ΠΡΟΣΩΠΑ Αντικαθεστωτικός εν καιρώ πολέμου

Αυτοεξόριστος στο Παρίσι, ο Σέρβος αντικαθεστωτικός συγγραφέας Βίντοσαβ
Στεβάνοβιτς δεν κοιμάται πια τις νύχτες.

Βίντοσαβ Στεβάνοβιτς. Ο Μιλόσεβιτς είναι «σαν ένας γιατρός που όλοι οι ασθενείς του πεθαίνουν…»

Δύο γιοι του, συγγενείς και φίλοι του ζουν στη βομβαρδιζόμενη Γιουγκοσλαβία.

«Τις νύχτες μένουμε άυπνοι με τη γυναίκα μου, προσπαθώντας να φανταστούμε τι
μπορεί να τους συμβαίνει· και να σκεφτεί κανείς ότι πολεμάω αυτό το καθεστώς
με όλες τις δυνάμεις μου», λέγει στη «Λιμπερασιόν». Προδότης για το Βελιγράδι,
όπως και για τη σερβική διασπορά που παραμένει μαζικά πιστή στην πατρίδα,
βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. «Λοιπόν, είναι ευχαριστημένος ο Βίντοσαβ
τώρα που μας βομβαρδίζουν;», ρωτούν διάφοροι τους συγγενείς του στη
Γιουγκοσλαβία. Όχι, δεν είναι ευχαριστημένος, αλλά δεν ξεχνάει τις ευθύνες του
Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που σήμερα είναι ισχυρότερος παρά ποτέ: «Οι επιδρομές
επιβεβαιώνουν για πολλούς Σέρβους τον παρανοϊκό λόγο που αρθρώνει η εξουσία:
πως ολόκληρος ο κόσμος είναι εναντίον μας», τονίζει. Ο Μιλόσεβιτς είναι γι’
αυτόν «σαν ένας γιατρός που όλοι οι ασθενείς του πεθαίνουν. Διέλυσε τη
Γιουγκοσλαβία, έχασε τους πολέμους της Κροατίας και της Βοσνίας, αλλά οι
Σέρβοι εξακολουθούν να τον υποστηρίζουν. Είναι μια ψυχική ασθένεια, μια μορφή
συλλογικής αυτοκτονίας». Και καλεί τη «διεθνή κοινότητα» να «επιλέξει αν θέλει
να ρίξει ένα καθεστώς ή να χτυπάει μια χώρα που δεν είναι αθώα, αλλά στην
οποία ζουν πολλοί αθώοι άνθρωποι».

Ο Στεβάνοβιτς έφτασε στην Αθήνα το 1991, όταν άρχιζε ο πόλεμος της Κροατίας,
και δύο χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Γόνος παλιάς σερβικής
οικογενείας, προκάλεσε αίσθηση όταν ίδρυσε, μαζί με μια μικρή ομάδα
διανοουμένων, τον Κύκλο του Βελιγραδίου, μια νησίδα αντίστασης στον εθνικισμό.
Οι περισσότεροι διανοούμενοι, επισημαίνει, εγκωμίαζαν τότε τον Μιλόσεβιτς. «Το
εθνικιστικό πρόγραμμα που προκάλεσε τις συγκρούσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία
είχε συνταχθεί από τους διανοουμένους, πρώτα στη Σερβία και στη συνέχεια στις
άλλες δημοκρατίες», εξηγεί. «Οι πολιτικοί ακολούθησαν. Από την άποψη αυτή, οι
διανοούμενοι είναι οι πρώτοι εγκληματίες πολέμου».

Το τελευταίο βιβλίο του Στεβάνοβιτς, συγγραφέα μιας εντυπωσιακής τριλογίας για
τους πολέμους της Κροατίας και της Βοσνίας, έχει τίτλο «Το ίδιο πράγμα» και
περιγράφει «τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό των σφαγέων». Θέλει να γράψει ένα
ακόμη βιβλίο για τα Βαλκάνια, πριν ασχοληθεί με μια βιογραφία του Μιλόσεβιτς,
«του ανθρώπου που έκανε την Ιστορία να προχωρήσει προς τα πίσω». «Όταν πέσει ο
Μιλόσεβιτς», προβλέπει, «θα γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος. Κάθε Σέρβος θα πει
ότι δικό του λάθος ήταν όλα, χωρίς να αναρωτηθεί τι θα μπορούσε να είχε κάνει
ο ίδιος για να εμποδίσει το χειρότερο».