Το ψαροχώρι της Αιγύπτου που ζει με το όνειρο της Ελλάδας

Μια πόλη 100.000 κατοίκων στις εκβολές του Νείλου στην Αίγυπτο είναι η πηγή
από την οποία αντλεί εργατικό προσωπικό η ελληνική αλιεία στο Αιγαίο. Το
Εζμπέτ ελ Μποργκ απέχει εκατό χιλιόμετρα από το Πορτ Σάιντ και το λιμάνι του
βρίσκεται στο Δέλτα του Νείλου. Η ζωή των κατοίκων, από τους οποίους οι 60.000
έχουν δουλέψει κατά καιρούς στην Ελλάδα, είναι ταυτισμένη με τη θάλασσα. Στο
λιμάνι υπάρχουν συνολικά 1.242 αλιευτικά πλοία, από τα οποία τα 850 είναι
μηχανότρατες. Οι αλιεργάτες του Εζμπέτ ελ Μποργκ άρχισαν να απασχολούνται σε
ελληνικά πλοία στη δεκαετία του ’70. Στα ψαράδικα του Αιγαίου δουλεύουν φέτος
3.000 Αιγύπτιοι, ενώ από το Εζμπέτ ελ Μποργκ κατάγονταν οι πέντε αλιεργάτες
που βρήκαν τραγικό θάνατο με τη βύθιση της μηχανότρατας «Λυμπέριος», στα
ανοιχτά της Κύθνου. Οι οικογένειές τους ζουν σε πολύ δύσκολες οικονομικές
συνθήκες στην πόλη και ζητούν να ανελκυστεί το σκάφος, για να ερευνηθούν τα
αίτια του ναυαγίου. Τα χρήματα που κερδίζει ένας ψαράς στο Εζμπέτ ελ Μποργκ
δεν ξεπερνούν τις 90.000 – 100.000 δρχ. τον μήνα. Έτσι, όταν στην Ελλάδα
βγάζει 200.000 δρχ. μηνιαίως, μπορεί μέσα σε πέντε χρόνια να χτίσει το δικό
του σπίτι στην πόλη ή μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα να προικίσει την
κόρη του.

Ξεχασμένη πόλη. Εδώ το να δουλεύεις στο Αιγαίο και να ζεις την οικογένειά σου σημαίνει πολλά. Γι’ αυτούς που μένουν στο Εζμπέτ ελ Μποργκ η ελπίδα μοιάζει να έχει πεθάνει…

Στα δώδεκά του χρόνια, ο Σεϊτάλ δεν ξέρει τίποτε άλλο από το να ψαρεύει μαζί
με τον πατέρα του στις όχθες του Νείλου. Το σχολείο δεν το συνέχισε και η
μοναδική του έγνοια είναι πώς θα εξασφαλιστεί το φαγητό της οικογένειας. Θέλει
να γίνει ψαράς, όπως είναι τα αδέρφια του, και παρ’ όλο που δεν έχει πάει στην
Ελλάδα, ξέρει πως υπάρχει μια χώρα στην οποία μπορείς να δουλέψεις για να
ζήσεις την οικογένειά σου. Ο ίδιος έχει ακούσει πολλά από τους μεγαλυτέρους
του για το Αιγαίο και ελπίζει μια μέρα να το δει από κοντά.

Σε αντίθεση με τον μικρό, ο 32χρονος Μοχάμετ Καρκούτζι έχει περάσει σχεδόν τα
μισά του χρόνια δουλεύοντας σε ελληνικα αλιευτικά στο ελληνικό αρχιπέλαγος.
«Δεκατέσσερα χρόνια ψάρευα με τη μηχανότρατα “Γλάρος” στην Τήνο και τη Σέριφο
μέχρι που το σκάφος οδηγήθηκε σε διάλυση», λέει. «Επέστρεψα στην πατρίδα μου
πριν από τέσσερις μήνες, επειδή τελείωσε η άδεια παραμονής μου στην Ελλάδα».

Στο Αιγαίο

Ο Σεϊτάλ και ο Μοχάμετ ζουν στο Εζμπέτ ελ Μποργκ. Η μοίρα αυτής της πόλης από
το 1970, τότε που οι πρώτοι Αιγύπτιοι αλιεργάτες άρχισαν να δουλεύουν σε
ελληνικά αλιευτικά, είναι συνδεδεμένη με το Αιγαίο. Οι κάτοικοι δεν
υπερβαίνουν τους 100.000. Από αυτούς, οι 60.000 είναι ψαράδες και σχεδόν όλοι
τους έχουν δουλέψει στην Ελλάδα.

Τη φετινή αλιευτική περίοδο απασχολούνται σε ελληνικά ψαράδικα γύρω στους
3.000 Αιγύπτιοι αλιεργάτες από αυτή την πόλη. Μάλιστα, από εδώ κατάγονται και
οι πέντε αλιεργάτες που βρήκαν τραγικό θάνατο κατά τη βύθιση της μηχανότρατας
«Λυμπέριος», στ’ ανοιχτά της Κύθνου.

Το Εζμπέτ ελ Μποργκ απέχει γύρω στα 100 χιλιόμετρα από το Πορτ Σάιντ (σ.σ.:
στο μεγάλο αυτό λιμάνι της Αιγύπτου έχουν απομείνει πλέον 30 Έλληνες, και
αυτοί ηλικίας άνω των εβδομήντα χρόνων) και βρίσκεται στις εκβολές του Νείλου
(στον αριστερό του βραχίονα).

Η ζωή στη μικρή πόλη είναι ταυτισμένη με τη θάλασσα. Ελάχιστοι είναι αυτοί που
κάνουν κάποιο στεριανό επάγγελμα. Δεν είναι άλλωστε, υχαίο ότι στο λιμάνι της
πόλης, ου βρίσκεται στο Δέλτα του Νείλου υπάρχουν συνολικά 1.242 αλιευτικά
πλοία, από τα οποία τα 850 είναι μηχανότρατες.

Εδώ το να δουλεύεις στην Ελλάδα και να ζεις την οικογένειά σου σημαίνει πολλά.
Και αυτό επειδή το Εζμπέτ ελ Μποργκ είναι μια πόλη ξεχασμένη απ’ όλους. Τα
πάντα μοιάζουν διαλυμένα και καλυμμένα από την άμμο. Το πρόβλημα είναι
ιδιαίτερα έντονο αυτή την περίοδο που φυσούν τα χαμσίνια, οι άνεμοι που
έρχονται κάθε Μάρτιο και Απρίλιο από την έρημο.

Οδικό δίκτυο ανύπαρκτο και οι χωμάτινοι δρόμοι είναι εξαφανισμένοι μέσα στη
σκόνη που σηκώνουν τα αμάξια και τα παλιά ξεχαρβαλωμένα ταξί μάρκας Μπιούικ
και Φορντ, όπου οι επιβάτες στριμώχνονται σαν τις σαρδέλες (σ.σ.: το ταξίμετρο
είναι άγνωστο είδος και με 250 δραχμές γυρνάς όλη την πόλη). Ανθρωποι και
σκουπίδια ζουν μαζί και το μοναδικό χρώμα δίνουν τα υπαίθρια παζάρια, αλλά και
τα υπαίθρια χασάπικα, όπου τα χαμίνια αερίζουν με μυγοσκοτώστρες τα κομμάτια
το κρέας κάτω από τις ζυγαριές που κρέμονται από τα δέντρα…

Σε αυτό το μέρος οι άνθρωποι μοιάζουν παρατημένοι από τη ζωή και οι
περισσότεροι ευελπιστούν στην οικονομική βοήθεια που στέλνουν οι δικοί τους
από το Αιγαίο. Γι’ αυτό και ο πόνος στα σπίτια των νεκρών του «Λυμπέριος»
απερίγραπτος. Από τη μια έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους και από την άλλη το
στήριγμα τους σε αυτή την πόλη, στην οποία η ελπίδα για μια καλύτερη ζωή
μοιάζει να έχει χαθεί…

«Στο μόνο που ελπίζω πλέον είναι να μου φέρουν πίσω τους δικούς μου για να
μπορέσω να τους θάψω», λέει η Αΐντα Αμπντέλ Χαμίμι. «Το “Λυμπέριος” πρέπει να
ανελκυστεί». Η μαυροφορεμένη γυναίκα έχασε στο ναυάγιο του αλιευτικού τον
55χρονο σύζυγό της Αμπντούλ Αμπντέλ Φατάχ και τον 26χρονο γιο της Ελ Σαΐτ, που
μόλις είχε αρραβωνιαστεί πριν φύγει για την Ελλαδα.

Εξαθλίωση

Οι συγγενείς. Ο πόνος στα σπίτια των πέντε νεκρών Αιγυπτίων αλιεργατών του «Λυμπέριος» είναι απερίγραπτος. Η Αΐντα Αμπντέλ Χαμίμι έχασε στο ναυάγιο σύζυγο και γιο. «Ελπίζω να μου φέρουν πίσω τους δικούς μου, για να τους θάψω…», λέει η μαυροφορεμένη γυναίκα

Η πολυμελής οικογένεια των δυο άτυχων ψαράδων μένει σε δυο δωμάτια ενός σχεδόν
εγκαταλελειμμένου σπιτιού, στο δρόμο Μολάμ Εντ. Δεν έχει ακόμη νυχτώσει και
μέσα στο σπίτι με τους μουλιασμένους από την υγρασία τοίχους δεν φαίνεται
σχεδόν τίποτα. Όλοι τους έχουν βγάλει τα παπούτσια, επειδή, σύμφωνα με ένα
παλιό έθιμο της περιοχής «έτσι μένουν έξω από το σπίτι τα κακά πνεύματα…».

Όπως λέει ο πρόεδρος των αλιεργατών στο Εζμπέτ ελ Μποργκ Μοχάμετ Ελ Καρπάουι,
«μπορεί η αλιευτική περίοδο να διαρκεί δέκα μήνες, όμως δεν υπάρχει δουλειά
πάνω από τέσσερις μήνες. Και αυτό γιατί, σε αντίθεση με την Ελλαδα, τα
αλιευτικά δεν μπορούν να ψαρέψουν με πάνω από τέσσερα Μπωφόρ. Έτσι, η μοναδική
ελπίδα για όλο αυτό τον κόσμο, που δεν έχει τι άλλο να κάνει, είναι να βρει
τρόπο να πάει στην Ελλάδα».

Για τον 55χρονο Ιδρίς Σαΐρ, το όνειρο της ζωής του είναι να εγκατασταθεί
κάποια μέρα μόνιμα στην Ελλαδα.

«Έχω δουλέψει 29 χρόνια σε ελληνικα αλιευτικά και έχω πάει στα περισσότερα
ελληνικά νησιά», λέει. «Η ζωή εκεί μπορεί να είναι δύσκολη ψαρεύαμε ακόμη και
με δέκα Μπωφόρ, όμως στην Ελλαδα υπάρχει ελπίδα και μπορώ να ζήσω την
οικογένειά μου. Δυστυχώς, εδώ μοιάζουν να είναι όλα πεθαμένα…».

Οι «μεσίτες»

Το όνειρο όμως θα ήταν καλύτερο και θα ήταν πιο εύκολο να γίνει πραγματικότητα
για τους φτωχούς αυτούς ψαράδες, αν δεν υπήρχαν οι μεσίτες. Όπως υποστηρίζει ο
πρόεδρος των αλιεργατών «αν δεν δώσεις 500.000 δραχμές προκαταβολή στον
μεσίτη, δεν μπορείς να πας στην Ελλάδα.

Αυτός θα κανονίσει για τα χαρτιά και δυστυχώς με αυτόν, και όχι απευθείας με
τους ψαράδες, έρχονται σε επαφή οι Έλληνες πλοιοκτήτες. Και κάθε φορά που
στέλνεις χρήματα στην οικογένειά σου ο μεσίτης παρακρατεί για “έξοδα
αποστολης” γύρω στις 20.000…».

Την ίδια άποψη έχει και ο πρόεδρος των Αιγύπτιων αλιεργατών στην Ελλάδα Αχμέτ
Αμπντέλ Κάφι. «Αν δεν δώσεις μισό εκατομμύριο δραχμές στους μεσίτες, δεν
φεύγεις για την Ελλάδα», υποστηρίζει.

«Αυτοί θα κανονίσουν για τα χαρτιά και θα έρθουν σε επαφή με το αντίστοιχο
κύκλωμα στην Ελλάδα που καταθέτει τα απαραίτητα δικαιολογητικά στο υπουργείο
Δημόσιας Τάξης».

Στο Εζμπέτ ελ Μποργκ οι ψαράδες πληρώνονται ανάλογα με την ψαριά και όχι με
μηνιαίο μισθό.

Τα χρήματα δεν υπερβαίνουν τις περισσότερες φορές τις 90.000 – 100.000
δραχμές. Έτσι, όταν ένας Αιγύπτιος αλιεργάτης βγάζει στην Ελλάδα από
150-200.000 δραχμές τον μήνα μπορεί γύρω στα πέντε χρόνια να χτίσει το δικό
του σπίτι στη μικρή αυτή πόλη δίπλα στον Νείλο.

Μάλιστα, με ένα μήνα δουλειάς στην Ελλάδα μπορεί να δώσει και προίκα
προκειμένου να παντρευτεί.

Στα μέρη αυτά, όπου κατοικούν στην πλειονότητά τους μουσουλμάνοι (υπάρχουν και
λίγοι χριστιανοί Κόπτες), ο γαμπρός πρέπει να δώσει από 200 έως 250 χιλιάδες
δραχμές προίκα στον πεθερό προκειμένου να του δώσει για γάμο την κόρη του.
Ένας μουσουλμάνος μπορεί να έχει έως και επτά συζύγους, από τις οποίες οι
τέσσερις είναι νόμιμες. Στο Εζμπέτ ελ Μποργκ όμως δεν υπάρχουν πλούσιοι
άνθρωποι, γι’αυτό και οι περισσότεροι είναι παντρεμένοι με μια σύζυγο.

Και όμως σε απόσταση μόλις 800 μέτρων, ακριβώς στην άλλη ακτή του Νείλου, τα
πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Εκεί υπάρχει η τουριστική πόλη Ρας ελ Μπαρ
με σύγχρονα κτίρια και ζωή.

Η πόλη δεν κατοικείται τον χειμώνα, παρά μόνο το καλοκαίρι όταν έρχονται
τουρίστες απ’ όλο τον κόσμο.

Όμως αυτή η πόλη των ψαράδων μοιάζει ξεχασμένη απ’ όλους.

Η ζωή, εδώ στο Δέλτα του Νείλου κυλάει με πολύ αργούς ρυθμούς. Τα μόνα που
μοιάζουν ανέμελα είναι τα παιδιά, που παίζουν στους δρόμους με τα καπάκια των
πεταμένων μπουκαλιών. Η μόνη «κοινωνική» ζωή που υπάρχει είναι στα καφενεία.
Στο Εζμπέτ ελ Μποργκ υπάρχουν 150 καφενεία. Ένα φλιτζάνι καφέ ή να ποτήρι τσάι
(και τα δυο κοστίζουν 50 δραχμές) και πολύ αργιλές (αυτός κάνει 25 δραχμές).
Και βέβαια το φλερτ είναι απαγορευμένο είδος. Ολες οι γυναίκες κυκλοφορούν με
τσεμπέρια στο κεφάλι και δεν μιλούν στους άντρες στο δρόμο.Το φαγητό λίγο και
λιτό. Για τους Αιγύπτιους των περιοχών αυτών το παραδοσιακό φαγητό είναι το
φελάφελ (αποτελείται από αλεσμένα κουκιά και διάφορα χορταρικά που τα
τηγανίζουν), τα φούλια (κουκιά με διάφορα μπαχαρικά) και βέβαια τα ψάρια, που
λόγω των αλιευτικών αφθονούν.

Το αλκοόλ επισήμως απαγορεύεται από τη θρησκεία, όμως τα περισσότερα σπίτια
έχουν ουίσκι που προμηθεύονται από το Πόρτ Σάιντ, όπου είναι «tax free»
περιοχή.