Η ειρήνη σε μία κλωστή στη Βόρεια Ιρλανδία

Οι τέσσερις άνδρες, που κρατάνε το μέλλον της Βόρειας Ιρλανδίας στα χέρια
τους, έδειχναν πολύ σκεφτικοί τη Δευτέρα, πριν ξεκινήσει στο Στόρμοντ Χάους ο
τελευταίος γύρος των συνομιλιών για την εφαρμογή της Συμφωνίας της Μεγάλης
Παρασκευής. Γνωρίζουν ότι η ειρήνη κρέμεται από μία κλωστή.

Βόρεια Ιρλανδία. Φανατικοί Προτεστάντες διαμαρτύρονται, γιατί τους απαγόρευσαν να περάσουν από τις καθολικές συνοικίες, στο Πόρταουν. Η επιμονή τους να παρελάσουν θέτει σε κίνδυνο τις διαπραγματεύσεις

Στα πρόσωπα του Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ, του Ιρλανδού ομολόγου του
Μπέρτι Άρτον, του προέδρου του Σιν Φέιν Τζέρι Άνταμς και του επικεφαλής των
ενωτικών Ντέιβιντ Τριμπλ μπορούσε να διακρίνει κανείς την αμφιβολία για το αν
μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία για τον αφοπλισμό των παραστρατιωτικών
οργανώσεων μέσα στα όρια της τελικής προθεσμίας, που έχει θέσει τελεσιγραφικά
ο Μπλερ. Η προθεσμία λήγει σήμερα τα μεσάνυχτα.

Το ενδιαφέρον όλων είναι στραμμένο στο πόρισμα της διεθνούς επιτροπής για τον
αφοπλισμό υπό τον Καναδό στρατηγό Τζον ντε Τσαστλέν, μια ανεξάρτητη εκτίμηση
για την προθυμία των παραστρατιωτικών οργανώσεων να παραδώσουν τα όπλα μέχρι
τον Μάρτιο του επόμενου χρόνου.

Το πόρισμα έπρεπε να είχε παραδοθεί την Τρίτη το βράδυ. Ο Μπλερ, ο Άρτον και ο
Τσαστλέν συμφώνησαν όμως να το καθυστερήσουν για 24 ώρες. «Ο στρατηγός ήταν
έτοιμος να δώσει το πόρισμα σήμερα. Όμως, οι δύο πρωθυπουργοί τού είπαν ότι
παρά τις δυσκολίες σημειώνουν αληθινή πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με τις
ιρλανδικές παρατάξεις και επειδή η διαδικασία αυτή είναι σχετική με το πόρισμα
συμφώνησε να το παρουσιάσει επίσημα αύριο, ώστε να συμπεριλάβει και τις
τελευταίες εξελίξεις», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού.

Ο αφοπλισμός προβλέπεται από τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής και το αγκάθι
βρίσκεται στο οπλοστάσιο του IRA. Οι Ενωτικοί θέτουν ως προϋπόθεση την έναρξη
της παράδοσης των όπλων, για να δεχτούν να σχηματίσουν κυβέρνηση με το Σιν
Φέιν, την πολιτική πτέρυγα του IRA. Τουλάχιστον ένα μέρος των όπλων πρέπει να
παραδοθεί πριν αρχίσουν οι διαδικασίες σχηματισμού της κυβέρνησης. Από την
πλευρά του το Σιν Φέιν αντιτάσσει ορθά πως η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής
δεν προβλέπει τέτοιους όρους και ισχυρίζεται ότι ασκεί μεν πίεση, αλλά δεν
μπορεί να εξαναγκάσει τον IRA σε αφοπλισμό.

Οι Προτεστάντες αντιτάσσουν ότι το Σιν Φέιν είναι ο IRA. Και οι δύο πλευρές
δεν δείχνουν διατεθειμένες να μετακινηθούν από τις θέσεις τους. Προσπαθώντας
να ασκήσει τη μεγαλύτερη δυνατή πίεση στις δύο πλευρές, για να καταλήξουν σε
συμβιβασμό, ο Τόνι Μπλερ ξεκαθάρισε ότι αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία να
σωθεί η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής. Ο ανταποκριτής του BBC Τζόνι Ντιμόντ
επισημαίνει ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει εναλλακτικό σχέδιο, σε περίπτωση που
οι διαπραγματεύσεις δεν ευδοκιμήσουν. «Είναι μάλλον απίθανο να σπάσει ο IRA
την ανακωχή, σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών», υποστηρίζει ο Ντιμόντ,
«το πολιτικό αδιέξοδο όμως μπορεί να επαναφέρει τη βία και αυτή είναι η
μεγαλύτερη ανησυχία των ανθρώπων στη Βόρεια Ιρλανδία».

Η κρισιμότητα των διαπραγματεύσεων δεν εμπόδισε το προτεσταντικό Τάγμα της
Οράγγης του Πορτάουν να θέλει επαναλάβει τις παρελάσεις του μίσους, σε
ανάμνηση της νίκης του Γουλιέλμου της Οράγγης επί των Ιρλανδών, πριν από 300
χρόνια. Η επιτροπή παρελάσεων απαγόρευσε στους Προτεστάντες να περάσουν μέσα
από τις καθολικές συνοικίες, αυτοί όμως φαίνονται αποφασισμένοι να αγνοήσουν
την απαγόρευση. Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον δήλωσε πάντως ότι είναι
έτοιμος να παρέμβει προσωπικά, ώστε να εξασφαλιστεί η επιτυχία των
διαπραγματεύσεων. Ο Κλίντον κάλεσε τους Ενωτικούς να συμβιβαστούν με το Σιν
Φέιν στο θέμα της παράδοσης των όπλων, προσέθεσε όμως ότι οι ειλημμένες
υποχρεώσεις για αφοπλισμό θα πρέπει να γίνουν σεβαστές. «Θέλω να επισημάνω
στους Ενωτικούς ότι μπορούν πάντοτε να αποδεσμευτούν από τις υποχρεώσεις τους,
αν αργότερα διαπιστώσουν πως η άλλη πλευρά δεν κράτησε τον λόγο της».

Ο πρόεδρος του Σιν Φέιν, Τζέρι Άνταμς, δήλωσε ότι οι Ενωτικοί έχουν ανατρέψει
το νόημα της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, επικεντρώνοντας την προσοχή
τους αποκλειστικά στο θέμα του αφοπλισμού. Η ουσία των διαπραγματεύσεων αφορά
όλες τις πλευρές της εφαρμογής της συμφωνίας και προπάντων τη δημιουργία των
εκτελεστικών θεσμών. Ο Άνταμς κάλεσε τους Ενωτικούς να προσγειωθούν στην
πραγματικότητα. Ο Τριμπλ βρίσκεται όμως με την πλάτη στον τοίχο από τη βάση
των Ενωτικών που θέλει να δει τον IRA να παραδίδει τα όπλα. Η Ιστορία είναι
μάλλον εναντίον της. Οι Ιρλανδοί δεν παρέδωσαν τα όπλα τους μετά τον πόλεμο
της ανεξαρτησίας το 1922-23. Τα περισσότερα από αυτά σκουριάζουν κάτω από το
χώμα του νότιου τμήματος του καταπράσινου νησιού.