜΑΚ, αντισμήναρχος Βασίλης Ρούκης, «μια από τις πιο
σημαντικές αποστολές της ΜΑΚ ήταν η ανάσυρση του Mirage 2000, το οποίο,
πρόπερσι προσθαλασσώθηκε στη Σκύρο, χωρίς δυστυχώς να σωθεί ο χειριστής του».
Το πολεμικό ήταν βυθισμένο σε βάθος 15 μέτρων. Οι δύτες της Πολεμικής
Αεροπορίας, αφού απενεργοποίησαν τα οπλικά συστήματα, τοποθέτησαν μια ειδική
ράβδο ανέλκυσης, το έφεραν στην επιφάνεια της θάλασσας και από εκεί στην ΕΑΒ
για επισκευή!

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αποστολές της ομάδας είναι η προσπάθεια
ανέλκυσης ενός παλιού μαχητικού του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Ιουνιο του
1993, από τη Μικρή Πρέσπα. Η επιχείρηση που διεξήχθη μέσα στα θολά νερά της
λίμνης, σταμάτησε, όπως λένε οι αξιωματικοί, όταν μαζί με το αεροσκάφος βγήκε
στην επιφάνεια και μια βόμβα που υπήρχε στο βυθισμένο μαχητικό! Η βόμβα
καθελκύστηκε και πάλι στον βυθό, διότι σύμφωνα με τους πυροτεχνουργούς δεν
επιτρέπεται η μεταφορά αυτού του είδους των βομβών…

… και οι τραγικές εμπειρίες

Η ομάδα. Στη διαθεσή των δυτών της Αεροπορίας υπάρχει και το ειδικό τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο ρομπότ, που έχει τη δυνατότητα να επιχειρεί σε βάθος εώς και 600 μέτρων

Μια από αυτές, είναι και η επιχείρηση ανέλκυσης του «Άγκουστα Μπελ», που έπεσε
το 1991 στ’ ανοιχτά της Σάμου. Το μοιραίο ελικόπτερο θα μετέφερε στην Αθήνα
ένα εξάχρονο αγοράκι που είχε αφυδάτωση εξαιτίας του καύσωνα, συνοδευόμενο από
τη μητέρα του και έναν γιατρό του νησιού, καθώς και μια γυναίκα που είχε
χτυπήσει άσχημα στο χέρι της και η οποία συνοδευόταν από τον σύζυγό της.

Το ελικόπτερο δυο χρόνια αργότερα «πιάστηκε» στα δίχτυα ενός ψαράδικου. Έτσι,
ανασύρθηκε από βάθος 16 μέτρων. Σε αυτό το βάθος, ξεκίνησε και η επιχείρηση
των δυτών της Αεροπορίας, που συνεργάστηκαν με συναδέλφους τους του Πολεμικού
Ναυτικού. Το ελικόπτερο ήταν γυρισμένο ανάποδα, οι δύτες έδεσαν τέσσερα
μπαλόνια στα πέδιλα του ελικοπτέρου και λίγο αργότερα το «Αγκούστε Μπελ»
έβγαινε στην επιφάνεια… Όσοι είδαν τη σκηνή που ακολούθησε πάγωσαν. Ό,τι
είχε απομείνει από το ελικόπτερο και τους επιβάτες του ήταν το ακέφαλο πτώμα
του συγκυβερνήτη που βρισκόταν ακόμη δεμένο στη θέση του…

Οι σημαντικότερες αποστολές της Κινητής Ομάδας Συντήρησης Υποθαλάσσιων
Εγκαταστάσεων (ΚΟΣΥΘΕ)

Επιχείρηση ανέλκυσης. Οι δύτες αφού πρώτα κατασκεύασαν μια ειδική μεταλλική δοκό ανέλκυσης χρησιμοποίησαν ειδικά μπαλόνια για να βγάλουν το βυθισμένο αεροσκάφος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από το νερό

­ Αύγουστος 1985: Πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλαδα η αλλαγή των
υποβρύχιων αγωγών καυσίμων με χρήση ειδικών «αλεξίπτωτων», τα οποία γεμίζονται
με αέρα και ανεβαίνουν γρήγορα στην επιφάνεια της θάλασσας.

­ Μάρτιος 1988: Γινεται η ανέλκυση ενός πυροσβεστικού αεροσκάφους (CL-215) από
τη λίμνη Υλίκη. Το αεροσκάφος βρισκόταν σε βάθος 33 μέτρων και είχε καθίσει
ανάποδα στον βυθό. Η ορατότητα ήταν μόλις 20 εκατοστών. Η ανέλκυση έγινε σε
συνεργασία με τη Μονάδα Υποβρύχιων Καταστροφών (ΜΥΚ) του Πολεμικού Ναυτικού.
Μετά την ανέλκυσή του, το αεροσκάφος πέταξε και πάλι.

­ Ιούνιος 1989: Ανελκύεται πυροσβεστικό αεροσκάφος (CL-215) μέσα από λάσπη σε
παραλία του Ναυπλίου, το οποίο ύστερα από λίγο καιρό είναι και πάλι έτοιμο για πτήση.

­ Μάρτιος 1991: Ανελκύεται βυθισμένο πολεμικό ελικόπτερο από τη θαλάσσια
περιοχή της Σάμου. Από τα συντρίμμια του ανασύρεται νεκρός ένας από τους
χειριστές του.

­ Σεπτέμβριος 1991: Πραγματοποιείται ανέλκυση αεροσκάφους (PZL-18Μ) από τη
θαλάσσια περιοχή των Καμένων Βούρλων.

­ Αύγουστος 1992: Εντοπίζεται αεροσκάφος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ψαθούρα.

­ Σεπτέμβριος 1992: Η ΚΟΣΥΘΕ συμμετέχει στην ανέλκυση από τη θάλασσα
προσαραγμένου πυροσβεστικού αεροσκάφους στον Ωρωπό. Ύστερα από ολονύκτιες
εργασίες επισκευής το αεροσκάφος έλαβε και πάλι μέρος στην κατάσβεση της
μεγάλης πυρκαγιάς στη Μαλακάσα.

­ Οκτώβριος 1992: Ανελκύονται τα συντρίμμια πυροσβεστικού αεροσκάφους από
βάθος 86 μέτρων, στη θαλάσσια περιοχή των Κεχριών. Αρχικά ανελκύστηκε σε βάθος
50 μέτρων με σύστημα γρίπων. Από εκεί, με ειδικά μπαλόνια βγήκε στην επιφάνεια.

­ Μάιος-Ιούνιος 1993: Ανελκύονται τμήματα αεροσκάφους, τύπου Blenheim του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου, από τη Μικρή Πρέσπα. Η επιχείρηση δεν ολοκληρώθηκε.

­ Ιούνιος 1993: Πραγματοποιείται έρευνα για τον εντοπισμό βυθισμένου
αεροσκάφους F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας, στη θαλάσσια περιοχή της Σκύρου.

­ Αύγουστος 1993: Ανελκύεται από την παραλία της Αυλίδας πυροσβεστικό
αεροσκάφος, το οποίο υπέστη βλάβη στον κινητήρα. Το αεροσκάφος μετά την
ανέλκυσή του πέταξε και πάλι.

­ Σεπτέμβριος 1993: Γίνεται η ανέλκυση του κάδου γερμανικού πυροσβεστικού
αεροσκάφους από τη λίμνη του φράγματος του Αώου σε βάθος 16 μέτρων.

­ Οκτώβριος 1993: Πραγματοποιούνται εργασίες για την αποκατάσταση βλαβών σε
πλωτό στόχο αεροσκαφών. Τον ίδιο μήνα ανελκύεται αεροσκάφους του Β’ Παγκοσμίου
Πολέμου στην Κρήτη.

­ Δεκέμβριος 1993: Γίνονται έρευνες για τον εντοπισμό αεροσκάφους του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου στη θαλάσσια περιοχή του Πόρτο Γερμενό.

­ Φεβρουάριος 1994: Πραγματοποιούνται έρευνες για τον εντοπισμό των
συντριμμιών αεροσκάφους της Πολεμικής Αεροπορίας στη θαλάσσια περιοχή της Λήμνου.

­ Μάιος 1994: Γίνεται επιχείρηση για την έξοδο από τη θάλασσα προσαραγμένου
πυροσβεστικού αεροσκάφους στους Αγίους Αποστόλους, το οποίο υπέστη βλάβη στο
σύστημα υδροληψίας. Τον ίδιο μήνα, ανελκύεται από τη λίμνη της Καστοριάς
ελικόπτερο τύπου Huey της Αεροπορίας Στρατού, το οποίο συνετρίβη την ώρα που
μετέφερε κινηματογραφικό συνεργείο.

­ Φεβρουάριος 1996: Σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό γίνεται ανέλκυση των
συντριμμιών του ελικοπτέρου που έπεσε στα Ίμια, από βάθος 88 μέτρων.

Τον ίδιο μήνα πραγματοποιήθηκε η ανέλκυση του βυθισμένου σε βάθος 65 μέτρων
πλωτού στόχου της Πολεμικής Αερoπορίας στη Σχίζα, ενώ ολοκληρώθηκε και η
ανέλκυση αεροσκάφους τύπου Blenheim του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Ρέθυμνο.

­ Αύγουστος 1999: Γίνεται η ανέλκυση δικινητήριου αεροσκάφους, που έπεσε στη Ρόδο.