Ρήγκαν: πότε ευφυής και πότε ασυνάρτητος

19 Νοεμβρίου 1985: η αμερικανοσοβιετική διάσκεψη κορυφής για τον έλεγχο των

εξοπλισμών δεν κατέληξε σε συμφωνία. Η Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας ­

πόλεμος των άστρων ­ ήταν στο επίκεντρο των συνομιλιών του Αμερικανού προέδρου

Ρόναλντ Ρήγκαν και του νέου ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης Μιχαήλ Γκορμπατσώφ,

που παρέμειναν αμετακίνητοι στις θέσεις τους.

Τον θυμό των δύο ηγετών από το αδιέξοδο των συνομιλιών, τις κατηγορίες που

εκτόξευσε ο ένας εναντίον του άλλου για «ψευδαισθήσεις» και «φαντασιώσεις», το

κλίμα δυσπιστίας και ανταγωνισμού που επικράτησε, αλλά και τη διάθεση να

συνεχιστεί ο διάλογος για να τερματιστεί κάποτε ο Ψυχρός Πόλεμος, περιγράφει ο

συγγραφέας Έντμουντ Μόρις στην νέα βιογραφία του Ρόναλντ Ρήγκαν που θα

κυκλοφορήσει την επόμενη εβδομάδα.

«Δεν υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ μας επειδή εξοπλιζόμαστε,

εξοπλιζόμαστε επειδή δεν εμπιστεύεται ο ένας τον άλλο», είπε κάποια στιγμή ο

Ρόναλντ Ρήγκαν. Αλλά, ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ ήταν ανένδοτος ως προς τον πόλεμο

των άστρων ­ όπλα που αιωρούνται στο Διάστημα είναι επιθετικά, επέμενε.

Ο Έντμουντ Μόρις, βραβευμένος με το Βραβείο Πούλιτζερ για τη βιογραφία του

Θίοντορ Ρούσβελτ, είχε την ευκαιρία να πάρει πολλές συνεντεύξεις από τον

Ρήγκαν και να ταξιδέψει μαζί του. Εν τούτοις, χρειάστηκε 13 χρόνια για να

ολοκληρώσει την βιογραφία του Ρόναλντ Ρήγκαν, με τίτλο «Dutch: Α Memoir of

Ronald Reagan».

Το ερώτημα που αβίαστα προβάλλει για τους μελλοντικούς αναγνώστες είναι αν

τελικά το βιβλίο έρχεται να προσθέσει ή να αφαιρέσει από την εικόνα που το

κοινό έχει σχηματίσει για τον ηγέτη, τον οποίο ο Μόρις κατατάσσει ως έναν από

τους πλέον αινιγματικούς στην αμερικανική ιστορία.

Ερωτηθείς για το ποια ήταν η μεγαλύτερη αποκάλυψη που περιέχει το έργο του, ο

Έντμουντ Μόρις απάντησε: Ο Ρόναλντ Ρήγκαν υπήρξε άτομο τεράστιας επιφάνειας,

που χαρακτηριζόταν από περίσκεψη και φιλοσοφική σοβαρότητα σε μεγέθη κατά πολύ

μεγαλύτερα απ’ ό,τι ποτέ τού έχει αναγνωριστεί». Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένα

σημεία του βιβλίου του, ο συγγραφέας αντιμετωπίζει μάλλον περιφρονητικά την

ευφυΐα του Ρήγκαν. Αναφέρεται στη συχνή χρήση υπαινιγμών, στις διαφορές του με

τους συμβούλους του σε θέματα ουσίας καθώς και στις ασυνάρτητες απαντήσεις που

μερικές φορές έδινε στις συνεντεύξεις του.

Ο Μόρις καλύπτει και το μέγα σκάνδαλο Ιράν – κόντρας που ξέσπασε κατά τη

θητεία του Ρήγκαν, αποφεύγει όμως να καταλήξει στο αν ο πρόεδρος γνώριζε η όχι

την μεταφορά κεφαλαίων προς τους κόντρας της Νικαράγουας.

Η απάντηση θα είναι «για πάντα τυλιγμένη σε καπνό πίπας», γράφει

χαρακτηριστικά. Προσθέτει, πάντως, ότι ο Ρήγκαν ενέκρινε τη μεταφορά χωρίς

στην πραγματικότητα να έχει συνειδητοποιήσει τι είχε κάνει.

Ο Μόρις παραθέτει στο βιβλίο του αντίγραφο μιας συνέντευξης του συγγραφέα

Χάουαρντ Φαστ, όπου υποστηρίζει ότι το 1938 ο Ρόναλντ Ρήγκαν, νεαρός ηθοποιός

τότε, είχε προσπαθήσει να εγγραφεί στο αμερικανικό Κομμουνιστικό Κόμμα, αλλά

θεωρήθηκε πολύ κουτός και απορρίφθηκε. Όταν ο ίδιος ο Μόρις τον ρώτησε αν είχε

προσπαθήσει να γίνει μέλος του κόμματος, ο Ρήγκαν απάντησε «όχι, ποτέ».

Ορισμένες φορές, ο συγγραφέας κοσμεί με επίθετα τον Αμερικανό πρόεδρο και

κάποτε τον μειώνει με την κριτική του για τη νοημοσύνη του. Σε ένα σημείο τον

περιγράφει ως «αριστοκρατικό, ωραίο, γενναίο και αδέξιο».

Δεν κρύβει την ενόχλησή του από «την αδυσώπητη κοινοτοπία, αν όχι ασυναρτησία

των απαντήσεων του προέδρου στις συνεντεύξεις του», ούτε την ανησυχία του από

την τάση του Ρήγκαν να «διαγράφει γεγονότα». «Δεν μπορούσα να διακρίνω αν

γινόταν αλεπού ή παιδί», γράφει.

Περιστασιακές είναι οι αναφορές στον ψυχισμό του Ρήγκαν. Όταν αναφέρεται στον

πόλεμο των άστρων, ο Μόρις παραθέτει ότι το αγαπημένο βιβλίο του Ρήγκαν, όταν

ήταν παιδί ήταν «Η πριγκίπισσα του Άρη» του Έντγκαρ Ράις Μπάροους, το οποίο

περιγράφει μέτρα άμυνας εναντίον φονικών ακτίνων.

Μετά τον βομβαρδισμό της αμερικανικής πρεσβείας στη Βηρυτό και την αμερικανική

εισβολή στη Γρενάδα, ο Μόρις γράφει ότι για τον Ρόναλντ Ρήγκαν ότι «δεν υπήρχε

καμία ηθική διαφορά ανάμεσα στον αμερικανικό αετό που κάνει επιδρομή στους

κέδρους του Λιβάνου ή στα δάση της Γρενάδας.

Και στις δύο περιπτώσεις, προείχε η προστασία των χριστιανών από τις

σκοτεινές δυνάμεις, όπως ακριβώς συνέβαινε και για την διαιώνιση των

αμερικανικών ιδανικών».