Η Ρωσία θέλει πάση θυσία τον έλεγχο της Κασπίας

Ενώ οι Ρώσοι επιτίθενται στους μουσουλμάνους αντάρτες του Βορείου Καυκάσου,
πολλοί είναι οι πολιτικοί παρατηρητές που πιστεύουν ότι οι ίδιοι αυτοί
αντάρτες θα επιδιώξουν στη συνέχεια να αποσταθεροποιήσουν τη Γεωργία και το
Αζερμπαϊτζάν, δύο στρατηγικής σημασίας χώρες απ’ όπου θα διέρχονται στο μέλλον
μεγάλες ποσότητες πετρελαίου της Κασπίας. Τα καθεστώτα τους είναι ήδη ασταθή
και η ανατροπή τους δεν θα είναι δύσκολη υπόθεση ­ ιδιαίτερα, μάλιστα, αν η
Δύση δεν δείξει την απαιτούμενη προσοχή.

Στον Καύκασο. Ρωσικά στρατεύματα κινούνται εναντίον χωριών που ελέγχουν οι ισλαμιστές αντάρτες του Νταγκεστάν

Ο Καύκασος είναι το Φαρ Ουέστ της Ρωσίας, γράφει στη «Στάμπα» ο Αμερικανός
αναλυτής Ρόμπερτ Κάπλαν. Οι Ρώσοι πολεμούν τους μουσουλμάνους του Καυκάσου από
τον 16ο αιώνα, όταν οι Κοζάκοι εισέβαλαν στις περιοχές του ποταμού Τερέκ, κατά
μήκος των συνόρων της Τσετσενίας και του Νταγκεστάν. Ο Καύκασος, που συνορεύει
με την Τουρκία και το Ιράν, είναι για τους Ρώσους μία περιοχή που πρέπει να
διατηρήσουν πάση θυσία υπό τον έλεγχό τους.

Η σημασία της περιοχής είναι μεγάλη λόγω της πετρελαϊκής «άνθησης» της
Κασπίας. Το Νταγκεστάν συνορεύει με το Αζερμπαϊτζάν, που αποτελεί τον κόμβο
ενός δικτύου αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίοι μια μέρα θα
επεκταθούν προς τη Μεσόγειο, μέσω της Γεωργίας και της Τουρκίας, και προς τον
Κόλπο, μέσω του Ιράν. Μέσα σε δέκα χρόνια, οι πετρελαϊκές εταιρείες της Δύσης
θα μπορούν να εξάγουν τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα από την
Κασπία, γεγονός που θα την καταστήσει μία ενεργειακή πηγή ανάλογης σημασίας με
τη Μαύρη Θάλασσα. Αν η Ρωσία χάσει το Νταγκεστάν, αυτό θα πλήξει αποφασιστικά
τον έλεγχό της επί της Γεωργίας και του Αζερμπαϊτζάν.

Βάσεις στην Αρμενία

Παρά ταύτα, η Ρωσία εξακολουθεί να έχει στρατιωτικές βάσεις στην Αρμενία,
ιστορικό εχθρό του Αζερμπαϊτζάν, και έχει διάφορους τρόπους να επηρεάζει τη
Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά. Η Μόσχα
στηρίζει, για παράδειγμα, την Αμπχαζία, που θέλει την αυτονόμησή της από τη
Γεωργία, ενώ προϊόντα της μαύρης αγοράς εισέρχονται στη Γεωργία μέσω της
Νότιας Οσετίας, μιας άλλης εξεγερμένης επαρχίας της.

Σε σχέση με το Αζερμπαϊτζάν, επισημαίνει ο Κάπλαν, η Γεωργία αποτελεί πρότυπο
σταθερότητας. Αν ο Σεβαρντνάντζε ήταν μέλος του Πολιτικού Γραφείου του
Κομμουνιστικού Κόμματος την εποχή του Γκορμπατσώφ, ο Αζέρος ηγέτης Γκεϊντάρ
Αλίεφ είναι ένας άνθρωπος της εποχής του Μπρέζνιεφ. Και η διαφορά είναι
εμφανής. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, ο Αλίεφ σταμάτησε τον καταστροφικό
πόλεμο με την Αρμενία και αποκαταστάθηκε στη χώρα του κάποια σταθερότητα. Όχι
όμως και η δημοκρατία: μπορεί στο Μπακού να φυτρώνουν σαν μανιτάρια τα
καταστήματα και τα εστιατόρια που εξυπηρετούν τους τεχνικούς των ξένων
πετρελαϊκών εταιρειών, αλλά το μεγάλο μέρος του πληθυσμού ζει σε απελπιστικές συνθήκες.

Παρά την αστάθεια της περιοχής και τον πετρελαϊκό πλούτο της Κασπίας, ο
Καύκασος δεν προσελκύει ιδιαίτερα την προσοχή της Δύσης. Επικεντρώνοντας την
προσοχή της τα τελευταία χρόνια στην κατάσταση των μουσουλμάνων της Βοσνίας,
δεν ασχολήθηκε με τη βίαιη εκδίωξη ενός εκατομμυρίου Αζέρων (από τον αρμενικό
θύλακο του Ναγκόρνο – Καραμπάχ) και Γεωργιανών (από την Αμπχαζία και τη Νότια
Οσετία). Τώρα που τα Βαλκάνια κατά κάποιο τρόπο σταθεροποιούνται, καταλήγει ο
Κάπλαν, είναι καιρός να σκεφτεί η Δύση το μέλλον του Καυκάσου και της Κασπίας.