Πιο ανθρώπινες οι μεγαλουπόλεις τού αύριο

Εσωτερική αυλή. Μία από τις τάσεις της «πόλης τού αύριο» είναι η δημιουργία αστικών μικρόκοσμων, σε ένα οικοδομικό τετράγωνο. Η «καρδιά» του συγκροτήματος βρίσκεται στον εσωτερικό ανοικτό χώρο, καθώς και όλες οι είσοδοι των κτιρίων για πρακτικούς και κλιματολογικούς λόγους

Τα αυτοκίνητα δεν θα κάνουν περίτεχνες μανούβρες στις νοητές αερολεωφόρους.
Αλλά ούτε και οι πανύψηλοι ουρανοξύστες θα κατοικούνται από ρομπότ με μορφή
και ικανότητες όμοιες με εκείνες των ανθρώπων. Οι πόλεις του μέλλοντος είναι
βέβαια πιο κοντά από ό,τι φανταζόμαστε, αλλά σίγουρα δεν μοιάζουν και τόσο με
τη μορφή που τους δίνουν οι σκηνοθέτες του χολιγουντιανού κινηματογράφου.

Η αλήθεια βρίσκεται πάντα κάπου στο ενδιάμεσο. Ας πούμε ο Χάρισον Φόρντ, που
στις αρχές της δεκαετίας του 1980 έπαιζε στην ταινία «Μπλέιντ Ράνερ», θα
προλάβει να ζήσει και τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του σε μια πόλη του
μέλλοντος. Έτσι όπως την οραματίζονται όχι κάποιοι ευφάνταστοι σεναριογράφοι,
αλλά οι ειδικοί επιστήμονες τού σήμερα. Αρχιτέκτονες, πολεοδόμοι, ενεργειολόγοι.

Το νέφος

Η πόλη αυτή θα έχει αρκετές ομοιότητες με εκείνη στην οποία εκτυλίχθηκε το
«Μπλέιντ Ράνερ». Αλλά και αρκετές διαφορές. Τις ομοιότητες μπορούμε από σήμερα
να τις προσδιορίσουμε. Μέσα από μια κοινή συνισταμένη όλων εκείνων των
ερευνητικών εργασιών και εισηγήσεων που «πέφτουν» στα τραπέζια των συνεδρίων
που ασχολούνται με το θέμα. Έτσι λοιπόν μπορούμε από τώρα να ξέρουμε πως αύριο
θα ζούμε σε μια πόλη αυτόνομη, που θα συνδυάζει μαζί κατοικία και βιομηχανία,
που θα έχει τον δικό της δείκτη νέφους, όπως τα κράτη έχουν σήμερα δείκτη πληθωρισμού.

Μπορούμε να ξέρουμε ακόμη ότι οι μετακινήσεις μας με το Ι.Χ. δεν θα
συναγωνίζονται σε… ύψος αυτές των αεροπλάνων, αλλά μάλλον θα έχουν χαρακτήρα
πιο οικολογικό. Μπορούμε να ξέρουμε ακόμη ότι θα ζούμε σε πόλεις πιο υγιεινές,
με λιγότερα απορρίμματα που θα ανακυκλώνονται με φουλ ρυθμούς, σε πόλεις όπου
τα παραμελημένα τους κέντρα θα κατοικηθούν ξανά, σε πόλεις ενεργειακά
αυτόνομες αλλά και με αυξημένες δυνατότητες στην τηλεργασία, την τηλεϊατρική.
Πόλεις που σε κάποια στιγμή θα χρηματοδοτούνται οι ίδιες απευθείας από τα
όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να παρέχουν υπηρεσίες στους πολίτες τους.

«Αυτό στο οποίο όλοι συμφωνούν είναι ότι οι πόλεις του μέλλοντος δεν θα
στηρίζονται στη χρήση του Ι.Χ. αυτοκινήτου, όπως συμβαίνει σήμερα», λέει ο
αρχιτέκτονας – δρ. πολεοδόμος Σπύρος Τσαγκαράτος. «Οι μετακινήσεις του κόσμου
θα βασίζονται περισσότερο στα υπόγεια και τα υπέργεια μέσα μαζικής μεταφοράς,
σε λεωφορεία που θα κινούνται πάνω από το επίπεδο του οδοστρώματος. Θα
γίνονται όμως και με τα πόδια οι μετακινήσεις, τη στιγμή που κάθε πόλη θα έχει
αναδείξει το ιστορικό της κέντρο. Χώρος δηλαδή όπου δεν θα έχει πρόσβαση
κανένα μηχανοκίνητο όχημα».

Τα ιστορικά κέντρα, λοιπόν, αποδίδονται στους πεζούς, όπως ψήφισε πρόσφατα το
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Και είναι ένα μέτρο που στοχεύει να περιορίσει το
αυτοκίνητο. Γύρω από αυτό το θέμα έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη… σχολή σκέψης
που ακούει στο όνομα Car Free Cities. Πόλεις απελευθερωμένες από αυτοκίνητα.
Αυτό, λοιπόν, το τόσο πολύτιμο βοήθημα στις σημερινές μας μετακινήσεις θα
καταλαμβάνει μικρότερη θέση στην αυριανή μας καθημερινότητα. Και είναι ακριβώς
η μείωση της χρήσης του, που συνδέεται άμεσα με ορισμένα άλλα χαρακτηριστικά
που θα συνθέτουν τη μελλοντική πόλη και τα οποία ήδη έχουν αρχίσει να… ζυμώνονται.

Η υγιεινή

Ιδιωτικές κατοικίες. Στα προάστια δημιουργούνται σύγχρονα συμπλέγματα κατοικιών με άφθονο ελεύθερο χώρο, πράσινο και μονοπάτια πεζοπορίας, που εξασφαλίζουν υψηλά στάνταρ ποιότητας στην καθημερινή ζωή

Όπως είναι το θέμα της υγιεινής στην πόλη. Πρόκειται για μια παράμετρο η οποία
τον τελευταίο καιρό έχει αρχίσει να κερδίζει έδαφος. Μέσα στην έννοια της
υγιεινής υπάρχει το νέφος, το διοξείδιο του άνθρακα, τα απορρίμματα, η
ενέργεια. Ο κ. Τσαγκαράτος λέει πως στις Βρυξέλλες πλέον, ωριμάζει η ιδέα για
τον τρόπο διάθεσης το χρηματοδοτικού πακέτου που θα ακολουθήσει το 3ο ΚΠΣ.
«Φαίνεται πως θα μοιραστεί στις ίδιες τις πόλεις ή σε δίκτυα πόλεων που θα
πληρούν κάποια στάνταρ. Όπως με το νέφος. Που προέρχεται από το αυτοκίνητο, η
οποία είναι η κυριότερη πηγή ρύπανσης, ακόμη πιο σημαντική και από τη βιομηχανία».

Ο δείκτης του νέφους θα είναι αναπόσπαστο στοιχείο στην πόλη του μέλλοντος.
Και καθεμία από αυτές θα είναι αναγκασμένη να εκπονεί ένα πρόγραμμα
αντιμετώπισής του και να το τηρεί με την ίδια ευλάβεια που σήμερα κάποιες
κυβερνήσεις εναρμονίζονται με τις απαιτήσεις της ΟΝΕ. Διαφορετικά, θα ξεχνούν
τη χρηματοδότηση από την Ε.Ε. «Η ποιότητα ζωής είναι η ίδια η πόλη, όχι το κράτος».

Μήπως όμως έχουμε να κάνουμε με μια πόλη-κράτος, έτσι όπως αυτή σε γενικές
γραμμές υπήρχε στα αρχαία χρόνια; Η απάντηση μεταφορικά μπορεί να είναι «ναι».
Αφού μια κοινή συνισταμένη απόψεων θέλει την πόλη του μέλλοντος αυτόνομη σε
όλα. Μια πόλη πολυκεντρική. Όπου δηλαδή τον ρόλο των κέντρων μπορεί να παίζουν
κάποιες συνοικίες που θα παρέχουν τα πάντα στους κατοίκους τους. Από την
αναψυχή, την εκπαίδευση, την αγορά αγαθών, τη εργασία, την περίθαλψη. «Θα
έχουμε να κάνουμε με κέντρα που θα συνδέονται μεταξύ τους με άρτιες
συγκοινωνιακές υποδομές».

Η ίδια λογική υπαγορεύει και την εξάλειψη των ζωνών που χωρίζουν σήμερα μια
πόλη. Ζώνες οικιστικές, βιομηχανικές, εμπορικές. Στην πόλη τού αύριο θα γίνουν
ένα, θα υπάρχει μια συγχώνευση των χρήσεων. Βιομηχανία και κατοικία μαζί. Όχι
βέβαια βαριά βιομηχανία, αλλά επιχειρήσεις φιλικές προς το περιβάλλον.

Το κέντρο

Μέσα σε όλα αυτά εντάσσεται και η «αρνητική» οπτική με την οποία
αντιμετωπίζεται η σταδιακή επέκταση των πόλεων. Σαφώς λόγω της πληθυσμιακής
αύξησης. Η τάση στο συγκεκριμένο θέμα στριφογυρίζει στο ίδιο το κέντρο της
πόλης. Όπου υπάρχουν σπίτια ακατοίκητα, ένας οικιστικός πλούτος παραμελημένος,
εγκαταλελειμμένος. «Αυτά τα τμήματα των πόλεων μπορούν να ξανακατοικηθούν με
αναπλαστικές παρεμβάσεις».

Εξοικονόμηση ενέργειας

Έτσι λοιπόν αυτή η συγκέντρωση εξυπηρετεί με τη σειρά της το ζήτημα της
εξοικονόμησης ενέργειας. Ο μελλοντικός σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη του τον
ορυκτό πλούτο, που χρόνο με τον χρόνο εκλείπει.

Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί την ανάγκη καθιέρωσης ενεργειακών δικτύων,
μικρών αποστάσεων. «Ρεύμα ή φυσικό αέριο στα κοντινά όρια μιας πόλης.

Η ίδια φιλοσοφία διαπνέει και τον σχεδιασμό των κτιρίων με την εκμετάλλευση
των φυσικών φαινομένων τόσο για το θέμα του κλιματισμού όσο και για τις
ενεργειακές ανάγκες».